ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.28.1
संकल्पदंशमशकं शोकहर्षहिमातपम् ।
मोहान्धकारतिमिरं लोभव्याधिसरीसृपम् ॥ १४.२८.१ ॥
ସଂକଳ୍ପ ରୂପୀ ଦଂଶକ ଓ ମଶା, ଶୋକ ଓ ହର୍ଷ ରୂପୀ ଶୀତ ଓ ତାପ, ମୋହ ରୂପୀ ଅନ୍ଧକାରର ତିମିର, ଏବଂ ଲୋଭ-ବ୍ୟାଧି ରୂପୀ ସରୀସୃପ।
14.28.2
विषयैकात्ययाध्वानं कामक्रोधकिरातकम् ।
तदतीत्य महादुर्गं प्रविष्टोस्मि महद्वनम् ॥ १४.२८.२ ॥
ବିଷୟର ଏକମାତ୍ର ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଏବଂ କାମ-କ୍ରୋଧ ରୂପୀ କିରାତମାନଙ୍କୁ ପାର ହୋଇ, ସେହି ମହାଦୁର୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁଁ ମହାବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
14.28.3
क्व तद्वनं महाप्राज्ञ के वृक्षाः सरितश्च काः ।
कियन्तः पर्वताश्चैव कियत्यध्यनि तद्वनम् ॥ १४.२८.३ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସେ ବନ କେଉଁଠାରେ ଅଛି? ତାର ବୃକ୍ଷ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ, ନଦୀ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ, ପର୍ବତ କେତେ, ଏବଂ ସେ ବନ ପଥରେ କେତେ ଦୂରରେ?
14.28.4
नैतदस्ति पृथग्भावः किञ्चिनद्यत्ततः सुखम् ।
नैतदस्त्यपृथग्भावः किञ्चिद्दुःखतरं ततः ॥ १४.२८.४ ॥
ଏହା ପୃଥକ୍ଭାବ ନୁହେଁ, ତାହାଠାରୁ କିଛି ସୁଖ ନାହିଁ; ଏହା ଅପୃଥକ୍ଭାବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କିଛି ନାହିଁ।
14.28.5
तस्माद्ध्रस्वतरं नास्ति न ततोस्ति महत्तरम् ।
नास्ति तस्माद्दुःखतरं नास्त्यन्यत्तत्समं सुखम् ॥ १४.२८.५ ॥
ତେଣୁ ଏଥିଠାରୁ ଛୋଟ କିଛି ନାହିଁ, ନା ଏଥିଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ଅଛି; ଏଥିଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖକର କିଛି ନାହିଁ, ଏହାର ସମାନ ଅନ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ।
14.28.6
न तत्राविश्यि शोचन्ति न प्रहृष्यन्ति च द्विजाः ।
न च बिभ्यति केभ्यश्चिन्नैभ्यो बिभ्यति केचन ॥ १४.२८.६ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହର୍ଷିତ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କାହାକୁ ସେମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କେହି ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
14.28.7
तस्मिन्वने सप्त महाद्रुमाश्च ।
फलानि सप्तातिथयश्च सप्त।
सप्ताश्रमाः सप्त समाधयश्च ।
दीक्षाश्च सप्तैतदरण्यरूपम् ॥ १४.२८.७ ॥
ସେହି ବନରେ ସାତଟି ମହାବୃକ୍ଷ, ଫଳ, ସାତ ଅତିଥି, ସାତ ଆଶ୍ରମ, ସାତ ସମାଧି ଏବଂ ସାତ ଦୀକ୍ଷା ଅଛନ୍ତି; ଏହା ସେହି ଅରଣ୍ୟର ରୂପ।
14.28.8
पञ्चवर्णानि दिव्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वन्म् ॥ १४.२८.८ ॥
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୃକ୍ଷସମୂହ ସେହି ବନରେ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.9
सुवर्णानि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.९ ॥
ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଇ ରଙ୍ଗର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୃକ୍ଷସମୂହ ସେହି ବନରେ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.10
शङ्कराणि त्रिवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१० ॥
ସେଠାରେ ଶୁଭ ଓ ତିନି ରଙ୍ଗର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୃକ୍ଷସମୂହ ସେହି ବନରେ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.11
सुरभीणि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.११ ॥
ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦୁଇ ରଙ୍ଗର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୃକ୍ଷସମୂହ ସେହି ବନରେ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.12
सुरभीण्येकवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१२ ॥
ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଗୋଟିଏ ରଙ୍ଗର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବୃକ୍ଷସମୂହ ସେହି ବନରେ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.13
बहून्यव्यक्तवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
विसृजन्तौ महावृक्षौ तद्वनं व्याप्य तिष्ठतः ॥ १४.२८.१३ ॥
ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣର ବହୁ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଦୁଇ ମହାବୃକ୍ଷ ସେ ବନକୁ ବ୍ୟାପି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.28.14
एको वह्निः सुमना ब्राह्मणोत्र ।
पञ्चेन्द्रियाणि समिधश्चात्र सन्ति।
तेभ्यो वृक्षाःक सप्त फलन्ति दीक्षा ।
गुणाः फलान्यतिथयः फलाशाः ॥ १४.२८.१४ ॥
ଏଠାରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଅଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ ଶୁଭ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ସମିଧା ଅଛନ୍ତି; ସେଥିରୁ ସାତୋଟି ବୃକ୍ଷ ଫଳ ଦିଏ — ଦୀକ୍ଷା, ଗୁଣ, ଫଳ, ଅତିଥି, ଫଳାଶା।
14.28.15
आतिथ्यं प्रतिगृह्णन्ति तत्र सप्त महर्षयः ।
अर्चितेषु प्रलीनेषु तेष्वन्यद्रोचते वनम् ॥ १४.२८.१५ ॥
ସେଠାରେ ସାତ ମହର୍ଷି ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସତ୍କୃତ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପରେ ଅନ୍ୟ ବନ ରୁଚେ।
14.28.16
प्रज्ञावृक्षं मोक्षफलं शान्तिच्छायासमन्वितम् ।
ज्ञानाश्रयं तृप्तितोयमन्तःक्षेत्रज्ञभास्करम् ॥ १४.२८.१६ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞାରୂପୀ ବୃକ୍ଷ, ମୋକ୍ଷ ଯାହାର ଫଳ, ଶାନ୍ତିର ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ଜ୍ଞାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବା, ତୃପ୍ତିର ଜଳଯୁକ୍ତ, ଭିତରର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
14.28.17
येऽधिगच्छन्ति तत्सन्तस्तेषां नास्ति पुनर्भवः ।
ऊर्ध्वं चाधश्च तिर्यक्च तस्य नान्तोऽधिगम्यते ॥ १४.२८.१७ ॥
ସଜ୍ଜନମାନେ ଯାହା ପାଆନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଅଧଃ ଓ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅନ୍ତ ମିଳେ ନାହିଁ।
14.28.18
सप्त स्त्रियस्तत्र चरन्ति सत्या-
स्त्ववाङ्मुखा भानुमत्यो जनित्र्यः।
ऊर्ध्वं रसानाददते प्रजाभ्यः ।
सर्वान्यथा नित्यमनित्यता च ॥ १४.२८.१८ ॥
ସେଠାରେ ସାତଜଣ ସ୍ତ୍ରୀ ସତ୍ୟରୂପେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ମୁଖ ତଳକୁ କରିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମତୀ, ମାତା। ସେମାନେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରୁ ରସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସବୁ କିଛି ସଦା ଅନିତ୍ୟ, ଅନିତ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ସେପରି।
14.28.19
तत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनस्तत्रोदयन्ति च ।
सप्त सप्तर्षयः सिद्धा वसिष्ठप्रमुखैः सह ॥ १४.२८.१९ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ସେମାନେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରୁ ପୁଣି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରମୁଖ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହିତ।
14.28.20
यशो वर्चो भगश्चैव विजयः सिद्धतेजसः ।
एतमेवानुवर्तन्ते सप्त ज्योतींषि भास्करम् ॥ १४.२८.२० ॥
ଯଶ, ବର୍ଚସ୍, ଭଗ ଓ ବିଜୟ — ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ତେଜ ଏସବୁ; ସାତଟି ଜ୍ୟୋତି ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରେ।
14.28.21
ऋषयः पर्वताश्चैव सन्ति तत्र समासतः ।
नद्यश्च परितो वारि वहन्त्यो ब्रह्मिसम्भवम् ॥ १४.२८.२१ ॥
ଋଷି ଓ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଅଛନ୍ତି; ଚାରିପାଖରେ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଜାତ ଜଳ ବହନ କରେ।
14.28.22
नदीनां सङ्गमश्चैव वैताने समुपहरे ।
स्वात्मतृप्ता यतो यान्ति साक्षादेव पितामहम् ॥ १४.२८.२२ ॥
ନଦୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମ ମଧ୍ୟ ବୈତାନ ଯଜ୍ଞର ଅର୍ପଣରେ ଅଛି; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସାକ୍ଷାତ ପିତାମହଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଯାଆନ୍ତି।
14.28.23
कृशाशाः सुव्रताः शान्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः ।
आत्मन्यात्मानमावेश्य ब्राह्मणास्तमुपासते ॥ १४.२८.२३ ॥
ଆଶା କ୍ଷୀଣ, ସୁବ୍ରତ, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ୟାରେ ପାପ ଦଗ୍ଧ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରନ୍ତି।
14.28.24
शमिमप्यत्र शंसन्ति विद्यारण्यविदो जनाः ।
तदरण्यमभिप्रेत्य यथातत्वमजायत ॥ १४.२८.२४ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାରଣ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଶମୀ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ସେହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ତାହା ଯଥାର୍ଥରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
14.28.25
एतदेवेदृशं पुण्यमरण्यं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिना ॥ १४.२८.२५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଏହିପରି ଜାଣନ୍ତି। ତାହା ଜାଣି ସେମାନେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଯଥାର୍ଥଦର୍ଶୀଙ୍କ ପଥରେ ତାହାକୁ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।