Mahābhārata · Adhyāya 14.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.22.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबोध दशहोतृणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२२.१ ॥
Aquí también narran esta antigua historia. Aprende la regla de los diez hotṛs tal como es aquí.
14.22.2
श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासिका चरणौ करौ ।
उपस्थं पायुरिति वाग्घोतृणि दश भामिनि ॥ १४.२२.२ ॥
El oído, la piel, los dos ojos, la lengua, la nariz, los dos pies, las dos manos, los órganos genitales, el ano y el habla: estos son los diez hotṛs, oh dama.
14.22.3
शब्दस्पर्शौ रूपरसौ गन्धो वाक्यं क्रिया गतिः ।
रेतोमूत्रपुरीषाणां त्यागो दश हवींषि च ॥ १४.२२.३ ॥
El sonido y el tacto, la forma y el sabor, el olor, la palabra, la acción, el movimiento, y la expulsión del semen, la orina y las heces: estas son las diez oblaciones.
14.22.4
दिशो वायू रविश्चन्द्रः पृथ्व्यग्नी विष्णुरेव च ।
इन्द्रः प्रजापतिर्मित्रमग्नयो दश भामिनि ॥ १४.२२.४ ॥
Las direcciones, el viento, el sol, la luna, la tierra y el fuego, Viṣṇu, Indra, Prajāpati, Mitra y los fuegos: estos son los diez, oh dama.
14.22.5
दशेन्द्रियाणि होतृणि हवींषि दश भामिनि ।
विषया नाम समिधो हूयन्ते तु दशाग्निषु ॥ १४.२२.५ ॥
Los diez sentidos son los hotṛs, las diez oblaciones, oh dama. Sus objetos, llamados leños, se vierten en los diez fuegos.
14.22.6
चित्तं स्रुवश्च वित्तं च पवित्रं ज्ञानमुत्तमम् ।
सुविभक्तमिदं पूर्वं जगदासीदिति श्रुतम् ॥ १४.२२.६ ॥
La mente es el cucharón, y también la riqueza; y el conocimiento puro y supremo. Se ha oído que este mundo estuvo antes así bien dividido.
14.22.7
ततो विविक्ता वित्तासीत्सा वित्तं पर्यवेक्षते ।
सर्वमेवात्र विज्ञेयं चित्ते ज्ञानमवेक्षता।
रेतः शरीरभृत्काये विज्ञाता तु शरीरभृत् ॥ १४.२२.७ ॥
Entonces ella, separada, fue conocida; examina la riqueza. Aquí todo es por conocer, por quien contempla el conocimiento en la mente. La semilla está en el cuerpo del ser encarnado; y el ser encarnado es el conocedor.
14.22.8
शरीरभृद्गार्हपत्यस्तस्मादग्निः प्रणीयते ।
मनश्चाहवनीयस्तु तस्मिन्प्रक्षिप्यते हविः ॥ १४.२२.८ ॥
El ser encarnado es el fuego doméstico (gārhapatya); por eso se conduce el fuego. Y la mente es el fuego de la ofrenda (āhavanīya); en ella se arroja la oblación.
14.22.9
ततो वाचस्पतिर्जज्ञे तं मनः पर्यवेक्षते ।
रूपं भवति वै वक्त्रं तदनुद्रवते मनः ॥ १४.२२.९ ॥
Entonces nació Vācaspati; la mente lo contempla. La forma es, en verdad, la boca; la mente corre tras ella.
14.22.10
ब्राह्मण्युवाच ।
कस्माद्वागभवत्पूर्वं कस्मात्पश्चान्मनोऽभवत्।
मनसा चिन्तितं पूर्वं वाक्यं समभिपद्यते ॥ १४.२२.१० ॥
La mujer brahmán dijo: ¿Por qué surgió primero la palabra, y por qué la mente surgió después? Lo que primero pensó la mente se completa como frase.
14.22.11
केन विज्ञानयोगेन मतिश्चित्तं समास्थिता ।
समुन्नीता नाध्यगच्छत्को वै तां प्रतिबाधते ॥ १४.२२.११ ॥
¿Por qué yoga de conocimiento se asienta el entendimiento en el corazón-mente? Aunque elevado, no lo alcanza; ¿quién lo obstruye?
14.22.12
तन्मनस्थः पतिर्भूत्वा तस्मात्प्रेहन्निवायति ।
तां मतिं मनसः प्राहुर्मनस्तस्मादपेक्षते ॥ १४.२२.१२ ॥
Habiéndose vuelto señor que mora en la mente, por eso sale y regresa. A ese entendimiento lo llaman estado de la mente; por eso la mente lo espera.
14.22.13
प्रश्नं तु वाङ्मनसयोर्यस्मात्त्वमनुपृच्छसि ।
तस्मात्ते वर्तयिष्यामि तयोरेव समाह्वयम् ॥ १४.२२.१३ ॥
Como preguntas por el habla y la mente, te expondré el mismo certamen entre ambos.
14.22.14
उभे वाङ्मनसी गत्वा भूतात्मानमपृच्छताम् ।
आवयोः श्रेष्ठमाचक्ष्व च्छिन्धि नौ संशयं विभो ॥ १४.२२.१४ ॥
Ambos, el habla y la mente, fueron al alma de los seres y preguntaron: 'Declara cuál de nosotros dos es el mejor, y disipa nuestra duda, oh poderoso.'
14.22.15
मन इत्येवि भगवांस्तदा प्राह सरस्वतीम् ।
अहं वै कामधुक्तुभ्यमिति तं प्राह वागथ ॥ १४.२२.१५ ॥
Entonces el Señor dijo a Sarasvatī: 'Yo soy, en verdad, la que colma los deseos para ti.' Luego el habla le respondió.
14.22.16
स्थावरं जङ्गमं चैव विद्ध्युभे मनसी मम ।
स्थावरं मत्सकाशे वै जङ्गमं विषये तव ॥ १४.२२.१६ ॥
Sabe que ambas mentes, la estable y la móvil, son mías: la estable permanece conmigo y la móvil en tu dominio.
14.22.17
यस्तु ते विषये गच्छन्मन्त्रो वर्णः स्वरोपि वा ।
तन्मनो जङ्गमं नाम तस्मादसि गरीयसी ॥ १४.२२.१७ ॥
Cualquier mantra, letra o tono que se mueve en tu dominio se llama la mente móvil; por eso tú eres la más venerable.
14.22.18
तस्माद्भवितुमर्हामि स्वयमभ्येत्य शोभने ।
तस्मादुच्छ्वासमासाद्य प्रवक्ष्यामि सरस्वति ॥ १४.२२.१८ ॥
Por tanto, soy digno de hacerme presente viniendo yo mismo, oh radiante. Por tanto, habiendo alcanzado el aliento, hablaré, oh Sarasvatī.
14.22.19
प्राणापानावन्तरे यद्वाग्वै नित्यं स्म तिष्ठति ।
प्रीयमाणा महाभागे विना प्राणांश्च मामपि।
प्रजापतिमुपाधावत्प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.२२.१९ ॥
El habla que siempre habita entre el aliento vital y el aliento descendente, oh bienaventurada, complacida, sin los alientos vitales e incluso sin mí, corrió hacia Prajāpati y dijo: «Oh venerable, sé propicio».
14.22.20
ततः प्राणः प्रादुरभूद्वाचमाप्याययन्पुनः ।
तस्मादुच्छ्वासमासाद्य न वाग्वदति कर्हिचित् ॥ १४.२२.२० ॥
Entonces el aliento vital apareció de nuevo, nutriendo otra vez el habla. Por eso, habiendo alcanzado la exhalación, el habla nunca habla.
14.22.21
घोषिणी जातनिर्घोषा नित्यमेव प्रवर्तते ।
तयोरपि च घोषिण्या निर्घोर्षैव गरीयसी ॥ १४.२२.२१ ॥
La resonante, habiendo producido un estruendo, siempre actúa. Incluso de esos dos, el estruendo de la resonante es ciertamente el mayor.
14.22.22
गौरिव प्रस्रवत्यर्थान्रसमुत्तमशालिनी ।
सततं स्यन्दते ह्येषा शाश्वतं ब्रह्मवादिनी ॥ १४.२२.२२ ॥
Como una vaca, derrama significados, adornada con la esencia más excelsa. Esta habladora del Brahman fluye constante y eternamente.
14.22.23
दिव्यादिव्यप्रभावेन भारती गौः शुचिस्मिते ।
एतयोरन्तरं पश्य सूक्ष्मयोर्यतमानयोः ॥ १४.२२.२३ ॥
Por el poder de lo divino y lo no divino, Bhāratī es una vaca. Oh tú de sonrisa pura, mira la diferencia entre estas dos sutiles que se esfuerzan.
14.22.24
ब्राह्मण्युवाच ।
अनुत्पन्नेषु वाक्येषु चोद्यमाना सिसृक्षया।
किंन्नु पूर्वं तदा देवी व्याजहार सरस्वती ॥ १४.२२.२४ ॥
La brahmaní dijo: Cuando las palabras aún no habían surgido, impulsada por el deseo de crear, ¿qué dijo entonces primero la diosa Sarasvatī?
14.22.25
प्राणेन य सम्भवते शरीरे ।
प्राणादपानं प्रतिपद्यते च।
उदानभूता च विसृज्य देहं ।
व्यानेन सर्वं दिवमावृणोति ॥ १४.२२.२५ ॥
Aquello que surge en el cuerpo por medio del prāṇa, alcanza el apāna a partir del prāṇa, y, convertido en udāna, abandona el cuerpo y, por medio del vyāna, cubre todo el cielo.
14.22.26
ततः समाने प्रतितिष्ठतीह ।
इत्येव पूर्वं प्रजजल्प वागपि।
तस्मान्मनः स्थावरत्वाद्विशिष्टं ।
तथा देवी जङ्गमत्वाद्विशिष्टाः ॥ १४.२२.२६ ॥
Entonces permanece firme aquí en el samāna; así también antes la palabra habló. Por eso la mente es superior por ser estable, y asimismo la diosa (la palabra) es superior por ser móvil.