મહાભારત · અધ્યાય 14.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.27.1
एकः शास्ता न द्वितीयोस्ति शास्ता ।
यो हृच्छयस्तमहमनु ब्रवीमि।
तेनैव युक्तः प्रवणादिवोदकं ।
यथा नियुक्तोस्मि तथा वहामि ॥ १४.२७.१ ॥
એક જ શાસ્તા છે, બીજો કોઈ શાસ્તા નથી. જે હૃદયમાં વસે છે તેને હું અનુસરીને બોલું છું. તેનાથી પ્રેરિત થઈને, ઢાળ પરથી પાણી વહે તેમ, જે દિશામાં મને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો છે તેમાં હું ચાલું છું.
14.27.2
एको गुरुर्नास्ति ततो द्वितीयो ।
यो हृच्छयस्तमहमनु ब्रवीमि।
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव ।
पुरा हता दानवाः सर्व एव ॥ १४.२७.२ ॥
એક જ ગુરુ છે, બીજો કોઈ ગુરુ નથી. જે હૃદયમાં વસે છે તેને હું અનુસરીને બોલું છું. તે ગુરુ દ્વારા સદા ઉપદેશ પામીને, પૂર્વે બધા દાનવો માર્યા ગયા.
14.27.3
एको बन्धुर्नास्ति ततो द्वितीयो ।
यो हृच्छयस्तमहमनु ब्रवीमि।
तेनानुशिष्टा बान्धवा बन्धुमन्तः ।
सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति ॥ १४.२७.३ ॥
એક જ બંધુ છે, બીજો કોઈ બંધુ નથી. જે હૃદયમાં વસે છે તેને હું અનુસરીને બોલું છું. તેના દ્વારા ઉપદેશ પામેલા બંધુઓવાળા સપ્તર્ષિઓ, હે પાર્થ, આકાશમાં પ્રકાશે છે.
14.27.4
एकः श्रोता नास्ति ततो द्वितीयो ।
यो हृच्छयस्तमहमनु ब्रवीमि।
तस्मिन्गुरौ गुरुवासं निरुष्यट ।
शक्रो गतः सर्वलोकामरत्वम् ॥ १४.२७.४ ॥
એક જ શ્રોતા છે, બીજો કોઈ શ્રોતા નથી. જે હૃદયમાં વસે છે તેને હું અનુસરીને બોલું છું. તે ગુરુ પાસે ગુરુકુળવાસ કરીને ઇન્દ્ર બધા લોકોનું અમરત્વ પામ્યા.
14.27.5
एको द्वेष्टा नास्ति ततो द्वितीयो ।
यो हृच्छयस्तमहमनु ब्रवीमि।
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव ।
लोके द्विष्टाः पन्नगाः सर्व एव ॥ १४.२७.५ ॥
એક જ દ્વેષી છે, બીજો કોઈ દ્વેષી નથી. જે હૃદયમાં વસે છે તેને હું અનુસરીને બોલું છું. તે ગુરુ દ્વારા સદા ઉપદેશ પામીને, જગતમાં બધા સર્પો દ્વેષપાત્ર બન્યા.
14.27.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रजापतौ पन्नगानां देवर्षीणां च संविदम् ॥ १४.२७.६ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસનું ઉદાહરણ આપે છે — પ્રજાપતિની સમક્ષ નાગો અને દેવર્ષિઓ વચ્ચેનો સંવાદ.
14.27.7
देवर्षयश्च नागाश्चाप्यसुराश्च प्रजापतिम् ।
पर्यपृच्छन्नुपासीनं श्रेयोः नः प्रोच्यतामिति ॥ १४.२७.७ ॥
દેવર્ષિઓ, નાગો અને અસુરોએ પણ પાસે બેઠેલા પ્રજાપતિને પૂછ્યું — "અમારું શ્રેય શું છે તે કહો."
14.27.8
तेषां प्रोवाच भगवाञ्श्रेयः समनुपृच्छताम् ।
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ते श्रुत्वा प्राद्रवन्दिशः ॥ १४.२७.८ ॥
પૂછનારાઓને ભગવાને કહ્યું — "ઓમ્ — આ એકાક્ષર બ્રહ્મ છે." તે સાંભળીને તેઓ દિશાઓ તરફ ભાગી ગયા.
14.27.9
तेषां प्रद्रवमाणानामुपदेशं च शृण्वताम् ।
सर्पाणां दंशने भावः प्रवृत्तः पूर्वमे तु ॥ १४.२७.९ ॥
ભાગી રહેલા અને ઉપદેશ સાંભળી રહેલા તેમનામાં સર્પોમાં દંશ કરવાનો સ્વભાવ પહેલેથી ઉત્પન્ન થયો.
14.27.10
असुराणां प्रवृत्तस्तु दंभभावः स्वभावजः ।
दानं देवा व्यवसिता दममेव महर्षयः ॥ १४.२७.१० ॥
અસુરોમાં સ્વભાવજ દંભભાવ પ્રવર્ત્યો; દેવોએ દાનમાં નિશ્ચય કર્યો, મહર્ષિઓએ દમમાં જ નિશ્ચય કર્યો.
14.27.11
एकं शास्तारमासाद्य शब्देनैकेन संस्कृताः ।
नानाव्यवसिताः सर्वे सर्पदेवर्षिदानवाः ॥ १४.२७.११ ॥
એક શાસ્તાને પામીને, એક જ શબ્દથી સંસ્કારિત થઈને, સર્પો, દેવર્ષિઓ અને દાનવો — સૌ જુદા જુદા નિશ્ચયવાળા બન્યા.
14.27.12
शृणोत्ययं प्रोच्यमानं गृह्णाति च यथातथम् ।
पृच्छतस्तदतो भूयो गुरुरन्यो न विद्यते ॥ १४.२७.१२ ॥
જે કહેવાય છે તે આ સાંભળે છે અને યથાતથ ગ્રહણ કરે છે. પૂછવાથી તેનાથી અન્ય કોઈ ગુરુ મળતો નથી.
14.27.13
तस्य चानुमते कर्म ततः पश्चात्प्रवर्तते ।
गुरुर्बन्धुश्च शास्ता च द्वेष्टा च हृदि संश्रिताः ॥ १४.२७.१३ ॥
તેની અનુમતિથી પછી કર્મ પ્રવૃત્ત થાય છે. ગુરુ, બંધુ, શાસ્તા અને દ્વેષી પણ હૃદયમાં આશ્રિત રહે છે.
14.27.14
पापेन विचरँल्लोके पापचारी भवत्ययम् ।
शुभेन विचरँल्लोके शुभचारी भवत्युत ॥ १४.२७.१४ ॥
પાપથી લોકમાં વિચરતો આ પાપાચારી થાય છે. શુભથી લોકમાં વિચરતો આ શુભાચારી થાય છે.
14.27.15
कामचारी तु कामेन य हन्द्रियसुखे रतः ।
ब्रह्मचारी सदैवैष य इन्द्रियजये रतः ॥ १४.२७.१५ ॥
કામથી ઇન્દ્રિયસુખમાં રત રહેનાર કામચારી છે. પરંતુ સદા ઇન્દ્રિયજયમાં રત રહેનાર જ બ્રહ્મચારી છે.
14.27.16
अपेतव्रतकर्मा तु केवलं ब्रह्मणि स्थितः ।
ब्रह्मभूतश्चरँल्लोके ब्रह्मचारी भवत्ययम् ॥ १४.२७.१६ ॥
વ્રત અને કર્મો છોડીને કેવળ બ્રહ્મમાં સ્થિત, બ્રહ્મભૂત થઈને લોકમાં વિચરતો આ બ્રહ્મચારી થાય છે.
14.27.17
ब्रह्मैव समिधस्तस्य ब्रह्माग्निर्ब्रह्मसंस्तरः ।
आपो ब्रह्म गुरुर्ब्रह्म स ब्रह्मणि समाहितः ॥ १४.२७.१७ ॥
બ્રહ્મ જ તેની સમિધાઓ છે; બ્રહ્માગ્નિ અને બ્રહ્મ જ તેની કુશશય્યા છે. જળ બ્રહ્મ, ગુરુ પણ બ્રહ્મ; તે બ્રહ્મમાં સમાહિત છે.
14.27.18
एतदेवेदृशं सूक्ष्मं ब्रह्मचर्यं विदुर्बुधाः ।
विदित्वा चान्वपद्यन्त क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिताः ॥ १४.२७.१८ ॥
આવા સૂક્ષ્મ બ્રહ્મચર્યને જ્ઞાનીઓ જાણે છે. તેને જાણીને, ક્ષેત્રજ્ઞે બતાવેલા માર્ગે તેઓ તેને પામ્યા.