ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.29.1
गन्धान्न जिघ्रामि रासान्न वेद्मि ।
रूपं न पश्यामि न च स्पृशामि।
न चापि शब्दान्विविधाञ्शृणोमि ।
न चापि सङ्कल्पमुपैमि कञ्चित् ॥ १४.२९.१ ॥
ನಾನು ಗಂಧವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ರಸವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.29.2
अर्थानिष्टान्कामयते स्वभावः ।
सर्वान्द्वेष्यान्प्रद्विषते स्वभावः।
कामद्वेषानुद्भवतः स्वभावा-
त्प्राणापानौ जन्तुदेहान्निवेश्य ॥ १४.२९.२ ॥
ಸ್ವಭಾವವು ಅನಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಭಾವವು ದ್ವೇಷಾರ್ಹವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಮ ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗಳನ್ನು ಜೀವಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ.
14.29.3
तेभ्यश्चान्यांस्तेषु नित्यांश्च भावा-
न्भूतात्मानं अक्षयेऽहं शरीरे।
तस्मिंस्तिष्ठन्नास्मि सक्तः कथंचि-
त्कामक्रोधाभ्यां जरया मृत्युना च ॥ १४.२९.३ ॥
ಅವುಗಳಿಂದಲೂ ಇತರವುಗಳಿಂದಲೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿತ್ಯ ಭಾವಗಳಿಂದಲೂ, ನಾನು ಭೂತಾತ್ಮನಾಗಿ ಈ ಅಕ್ಷಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತನಲ್ಲ; ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.
14.29.4
अकामयानस्य च सर्वकामा-
नविद्विषाणस्य च सर्वदोषान्।
न मे स्वभावेषु भवन्ति लेपा-
स्तोयस्य बिन्दोरिव पुष्करेषु ॥ १४.२९.४ ॥
ಆಸೆಪಡದವನಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದವನಿಗೂ, ದ್ವೇಷಿಸದವನಿಗೂ, ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನಿಗೂ, ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟುಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಾವರೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿಯಂತೆ.
14.29.5
नित्यस्य चैतस्य भवन्ति नित्या ।
निरीक्ष्यमाणस्य बहून्स्वभावान्।
न सज्जते कर्मसु भोगजालं ।
दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम् ॥ १४.२९.५ ॥
ಈ ನಿತ್ಯನಿಗೆ ನಿತ್ಯವಾದವುಗಳೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ನೋಡುವವನು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಭೋಗಜಾಲ ಅವನಿಗೆ ಅಂಟದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಜಾಲದಂತೆ.
14.29.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अध्वर्युयतिसंवादं तं निबोध यशस्विनि ॥ १४.२९.६ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಅಧ್ವರ್ಯು ಮತ್ತು ಯತಿಯ ಸಂವಾದವನ್ನು. ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು.
14.29.7
प्रोक्ष्यमाणं पशुं दृष्ट्वा यज्ञकर्मण्यथाब्रवीत् ।
यतिरध्वर्युमासीनो हिंसोयमिति कुत्सयन् ॥ १४.२९.७ ॥
ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಶುವನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕುಳಿತಿದ್ದ ಯತಿ ಅಧ್ವರ್ಯುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ಇದು ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ.
14.29.8
तमध्वर्युः प्रत्युवाच नायं छागो विनश्यति ।
श्रेयसा योक्ष्यते जन्तुर्यज्ञाच्छ्रुतिरियं तथा ॥ १४.२९.८ ॥
ಅವನಿಗೆ ಅಧ್ವರ್ಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು — ಈ ಮೇಕೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಜೀವಿ ಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವುದು. ಶ್ರುತಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
14.29.9
यो ह्यस्य पार्थिवो भागः पृथिवीं स गमिष्यति ।
यदस्य वारिजं किञ्चिदपस्तत्सम्प्रवेक्ष्यति ॥ १४.२९.९ ॥
ಇದರ ಪಾರ್ಥಿವ ಭಾಗ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಜಲಸಂಬಂಧಿ ಭಾಗ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
14.29.10
सूर्यं चक्षुर्दिशः श्रोत्रे प्राणोऽस्य दिवमेव च ।
आगमे वर्तमानस्य नमे दोषोस्ति कश्चन ॥ १४.२९.१० ॥
ಇವನ ಕಣ್ಣು ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ, ಕಿವಿಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬರುವ-ಹೋಗುವ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
14.29.11
प्राणैर्वियोगे च्छागस्य यदि श्रेयः प्रपश्यसि ।
छागार्थे वर्तते यज्ञो भवतः किं प्रयोजनम् ॥ १४.२९.११ ॥
ಮೇಕೆಯ ಪ್ರಾಣವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೀನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಮೇಕೆಗಾಗಿಯೇ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೇನು ಪ್ರಯೋಜನ?
14.29.12
अनु त्वां मन्यते माता अनु त्वां मन्यते पिता ।
मन्त्रविज्ञानमुन्नीय परिवर्ते विशेषतः ॥ १४.२९.१२ ॥
ತಾಯಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ; ತಂದೆಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ; ಮಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ.
14.29.13
एवमेवानुमन्येरंस्तान्भवान्द्रष्टुमर्हति ।
तेषामनुमतिं श्रुत्वा शक्या कर्तुं विचारणा ॥ १४.२९.१३ ॥
ಹೀಗೆಯೇ ಅವರು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವರು; ಅವರನ್ನು ನೀನು ನೋಡಬೇಕು. ಅವರ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರವೇ ವಿಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯ.
14.29.14
प्राणा अप्यस्य च्छागस्य प्रापितास्ते स्वयोनिषु ।
शरीरं केवलं शिष्टं निश्चेष्टमिति मे मतिः ॥ १४.२९.१४ ॥
ಈ ಮೇಕೆಯ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ ದೇಹ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ — ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
14.29.15
इन्धनस्य तु तुल्येन शरीरेणि विचेतसा ।
हिंसा हि यष्टुकामानामिन्धनं पशुसंज्ञितम् ॥ १४.२९.१५ ॥
ಉರುವಲಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದ ದೇಹದಿಂದ (ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ). ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬಯಸುವವರಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯೇ ಇಂಧನ; ಅದನ್ನೇ ಪಶು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.29.16
अहिंसा सर्वधर्माणामिति वृद्धानुशासनम् ।
यदहिंस्रं भवेत्कर्म तत्कार्यमिति विद्महे ॥ १४.२९.१६ ॥
ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ (ಶ್ರೇಷ್ಠ) — ಇದು ಹಿರಿಯರ ಉಪದೇಶ. ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಕರ್ಮವೇ ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
14.29.17
अहिंसेति प्रतिज्ञेयं यदि वक्ष्याम्यतः परम् ।
शक्यं बहुविधं वक्तुं भवता कार्यदूषणम् ॥ १४.२९.१७ ॥
ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ. ಇದರ ನಂತರ ನಾನು ಹೇಳಿದರೆ, ನೀವು ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯದ ದೋಷವನ್ನು ಹಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದು.
14.29.18
अहिंसा सर्वभूतानां नित्यमस्मासु रोचते ।
प्रत्यक्षतः साधयामो न परोक्षमुपास्महे ॥ १४.२९.१८ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅಹಿಂಸೆ ನಮಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ; ಪರೋಕ್ಷವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.29.19
भूमेर्गन्धगुणान्भुङ्क्ष्व पिबस्यापोमयान्रसान् ।
ज्योतिषां पश्यते रूपं स्पृशस्यनिलजान्गुणान् ॥ १४.२९.१९ ॥
ಭೂಮಿಯ ಗಂಧಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀ; ನೀರಿನಿಂದ ಆದ ರಸಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತೀ. ಬೆಳಕುಗಳ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀ; ವಾಯುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೀ.
14.29.20
शृणोष्याकाशजाञ्शब्दान्मनसा मन्यसे मतिम् ।
सर्वाण्येतानि भूतानि प्राणा इति च मन्यसे ॥ १४.२९.२० ॥
ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೇಳುತ್ತೀ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀ. ಈ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಪ್ರಾಣಗಳು ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀ.
14.29.21
प्राणादाने निवृत्तोसि हिंसायां वर्तते भवान् ।
नास्ति चेष्टा विना हिंसां किं वा त्वं मन्यसे द्विज ॥ १४.२९.२१ ॥
ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ನೀನು ವಿರತನಾಗಿದ್ದೀ; ಆದರೆ ನೀನು ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದ್ದೀ. ಹಿಂಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ — ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ನೀನು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
14.29.22
अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावोऽयमात्मनः ।
अक्षरं तत्र सद्भावः स्वभावः क्षर उच्यते ॥ १४.२९.२२ ॥
ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಕ್ಷರ — ಇವೇ ಆತ್ಮನ ದ್ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಸತ್ಭಾವ; ಕ್ಷರವನ್ನು ಸ್ವಭಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
14.29.23
प्राणो जिह्वा मनः सत्त्वं सद्भावो रजसा सह ।
भावैरेतैर्विमुक्तस्य निर्द्वन्द्वस्य निराशिषः ॥ १४.२९.२३ ॥
ಪ್ರಾಣ, ನಾಲಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ, ಸದ್ಭಾವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ; ಈ ಭಾವಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನಿಗೆ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ.
14.29.24
समस्य सर्वभूतेषु निर्ममस्य जितात्मनः ।
समन्तात्परिमुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १४.२९.२४ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಮಮಕಾರರಹಿತನಿಗೆ, ಆತ್ಮಜಯಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.
14.29.25
सद्भिरेवेह संवादः कार्यो मतिमतांवर ।
भवतो हि मतं श्रुत्वा प्रतिभाति मतिर्मम ॥ १४.२९.२५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕು; ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
14.29.26
भगवन्भगवद्बुद्ध्या प्रतिबुद्धो ब्रवीम्यहम् ।
व्रतं मन्त्रकृतं कर्तुर्नापराधोस्ति मे द्विज ॥ १४.२९.२६ ॥
ಭಗವನ್, ಭಗವಂತನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ದ್ವಿಜನೇ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡುವವನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ.
14.29.27
उपपत्त्या यतिस्तूष्णीं वर्तमानस्ततः परम् ।
अध्वर्युरपि निर्मोहः प्रचचार महामखे ॥ १४.२९.२७ ॥
ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಯತಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು; ಅನಂತರ ಅಧ್ವರ್ಯುವೂ ಮೋಹರಹಿತನಾಗಿ ಆ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
14.29.28
एवमेतादृशं मोक्षं सुसूक्ष्मं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनार्थदर्शिना ॥ १४.२९.२८ ॥
ಇಂಥ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ತಿಳಿದು, ಅರ್ಥದರ್ಶಿಯಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಿಂದ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.