మహాభారతం · అధ్యాయం 14.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.28.1
संकल्पदंशमशकं शोकहर्षहिमातपम् ।
मोहान्धकारतिमिरं लोभव्याधिसरीसृपम् ॥ १४.२८.१ ॥
సంకల్పమనే దోమలు, శోక హర్షాలనే చలి ఎండలు, మోహమనే అంధకార తిమిరం, లోభమనే వ్యాధి సర్పాలు.
14.28.2
विषयैकात्ययाध्वानं कामक्रोधकिरातकम् ।
तदतीत्य महादुर्गं प्रविष्टोस्मि महद्वनम् ॥ १४.२८.२ ॥
విషయాల ఒకే దుర్గమమైన మార్గాన్ని, కామ-క్రోధ కిరాతులను దాటి, ఆ మహా దుర్గాన్ని అతిక్రమించి నేను మహారణ్యంలో ప్రవేశించాను.
14.28.3
क्व तद्वनं महाप्राज्ञ के वृक्षाः सरितश्च काः ।
कियन्तः पर्वताश्चैव कियत्यध्यनि तद्वनम् ॥ १४.२८.३ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞుడా, ఆ అరణ్యం ఎక్కడ? దాని వృక్షాలు ఏవి, నదులు ఏవి, పర్వతాలు ఎన్ని, ఆ అరణ్యం మార్గంలో ఎంత దూరంలో ఉంది?
14.28.4
नैतदस्ति पृथग्भावः किञ्चिनद्यत्ततः सुखम् ।
नैतदस्त्यपृथग्भावः किञ्चिद्दुःखतरं ततः ॥ १४.२८.४ ॥
ఇది భేదభావం కాదు; దాని నుండి ఏ సుఖమూ లేదు. ఇది అభేదభావం కాదు; దానికంటే అధిక దుఃఖం మరేమీ లేదు.
14.28.5
तस्माद्ध्रस्वतरं नास्ति न ततोस्ति महत्तरम् ।
नास्ति तस्माद्दुःखतरं नास्त्यन्यत्तत्समं सुखम् ॥ १४.२८.५ ॥
కాబట్టి దీని కంటే చిన్నది ఏదీ లేదు, దీని కంటే పెద్దది కూడా లేదు; దీని కంటే అధిక దుఃఖకరమైనది లేదు, దీనితో సమానమైన సుఖం మరొకటి లేదు.
14.28.6
न तत्राविश्यि शोचन्ति न प्रहृष्यन्ति च द्विजाः ।
न च बिभ्यति केभ्यश्चिन्नैभ्यो बिभ्यति केचन ॥ १४.२८.६ ॥
అందులో ప్రవేశించిన ద్విజులు శోకించరు, హర్షించరు; ఎవరికీ భయపడరు, ఎవరూ వీరికి భయపడరు.
14.28.7
तस्मिन्वने सप्त महाद्रुमाश्च ।
फलानि सप्तातिथयश्च सप्त।
सप्ताश्रमाः सप्त समाधयश्च ।
दीक्षाश्च सप्तैतदरण्यरूपम् ॥ १४.२८.७ ॥
ఆ అడవిలో ఏడు మహావృక్షాలు, ఫలాలు, ఏడుగురు అతిథులు, ఏడు ఆశ్రమాలు, ఏడు సమాధులు, ఏడు దీక్షలు ఉన్నాయి; ఇదే ఆ అరణ్య స్వరూపం.
14.28.8
पञ्चवर्णानि दिव्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वन्म् ॥ १४.२८.८ ॥
అక్కడ ఐదు రంగుల దివ్య పుష్పాలను, ఫలాలను సృష్టిస్తూ వృక్షాలు ఆ అడవంతా వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.9
सुवर्णानि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.९ ॥
అక్కడ బంగారు రంగు, రెండు రంగుల పుష్పాలను, ఫలాలను సృష్టిస్తూ వృక్షాలు ఆ అడవంతా వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.10
शङ्कराणि त्रिवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१० ॥
అక్కడ శుభకరమైన, మూడు రంగుల పుష్పాలను, ఫలాలను సృష్టిస్తూ వృక్షాలు ఆ అడవంతా వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.11
सुरभीणि द्विवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.११ ॥
అక్కడ సుగంధభరితమైన, రెండు రంగుల పుష్పాలను, ఫలాలను సృష్టిస్తూ వృక్షాలు ఆ అడవంతా వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.12
सुरभीण्येकवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
सृजन्तः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम् ॥ १४.२८.१२ ॥
అక్కడ సుగంధభరితమైన, ఒకే రంగు పుష్పాలను, ఫలాలను సృష్టిస్తూ వృక్షాలు ఆ అడవంతా వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.13
बहून्यव्यक्तवर्णानि पुष्पाणि च फलानि च ।
विसृजन्तौ महावृक्षौ तद्वनं व्याप्य तिष्ठतः ॥ १४.२८.१३ ॥
అస్పష్టమైన అనేక రంగుల పూలను, పండ్లను విసురుతూ రెండు మహా వృక్షాలు ఆ వనాన్ని వ్యాపించి నిలిచి ఉన్నాయి.
14.28.14
एको वह्निः सुमना ब्राह्मणोत्र ।
पञ्चेन्द्रियाणि समिधश्चात्र सन्ति।
तेभ्यो वृक्षाःक सप्त फलन्ति दीक्षा ।
गुणाः फलान्यतिथयः फलाशाः ॥ १४.२८.१४ ॥
ఇక్కడ ఒకే అగ్ని ఉంది, బ్రాహ్మణుడా, మనస్సు మంచిది. ఇక్కడ ఐదు ఇంద్రియాలు, సమిధలు ఉన్నాయి; వాటి నుంచి ఏడు వృక్షాలు ఫలిస్తాయి — దీక్ష, గుణాలు, ఫలాలు, అతిథులు, ఫలాశలు.
14.28.15
आतिथ्यं प्रतिगृह्णन्ति तत्र सप्त महर्षयः ।
अर्चितेषु प्रलीनेषु तेष्वन्यद्रोचते वनम् ॥ १४.२८.१५ ॥
అక్కడ ఏడుగురు మహర్షులు ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరిస్తారు. వారు సత్కరించబడి అంతర్ధానమైన తర్వాత, వారి తరువాత మరొక వనం ప్రీతికరంగా ఉంటుంది.
14.28.16
प्रज्ञावृक्षं मोक्षफलं शान्तिच्छायासमन्वितम् ।
ज्ञानाश्रयं तृप्तितोयमन्तःक्षेत्रज्ञभास्करम् ॥ १४.२८.१६ ॥
ప్రజ్ఞ అనే వృక్షం, దాని ఫలం మోక్షం, శాంతి నీడతో కూడినది, జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించినది, తృప్తి జలం కలది, లోపలి క్షేత్రజ్ఞుడనే సూర్యుడు.
14.28.17
येऽधिगच्छन्ति तत्सन्तस्तेषां नास्ति पुनर्भवः ।
ऊर्ध्वं चाधश्च तिर्यक्च तस्य नान्तोऽधिगम्यते ॥ १४.२८.१७ ॥
సత్పురుషులు దానిని పొందినవారికి పునర్జన్మ లేదు. పైన, క్రింద, అడ్డంగా కూడా దాని అంతం కనబడదు.
14.28.18
सप्त स्त्रियस्तत्र चरन्ति सत्या-
स्त्ववाङ्मुखा भानुमत्यो जनित्र्यः।
ऊर्ध्वं रसानाददते प्रजाभ्यः ।
सर्वान्यथा नित्यमनित्यता च ॥ १४.२८.१८ ॥
అక్కడ ఏడుగురు స్త్రీలు సత్యంగా సంచరిస్తారు; ముఖం క్రిందికి వంచినవారు, ప్రకాశించేవారు, తల్లులు. వారు ప్రాణులకోసం పైనుండి రసాలను స్వీకరిస్తారు. సమస్తం ఎల్లప్పుడూ అనిత్యం, అనిత్యత కూడా.
14.28.19
तत्रैव प्रतितिष्ठन्ति पुनस्तत्रोदयन्ति च ।
सप्त सप्तर्षयः सिद्धा वसिष्ठप्रमुखैः सह ॥ १४.२८.१९ ॥
అక్కడే వారు నిలిచి ఉంటారు, అక్కడి నుండే మళ్లీ ఉదయిస్తారు. వసిష్ఠుడు ప్రధానంగా గల ఏడుగురు సప్తర్షులు సిద్ధులతో కలిసి.
14.28.20
यशो वर्चो भगश्चैव विजयः सिद्धतेजसः ।
एतमेवानुवर्तन्ते सप्त ज्योतींषि भास्करम् ॥ १४.२८.२० ॥
కీర్తి, తేజస్సు, భగము, విజయము — సిద్ధుల తేజస్సు ఇవే; ఏడు జ్యోతులు ఈ సూర్యుడినే అనుసరిస్తాయి.
14.28.21
ऋषयः पर्वताश्चैव सन्ति तत्र समासतः ।
नद्यश्च परितो वारि वहन्त्यो ब्रह्मिसम्भवम् ॥ १४.२८.२१ ॥
ఋషులు, పర్వతాలు కూడా అక్కడ సంక్షేపంగా ఉన్నారు; చుట్టూ నదులు బ్రహ్మసంభవమైన జలాన్ని మోసుకుపోతున్నాయి.
14.28.22
नदीनां सङ्गमश्चैव वैताने समुपहरे ।
स्वात्मतृप्ता यतो यान्ति साक्षादेव पितामहम् ॥ १४.२८.२२ ॥
నదుల సంగమమూ వైతాన యజ్ఞ సమర్పణలోనే ఉంది; దాని వల్ల స్వయంగా తృప్తులై వారు నేరుగా పితామహుని వైపు వెళ్తారు.
14.28.23
कृशाशाः सुव्रताः शान्तास्तपसा दग्धकिल्बिषाः ।
आत्मन्यात्मानमावेश्य ब्राह्मणास्तमुपासते ॥ १४.२८.२३ ॥
ఆశలు క్షీణించినవారు, మంచి వ్రతులు, శాంతులు, తపస్సుతో పాపాలను దహించినవారు అయిన బ్రాహ్మణులు, ఆత్మలో ఆత్మను నిలిపి ఆయనను ఉపాసిస్తారు.
14.28.24
शमिमप्यत्र शंसन्ति विद्यारण्यविदो जनाः ।
तदरण्यमभिप्रेत्य यथातत्वमजायत ॥ १४.२८.२४ ॥
ఇక్కడ కూడా విద్యారణ్యం తెలిసినవారు శమీ వృక్షాన్ని స్తుతిస్తారు; ఆ అరణ్యాన్ని చేరి అది యథార్థంగా పుట్టింది.
14.28.25
एतदेवेदृशं पुण्यमरण्यं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिना ॥ १४.२८.२५ ॥
బ్రాహ్మణులు ఇటువంటి పవిత్రమైన అరణ్యాన్ని ఇలాగే తెలుసుకుంటారు. దాన్ని తెలిసికొని, క్షేత్రజ్ఞుడూ యథార్థదర్శీ అయినవాని మార్గంలో అనుసరిస్తారు.