มหาภารตะ · อัธยายะ 14.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.29.1
गन्धान्न जिघ्रामि रासान्न वेद्मि ।
रूपं न पश्यामि न च स्पृशामि।
न चापि शब्दान्विविधाञ्शृणोमि ।
न चापि सङ्कल्पमुपैमि कञ्चित् ॥ १४.२९.१ ॥
ข้าพเจ้าไม่ดมกลิ่น และไม่รู้รส ข้าพเจ้าไม่เห็นรูป และไม่สัมผัส ข้าพเจ้าก็ไม่ได้ยินเสียงต่าง ๆ และไม่มีความคิดปรารถนาใด ๆ เลย
14.29.2
अर्थानिष्टान्कामयते स्वभावः ।
सर्वान्द्वेष्यान्प्रद्विषते स्वभावः।
कामद्वेषानुद्भवतः स्वभावा-
त्प्राणापानौ जन्तुदेहान्निवेश्य ॥ १४.२९.२ ॥
ธรรมชาติย่อมปรารถนาแม้สิ่งที่ไม่น่าปรารถนา ธรรมชาติย่อมเกลียดทุกสิ่งที่ควรเกลียด จากธรรมชาติที่เกิดจากความปรารถนาและความเกลียดชัง เมื่อได้วางลมหายใจเข้าและลมหายใจออกไว้ในร่างของสัตว์ทั้งหลาย
14.29.3
तेभ्यश्चान्यांस्तेषु नित्यांश्च भावा-
न्भूतात्मानं अक्षयेऽहं शरीरे।
तस्मिंस्तिष्ठन्नास्मि सक्तः कथंचि-
त्कामक्रोधाभ्यां जरया मृत्युना च ॥ १४.२९.३ ॥
จากสิ่งเหล่านั้นและจากสิ่งอื่น และจากภาวะอันเที่ยงแท้ที่อยู่ในสิ่งเหล่านั้น ข้าพเจ้าผู้เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ แม้จะดำรงอยู่ในร่างอันไม่เสื่อมสูญนี้ ก็ไม่ยึดติดกับสิ่งใด ๆ ทั้งความปรารถนาและความโกรธ ทั้งความแก่และความตาย
14.29.4
अकामयानस्य च सर्वकामा-
नविद्विषाणस्य च सर्वदोषान्।
न मे स्वभावेषु भवन्ति लेपा-
स्तोयस्य बिन्दोरिव पुष्करेषु ॥ १४.२९.४ ॥
สำหรับผู้ที่ไม่ปรารถนาและละวางกามทั้งปวงแล้ว และผู้ที่ไม่เกลียดชังและล่วงพ้นโทษทั้งปวงแล้ว มลทินย่อมไม่เกิดในธรรมชาติของข้าพเจ้า เหมือนหยดน้ำที่ไม่เกาะอยู่บนใบบัว
14.29.5
नित्यस्य चैतस्य भवन्ति नित्या ।
निरीक्ष्यमाणस्य बहून्स्वभावान्।
न सज्जते कर्मसु भोगजालं ।
दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम् ॥ १४.२९.५ ॥
สำหรับบุรุษผู้นิรันดร์นี้ สิ่งที่นิรันดร์เท่านั้นย่อมบังเกิด เมื่อเขาเพ่งมองธรรมชาติอันหลากหลาย เขาย่อมไม่ยึดติดกับการกระทำ ข่ายแห่งการเสวยสุขย่อมไม่ติดพัวพันเขา เหมือนข่ายรังสีของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าไม่เกาะติดสิ่งใด
14.29.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अध्वर्युयतिसंवादं तं निबोध यशस्विनि ॥ १४.२९.६ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ คือบทสนทนาระหว่างพระอธวรยุกับฤๅษีผู้หนึ่ง จงฟังเรื่องนั้นเถิด ผู้มีเกียรติยศเอ๋ย
14.29.7
प्रोक्ष्यमाणं पशुं दृष्ट्वा यज्ञकर्मण्यथाब्रवीत् ।
यतिरध्वर्युमासीनो हिंसोयमिति कुत्सयन् ॥ १४.२९.७ ॥
เมื่อเห็นสัตว์ที่กำลังจะถูกพรมน้ำในพิธียัญ ฤๅษีผู้นั่งอยู่จึงกล่าวกับพระอธวรยุ ตำหนิว่า "นี่คือการเบียดเบียน"
14.29.8
तमध्वर्युः प्रत्युवाच नायं छागो विनश्यति ।
श्रेयसा योक्ष्यते जन्तुर्यज्ञाच्छ्रुतिरियं तथा ॥ १४.२९.८ ॥
พระอธวรยุตอบท่านว่า "แพะตัวนี้จะไม่ถูกทำลาย สัตว์นี้จะได้รับความดีงามเพราะพิธียัญ คัมภีร์ศรุติก็กล่าวไว้เช่นนั้น"
14.29.9
यो ह्यस्य पार्थिवो भागः पृथिवीं स गमिष्यति ।
यदस्य वारिजं किञ्चिदपस्तत्सम्प्रवेक्ष्यति ॥ १४.२९.९ ॥
ส่วนที่เป็นดินของสัตว์นี้จะกลับไปสู่แผ่นดิน และส่วนที่เป็นน้ำของมัน ส่วนใดก็ตามจะเข้าไปสู่น้ำ
14.29.10
सूर्यं चक्षुर्दिशः श्रोत्रे प्राणोऽस्य दिवमेव च ।
आगमे वर्तमानस्य नमे दोषोस्ति कश्चन ॥ १४.२९.१० ॥
ดวงตาของมันจะไปสู่ดวงอาทิตย์ หูไปสู่ทิศทั้งหลาย และลมหายใจไปสู่ท้องฟ้า ในพิธียัญที่ดำเนินอยู่ทั้งขาไปและขามา ข้าพเจ้าไม่เห็นโทษใดเลย
14.29.11
प्राणैर्वियोगे च्छागस्य यदि श्रेयः प्रपश्यसि ।
छागार्थे वर्तते यज्ञो भवतः किं प्रयोजनम् ॥ १४.२९.११ ॥
หากท่านเห็นว่าเป็นความดีที่แพะต้องพรากจากลมหายใจ พิธียัญนี้ดำเนินไปเพื่อประโยชน์ของแพะ แล้วสิ่งนี้จะมีประโยชน์อะไรแก่ท่านเล่า
14.29.12
अनु त्वां मन्यते माता अनु त्वां मन्यते पिता ।
मन्त्रविज्ञानमुन्नीय परिवर्ते विशेषतः ॥ १४.२९.१२ ॥
มารดาของท่านย่อมยินยอมตามท่าน บิดาของท่านก็ย่อมยินยอมตามท่าน เมื่อยกความรู้ในมนตร์ขึ้นมา โดยเฉพาะในการหมุนกลับครั้งนี้
14.29.13
एवमेवानुमन्येरंस्तान्भवान्द्रष्टुमर्हति ।
तेषामनुमतिं श्रुत्वा शक्या कर्तुं विचारणा ॥ १४.२९.१३ ॥
ทำนองนี้แหละพวกเขาจะยินยอม ท่านควรไปพบพวกเขา เพราะเมื่อได้ฟังความยินยอมของพวกเขาแล้ว การไตร่ตรองจึงจะเป็นไปได้
14.29.14
प्राणा अप्यस्य च्छागस्य प्रापितास्ते स्वयोनिषु ।
शरीरं केवलं शिष्टं निश्चेष्टमिति मे मतिः ॥ १४.२९.१४ ॥
ลมหายใจของแพะตัวนี้ก็ถูกส่งกลับไปยังแหล่งกำเนิดของมันแล้ว เหลือเพียงร่างกายที่ไร้การเคลื่อนไหว นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
14.29.15
इन्धनस्य तु तुल्येन शरीरेणि विचेतसा ।
हिंसा हि यष्टुकामानामिन्धनं पशुसंज्ञितम् ॥ १४.२९.१५ ॥
พิธียัญนั้นกระทำด้วยร่างกายที่เสมือนเชื้อเพลิง เป็นร่างที่ปราศจากสติ สำหรับผู้ที่ปรารถนาจะบูชายัญ การเบียดเบียนนั่นแหละคือเชื้อเพลิง ซึ่งเรียกว่าสัตว์บูชายัญ
14.29.16
अहिंसा सर्वधर्माणामिति वृद्धानुशासनम् ।
यदहिंस्रं भवेत्कर्म तत्कार्यमिति विद्महे ॥ १४.२९.१६ ॥
ความไม่เบียดเบียนเป็นธรรมสูงสุดของธรรมทั้งปวง นี่คือคำสอนของผู้เฒ่าผู้แก่ เรารู้ว่าพิธีกรรมใดที่ไม่เบียดเบียน พิธีกรรมนั้นแหละคือสิ่งที่ควรกระทำ
14.29.17
अहिंसेति प्रतिज्ञेयं यदि वक्ष्याम्यतः परम् ।
शक्यं बहुविधं वक्तुं भवता कार्यदूषणम् ॥ १४.२९.१७ ॥
ความไม่เบียดเบียนนี้คือคำปฏิญาณ หากข้าพเจ้าจะกล่าวเลยจากนี้ ท่านก็อาจชี้โทษของพิธีกรรมได้หลายประการ
14.29.18
अहिंसा सर्वभूतानां नित्यमस्मासु रोचते ।
प्रत्यक्षतः साधयामो न परोक्षमुपास्महे ॥ १४.२९.१८ ॥
ความไม่เบียดเบียนต่อสรรพสัตว์เป็นที่พอใจของพวกเราเสมอ เราทำให้สำเร็จสิ่งที่เห็นได้ด้วยตา เราไม่บูชาสิ่งที่มองไม่เห็น
14.29.19
भूमेर्गन्धगुणान्भुङ्क्ष्व पिबस्यापोमयान्रसान् ।
ज्योतिषां पश्यते रूपं स्पृशस्यनिलजान्गुणान् ॥ १४.२९.१९ ॥
ท่านได้เสวยคุณแห่งกลิ่นอันเป็นของดิน ท่านดื่มรสอันเกิดจากน้ำ ท่านเห็นรูปของแสงทั้งหลาย ท่านสัมผัสคุณที่เกิดจากลม
14.29.20
शृणोष्याकाशजाञ्शब्दान्मनसा मन्यसे मतिम् ।
सर्वाण्येतानि भूतानि प्राणा इति च मन्यसे ॥ १४.२९.२० ॥
ท่านได้ยินเสียงที่เกิดจากอากาศ ท่านตั้งความเห็นด้วยใจ และท่านคิดว่าสิ่งเหล่านี้ทั้งหมดคือลมหายใจ
14.29.21
प्राणादाने निवृत्तोसि हिंसायां वर्तते भवान् ।
नास्ति चेष्टा विना हिंसां किं वा त्वं मन्यसे द्विज ॥ १४.२९.२१ ॥
ท่านงดเว้นจากการพรากชีวิต แต่ท่านกลับยังดำเนินอยู่ในการเบียดเบียน ไม่มีการกระทำใดที่ปราศจากการเบียดเบียน โอ้ผู้เกิดสองครั้ง ท่านไม่คิดเช่นนั้นหรือ
14.29.22
अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावोऽयमात्मनः ।
अक्षरं तत्र सद्भावः स्वभावः क्षर उच्यते ॥ १४.२९.२२ ॥
อักษระและกษระ สองภาวะนี้เป็นของอาตมัน อักษระคือความเป็นจริงแท้ ส่วนกษระนั้นเรียกว่าสภาวะของอาตมัน
14.29.23
प्राणो जिह्वा मनः सत्त्वं सद्भावो रजसा सह ।
भावैरेतैर्विमुक्तस्य निर्द्वन्द्वस्य निराशिषः ॥ १४.२९.२३ ॥
สำหรับผู้ที่หลุดพ้นจากภาวะเหล่านี้ พ้นจากคู่ตรงข้าม และไม่หวังผลตอบแทน ผู้ซึ่งมีลมหายใจ ลิ้น จิต สัตตวะ ความเป็นจริงแท้ และรชะรวมอยู่ด้วยกัน
14.29.24
समस्य सर्वभूतेषु निर्ममस्य जितात्मनः ।
समन्तात्परिमुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १४.२९.२४ ॥
สำหรับผู้มีใจเสมอต่อสรรพสัตว์ ปราศจากความยึดมั่นในตน ชนะตนเอง และหลุดพ้นโดยรอบด้าน ไม่มีความกลัวอยู่ที่ใดเลย
14.29.25
सद्भिरेवेह संवादः कार्यो मतिमतांवर ।
भवतो हि मतं श्रुत्वा प्रतिभाति मतिर्मम ॥ १४.२९.२५ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา การสนทนาในที่นี้ควรกระทำกับเหล่าสัตบุรุษเท่านั้น เพราะเมื่อได้ฟังความเห็นของท่านแล้ว ความเข้าใจของข้าพเจ้าก็กระจ่างขึ้น
14.29.26
भगवन्भगवद्बुद्ध्या प्रतिबुद्धो ब्रवीम्यहम् ।
व्रतं मन्त्रकृतं कर्तुर्नापराधोस्ति मे द्विज ॥ १४.२९.२६ ॥
ท่านผู้เจริญ ด้วยความเข้าใจอันเป็นของท่าน ข้าพเจ้าผู้ตื่นรู้แล้วจึงกล่าวว่า โอ้ผู้เกิดสองครั้ง ข้าพเจ้าไม่มีความผิดเลยสำหรับผู้ที่ปฏิบัติวัตรซึ่งกระทำด้วยมนตร์
14.29.27
उपपत्त्या यतिस्तूष्णीं वर्तमानस्ततः परम् ।
अध्वर्युरपि निर्मोहः प्रचचार महामखे ॥ १४.२९.२७ ॥
ฤๅษีผู้ถือศีลนิ่งเงียบด้วยเหตุผล และหลังจากนั้น อัธวรยุผู้ปราศจากความหลงก็เดินไปมาในมหายัญพิธีนั้น
14.29.28
एवमेतादृशं मोक्षं सुसूक्ष्मं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनार्थदर्शिना ॥ १४.२९.२८ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายรู้จักโมกษะอันละเอียดยิ่งเช่นนี้ เมื่อรู้แล้วก็ปฏิบัติตาม ภายใต้การนำของผู้รู้ซึ่งเห็นความหมายแท้จริง ผู้รู้แห่งเกษตร