ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.26.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चातुर्होत्रविधानस्य विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२६.१ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਹੋਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
14.26.2
तस्य सर्वस्य विधिवद्विधानमुपदेक्ष्यते ।
शृणु मे गदतो भद्रे रहस्यमिदमुद्भुतम् ॥ १४.२६.२ ॥
ਉਸ ਸਾਰੇ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੇਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਰਹੱਸ ਸੁਣ।
14.26.3
करणं कर्म कर्ता च मोक्ष इत्येव भामिनि ।
चत्वार एते होतारो यैरिदं जगदावृतम् ॥ १४.२६.३ ॥
ਕਰਣ, ਕਰਮ, ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ — ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਇਹ ਹੀ ਚਾਰ ਹੋਤਾ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
14.26.4
होतॄणां साधनं चैव शृणु सर्वमशेषतः ।
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्च श्रोत्रं च पञ्चमम्।
मनो बुद्धिश्च सप्तैते ज्ञेयाः कारणहेतवः ॥ १४.२६.४ ॥
ਹੋਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ: ਘ੍ਰਾਣ, ਜਿਹ੍ਵਾ, ਚਕ੍ਸ਼ੁ, ਤ੍ਵਚਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਕਾਰਨ-ਹੇਤੂ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
14.26.5
गन्धो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शश्च पञ्चमः ।
मन्तव्यमवबोद्धव्यं सप्तैते कर्महेतवः ॥ १४.२६.५ ॥
ਗੰਧ, ਰਸ, ਰੂਪ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਪਰਸ਼ — ਮਨਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਇਹ ਸੱਤ ਕਰਮ ਦੇ ਹੇਤੂ ਹਨ।
14.26.6
घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमः ।
मन्ता बोद्धा च सप्तैते विज्ञेयाः कर्तृहेतवः ॥ १४.२६.६ ॥
ਸੁੰਘਣ ਵਾਲਾ, ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ — ਮਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਕਰਤਾ ਦੇ ਹੇਤੂ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
14.26.7
स्वगुणान्भक्षयन्त्येते गुणवन्तः शुभाशुभान् ।
असन्तो निर्गुणाश्चैते सप्तैते मोक्षहेतवः ॥ १४.२६.७ ॥
ਇਹ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ। ਅਸਤ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਵੀ ਇਹ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੇ ਹੇਤੂ ਹਨ।
14.26.8
विदुषां बुध्यमानानां स्वंस्वं स्थानं यथाविधि ।
गुणास्ते देवता भूत्वा सततं भुञ्जते हविः ॥ १४.२६.८ ॥
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਗੁਣ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ ਹਵੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
14.26.9
अदन्हवींषि चान्नानि ममत्वेन विहन्यते ।
आत्मार्थे पाचयन्नन्नं ममत्वेनोपहन्यते ॥ १४.२६.९ ॥
ਹਵੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਅੰਨ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.26.10
अभक्ष्यभक्षणं चैव मद्यपानं च हन्ति तम् ।
स चान्नं हन्ति तं चान्नं स हत्वा हन्यते पुनः ॥ १४.२६.१० ॥
ਅਭੱਖ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.26.11
हन्ता ह्यन्नमिदं विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरः ।
न चान्नाज्जायते तस्मिन्सूक्ष्मो नाम व्यतिक्रमः ॥ १४.२६.११ ॥
ਅੰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਨ ਤੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਿਅਤਿਕ੍ਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ।
14.26.12
मनसा मन्यते यच्च यच्च वाचा निगद्यते ।
श्रोत्रेण श्रूयते यच्च चक्षुषा यच्च दृश्यते ॥ १४.२६.१२ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.26.13
स्पर्शेन स्पृश्यते यच्च घ्राणेन घ्रायते च यत् ।
मनस्येतानि संयम्य हवींष्येतानि सर्वशः ॥ १४.२६.१३ ॥
ਛੋਹ ਨਾਲ ਜੋ ਛੋਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਜੋ ਸੁੰਘਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮਿਤ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਿ ਬਣਾ ਦਿਓ।
14.26.14
गुणवत्पावको मह्यं दीप्यतेऽन्तःशरीरगः ।
योगयज्ञः प्रवृत्तो मे ज्ञानं ब्रह्ममयो हविः। ॥ १४.२६.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਯੋਗਯਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਮਈ ਹਵਿ ਹੈ।
14.26.15
प्राणस्तोत्रोऽपानशस्त्रः सर्वत्यागसुदक्षिणः ।
कर्ताऽनुमन्ता ब्रह्मात्मा होताऽध्वर्युः कृतस्तुतिः
ऋतं प्रशास्ता तच्छस्त्रमपवर्गोऽस्य दक्षिणा ॥ १४.२६.१५ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਸਤੋਤਰ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਹੀ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੀ ਉੱਤਮ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ; ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮੰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਹੋਤਾ ਤੇ ਅਧਵਰਯੁ ਉਹੀ ਹੈ; ਜਿਸਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋਈ ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ; ਸੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਇਸਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ।
14.26.16
ऋचश्चाप्यत्र शंसन्ति नारायणविदो जनाः ।
नारायणाय देवाययदविन्दन्पशून्पुरा ॥ १४.२६.१६ ॥
ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਿਚਾਵਾਂ ਵੀ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ; ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
14.26.17
तत्र सामानि गायन्ति तत्र चाहुर्निदर्शनम् ।
देवं नारायणं भीरु सर्वात्मानं निबोध तम् ॥ १४.२६.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਸਾਮ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਭੀਰੂ, ਸਰਵਾਤਮਾ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਜਾਣ।