ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.28.1
संकल्पदंशमशकं शोकहर्षहिमातपम् ।
मोहान्धकारतिमिरं लोभव्याधिसरीसृपम् ॥ १४.२८.१ ॥
ಸಂಕಲ್ಪವೆಂಬ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚುವ ಕೀಟಗಳು, ಶೋಕ ಹರ್ಷಗಳೆಂಬ ಚಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು, ಮೋಹವೆಂಬ ಕತ್ತಲ ಅಂಧಕಾರ, ಲೋಭವೆಂಬ ವ್ಯಾಧಿಯ ಸರೀಸೃಪಗಳು.
14.28.2
विषयैकात्ययाध्वानं कामक्रोधकिरातकम् ।
तदतीत्य महादुर्गं प्रविष्टोस्मि महद्वनम् ॥ १४.२८.२ ॥
ವಿಷಯಗಳ ಒಂದೇ ದುರ್ಗಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧವೆಂಬ ಬೇಡರನ್ನೂ ದಾಟಿ, ಆ ಮಹಾ ದುರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿ ನಾನು ಮಹಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ.
14.28.3
क्व तद्वनं महाप्राज्ञ के वृक्षाः सरितश्च काः ।
कियन्तः पर्वताश्चैव कियत्यध्यनि तद्वनम् ॥ १४.२८.३ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಆ ಅರಣ್ಯ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅದರ ಮರಗಳು ಯಾವುವು, ನದಿಗಳು ಯಾವುವು, ಪರ್ವತಗಳು ಎಷ್ಟು, ಆ ಅರಣ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ?
14.28.4
नैतदस्ति पृथग्भावः किञ्चिनद्यत्ततः सुखम् ।
नैतदस्त्यपृथग्भावः किञ्चिद्दुःखतरं ततः ॥ १४.२८.४ ॥
ಇದು ಭಿನ್ನ ಭಾವವಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಸುಖವೂ ಇಲ್ಲ; ಇದು ಅಭಿನ್ನ ಭಾವವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.
14.28.5
तस्माद्ध्रस्वतरं नास्ति न ततोस्ति महत्तरम् ।
नास्ति तस्माद्दुःखतरं नास्त्यन्यत्तत्समं सुखम् ॥ १४.२८.५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಸುಖ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ.
14.28.6
न तत्राविश्यि शोचन्ति न प्रहृष्यन्ति च द्विजाः ।
न च बिभ्यति केभ्यश्चिन्नैभ्यो बिभ्यति केचन ॥ १४.२८.६ ॥
ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದ್ವಿಜರು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹರ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾರಿಗೂ ಅವರು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಅವರಿಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ.
14.28.7
तस्मिन्वने सप्त महाद्रुमाश्च ।
फलानि सप्तातिथयश्च सप्त।
सप्ताश्रमाः सप्त समाधयश्च ।
दीक्षाश्च सप्तैतदरण्यरूपम् ॥ १४.२८.७ ॥
ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳು, ಫಲಗಳು, ಏಳು ಅತಿಥಿಗಳು, ಏಳು ಆಶ್ರಮಗಳು, ಏಳು ಸಮಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ದೀಕ್ಷೆಗಳಿವೆ; ಇದೇ ಆ ಅರಣ್ಯದ ರೂಪ.
14.28.8
पञ्चवर्णानि दिव्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वन्म् ॥ १४.२८.८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಐದು ಬಣ್ಣದ ದಿವ್ಯ ಹೂವುಗಳನ್ನೂ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.9
सुवर्णानि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಣ್ಣದ ಹೂವು-ಫಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.10
शङ्कराणि त्रिवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾದ ಮೂರು ಬಣ್ಣದ ಹೂವು-ಫಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.11
सुरभीणि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.११ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಎರಡು ಬಣ್ಣದ ಹೂವು-ಫಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.12
सुरभीण्येकवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ಹೂವು-ಫಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.13
बहून्यव्यक्तवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
विसृजन्तौ महावृक्षौ तद्वनं व्याप्य तिष्ठतः ॥ १४.२८.१३ ॥
ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳ ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತಾ ಎರಡು ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳು ಆ ಕಾಡನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತಿವೆ.
14.28.14
एको वह्निः सुमना ब्राह्मणोत्र ।
पञ्चेन्द्रियाणि समिधश्चात्र सन्ति।
तेभ्यो वृक्षाःक सप्त फलन्ति दीक्षा ।
गुणाः फलान्यतिथयः फलाशाः ॥ १४.२८.१४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಗ್ನಿ ಇದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಮನಸ್ಸು ಶುಭವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಿತ್ತುಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಏಳು ವೃಕ್ಷಗಳು ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ — ದೀಕ್ಷೆ, ಗುಣಗಳು, ಫಲಗಳು, ಅತಿಥಿಗಳು, ಫಲಾಶೆಗಳು.
14.28.15
आतिथ्यं प्रतिगृह्णन्ति तत्र सप्त महर्षयः ।
अर्चितेषु प्रलीनेषु तेष्वन्यद्रोचते वनम् ॥ १४.२८.१५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮರೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಡು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
14.28.16
प्रज्ञावृक्षं मोक्षफलं शान्तिच्छायासमन्वितम् ।
ज्ञानाश्रयं तृप्तितोयमन्तःक्षेत्रज्ञभास्करम् ॥ १४.२८.१६ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯೆಂಬ ವೃಕ್ಷ, ಮೋಕ್ಷವೇ ಅದರ ಫಲ, ಶಾಂತಿಯ ನೆರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದದು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದದು, ತೃಪ್ತಿಯ ಜಲವುಳ್ಳದು, ಒಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂಬ ಸೂರ್ಯ.
14.28.17
येऽधिगच्छन्ति तत्सन्तस्तेषां नास्ति पुनर्भवः ।
ऊर्ध्वं चाधश्च तिर्यक्च तस्य नान्तोऽधिगम्यते ॥ १४.२८.१७ ॥
ಸಜ್ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿಯೂ ಅದರ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
14.28.18
सप्त स्त्रियस्तत्र चरन्ति सत्या-
स्त्ववाङ्मुखा भानुमत्यो जनित्र्यः।
ऊर्ध्वं रसानाददते प्रजाभ्यः ।
सर्वान्यथा नित्यमनित्यता च ॥ १४.२८.१८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮುಖ ಕೆಳಗಿಟ್ಟವರು, ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳವರು, ತಾಯಂದಿರು. ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ರಸಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸದಾ ಅನಿತ್ಯ, ಅನಿತ್ಯತೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
14.28.19
तत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनस्तत्रोदयन्ति च ।
सप्त सप्तर्षयः सिद्धा वसिष्ठप्रमुखैः सह ॥ १४.२८.१९ ॥
ಅಲ್ಲೇ ಅವರು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಮುಖ್ಯರಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಏಳು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಸಿದ್ಧರೊಡನೆ.
14.28.20
यशो वर्चो भगश्चैव विजयः सिद्धतेजसः ।
एतमेवानुवर्तन्ते सप्त ज्योतींषि भास्करम् ॥ १४.२८.२० ॥
ಕೀರ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಭಗ, ವಿಜಯ — ಸಿದ್ಧರ ತೇಜಸ್ಸು ಇವೇ; ಏಳು ಜ್ಯೋತಿಗಳು ಈ ಸೂರ್ಯನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
14.28.21
ऋषयः पर्वताश्चैव सन्ति तत्र समासतः ।
नद्यश्च परितो वारि वहन्त्यो ब्रह्मिसम्भवम् ॥ १४.२८.२१ ॥
ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇವೆ; ಸುತ್ತಲೂ ನದಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
14.28.22
नदीनां सङ्गमश्चैव वैताने समुपहरे ।
स्वात्मतृप्ता यतो यान्ति साक्षादेव पितामहम् ॥ १४.२८.२२ ॥
ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವೂ ವೈತಾನ ಯಜ್ಞದ ಸಮರ್ಪಣೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಅದರಿಂದ ತಾವೇ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಪಿತಾಮಹನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
14.28.23
कृशाशाः सुव्रताः शान्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः ।
आत्मन्यात्मानमावेश्य ब्राह्मणास्तमुपासते ॥ १४.२८.२३ ॥
ಆಸೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ, ಸದ್ವ್ರತರಾದ, ಶಾಂತರಾದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
14.28.24
शमिमप्यत्र शंसन्ति विद्यारण्यविदो जनाः ।
तदरण्यमभिप्रेत्य यथातत्वमजायत ॥ १४.२८.२४ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಜನರು ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ; ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಅದು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿತು.
14.28.25
एतदेवेदृशं पुण्यमरण्यं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिना ॥ १४.२८.२५ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಂತಹ ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೂ ಸತ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಆದವನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.