మహాభారతం · అధ్యాయం 14.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.29.1
गन्धान्न जिघ्रामि रासान्न वेद्मि ।
रूपं न पश्यामि न च स्पृशामि।
न चापि शब्दान्विविधाञ्शृणोमि ।
न चापि सङ्कल्पमुपैमि कञ्चित् ॥ १४.२९.१ ॥
నేను వాసనలను ఆఘ్రాణించను, రుచులను తెలుసుకోను. రూపాన్ని చూడను, స్పర్శించను. వివిధ శబ్దాలను వినను, ఏ సంకల్పాన్నీ పొందను.
14.29.2
अर्थानिष्टान्कामयते स्वभावः ।
सर्वान्द्वेष्यान्प्रद्विषते स्वभावः।
कामद्वेषानुद्भवतः स्वभावा-
त्प्राणापानौ जन्तुदेहान्निवेश्य ॥ १४.२९.२ ॥
స్వభావం అనిష్టమైన వస్తువులను కూడా కోరుతుంది. స్వభావం ద్వేషింపదగిన అన్నింటినీ ద్వేషిస్తుంది. కామద్వేషాల నుండి ఉద్భవించే స్వభావం వల్ల, ప్రాణాపానాలను జీవుల దేహంలో నిలిపి.
14.29.3
तेभ्यश्चान्यांस्तेषु नित्यांश्च भावा-
न्भूतात्मानं अक्षयेऽहं शरीरे।
तस्मिंस्तिष्ठन्नास्मि सक्तः कथंचि-
त्कामक्रोधाभ्यां जरया मृत्युना च ॥ १४.२९.३ ॥
వాటి నుండి, ఇతరాల నుండి, వాటిలో నిత్యంగా ఉండే భావాల నుండి కూడా, నేను భూతాత్మను. ఈ అక్షయ శరీరంలో ఉంటూ ఏ విధంగానూ సక్తుడను కాను; కామక్రోధాల వల్ల, ముసలితనం వల్ల, మృత్యువు వల్ల కూడా.
14.29.4
अकामयानस्य च सर्वकामा-
नविद्विषाणस्य च सर्वदोषान्।
न मे स्वभावेषु भवन्ति लेपा-
स्तोयस्य बिन्दोरिव पुष्करेषु ॥ १४.२९.४ ॥
కోరికలు లేనివానికి, సమస్త కామాలను విడిచినవానికి, ద్వేషించనివానికి, సమస్త దోషాలను దాటినవానికి, నా స్వభావాలలో అంటుకునే లేపనాలు ఉండవు; కమలపత్రాలపై నీటిబిందువు నిలవనట్లు.
14.29.5
नित्यस्य चैतस्य भवन्ति नित्या ।
निरीक्ष्यमाणस्य बहून्स्वभावान्।
न सज्जते कर्मसु भोगजालं ।
दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम् ॥ १४.२९.५ ॥
ఈ నిత్యునికి నిత్యమైనవే కలుగుతాయి. అనేక స్వభావాలను చూసేవాడు కర్మలలో అంటుకోడు; భోగజాలం అతనికి అంటదు, ఆకాశంలో సూర్యకిరణజాలం వలె.
14.29.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अध्वर्युयतिसंवादं तं निबोध यशस्विनि ॥ १४.२९.६ ॥
ఇక్కడ కూడా ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — అధ్వర్యుడు మరియు యతి మధ్య సంవాదాన్ని. ఓ యశస్వినీ, దానిని విను.
14.29.7
प्रोक्ष्यमाणं पशुं दृष्ट्वा यज्ञकर्मण्यथाब्रवीत् ।
यतिरध्वर्युमासीनो हिंसोयमिति कुत्सयन् ॥ १४.२९.७ ॥
యజ్ఞకర్మలో పశువును ప్రోక్షించబోవడం చూచి, కూర్చున్న యతి అధ్వర్యునితో అన్నాడు — ఇది హింస అని నిందిస్తూ.
14.29.8
तमध्वर्युः प्रत्युवाच नायं छागो विनश्यति ।
श्रेयसा योक्ष्यते जन्तुर्यज्ञाच्छ्रुतिरियं तथा ॥ १४.२९.८ ॥
అతనికి అధ్వర్యుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు — ఈ మేక నశించదు; ఈ జీవి యజ్ఞం ద్వారా శ్రేయస్సుతో కూడుతుంది. శ్రుతి కూడా ఇలాగే చెబుతోంది.
14.29.9
यो ह्यस्य पार्थिवो भागः पृथिवीं स गमिष्यति ।
यदस्य वारिजं किञ्चिदपस्तत्सम्प्रवेक्ष्यति ॥ १४.२९.९ ॥
దీని పార్థివ భాగం భూమిలోకి వెళ్తుంది; దీనిలోని జలసంబంధమైనది జలంలో ప్రవేశిస్తుంది.
14.29.10
सूर्यं चक्षुर्दिशः श्रोत्रे प्राणोऽस्य दिवमेव च ।
आगमे वर्तमानस्य नमे दोषोस्ति कश्चन ॥ १४.२९.१० ॥
ఇతని కన్ను సూర్యునిలో, చెవులు దిక్కులలో, ప్రాణం ఆకాశంలోనే వెళ్తాయి. రాకపోకలలో ఉన్న ఈ విధానంలో నాకు ఏ దోషమూ కనిపించదు.
14.29.11
प्राणैर्वियोगे च्छागस्य यदि श्रेयः प्रपश्यसि ।
छागार्थे वर्तते यज्ञो भवतः किं प्रयोजनम् ॥ १४.२९.११ ॥
మేక ప్రాణాలు వియోగం చెందడంలో నీవు మేలు చూస్తే, మేక కోసమే యజ్ఞం జరుగుతోంది; ఇందులో నీకు ఏమి ప్రయోజనం?
14.29.12
अनु त्वां मन्यते माता अनु त्वां मन्यते पिता ।
मन्त्रविज्ञानमुन्नीय परिवर्ते विशेषतः ॥ १४.२९.१२ ॥
తల్లి నిన్ను అనుసరించి అంగీకరిస్తుంది; తండ్రి కూడా నిన్ను అనుసరించి అంగీకరిస్తాడు; మంత్రవిజ్ఞానాన్ని పైకెత్తి, ముఖ్యంగా ఈ మార్పులో.
14.29.13
एवमेवानुमन्येरंस्तान्भवान्द्रष्टुमर्हति ।
तेषामनुमतिं श्रुत्वा शक्या कर्तुं विचारणा ॥ १४.२९.१३ ॥
ఈ విధంగానే వారు అనుమతిస్తారు; వారిని నీవు చూడాలి. వారి అనుమతిని విన్న తర్వాతే విచారణ చేయడం సాధ్యం.
14.29.14
प्राणा अप्यस्य च्छागस्य प्रापितास्ते स्वयोनिषु ।
शरीरं केवलं शिष्टं निश्चेष्टमिति मे मतिः ॥ १४.२९.१४ ॥
ఈ మేక ప్రాణాలు కూడా వాటి మూలాలకు చేర్చబడ్డాయి; నిశ్చేష్టమైన శరీరం మాత్రమే మిగిలింది — ఇది నా అభిప్రాయం.
14.29.15
इन्धनस्य तु तुल्येन शरीरेणि विचेतसा ।
हिंसा हि यष्टुकामानामिन्धनं पशुसंज्ञितम् ॥ १४.२९.१५ ॥
ఇంధనంతో సమానమైన, విచారణ లేని శరీరంతో (యజ్ఞం చేస్తారు). యజ్ఞం చేయ కోరేవారికి హింసే ఇంధనం; దానినే పశువు అని పిలుస్తారు.
14.29.16
अहिंसा सर्वधर्माणामिति वृद्धानुशासनम् ।
यदहिंस्रं भवेत्कर्म तत्कार्यमिति विद्महे ॥ १४.२९.१६ ॥
అహింస అన్ని ధర్మాలలో (శ్రేష్ఠమైనది) — ఇది పెద్దల అనుశాసనం. ఏ కర్మ అహింసాత్మకమో, దాన్నే చేయాలని మనం తెలుసుకున్నాం.
14.29.17
अहिंसेति प्रतिज्ञेयं यदि वक्ष्याम्यतः परम् ।
शक्यं बहुविधं वक्तुं भवता कार्यदूषणम् ॥ १४.२९.१७ ॥
అహింసయే ఈ ప్రతిజ్ఞ. ఇది దాటి నేను చెబితే, మీరు యజ్ఞకార్యంలోని దోషాన్ని అనేక విధాలుగా చెప్పగలరు.
14.29.18
अहिंसा सर्वभूतानां नित्यमस्मासु रोचते ।
प्रत्यक्षतः साधयामो न परोक्षमुपास्महे ॥ १४.२९.१८ ॥
సర్వ ప్రాణులపట్ల అహింస మాకు ఎల్లప్పుడూ ప్రీతికరం. మేము ప్రత్యక్షంగా సాధిస్తాము; పరోక్షాన్ని ఉపాసించము.
14.29.19
भूमेर्गन्धगुणान्भुङ्क्ष्व पिबस्यापोमयान्रसान् ।
ज्योतिषां पश्यते रूपं स्पृशस्यनिलजान्गुणान् ॥ १४.२९.१९ ॥
భూమి నుండి పుట్టిన గంధ గుణాలను అనుభవిస్తావు; జలంతో చేసిన రసాలను త్రాగుతావు. కాంతుల రూపాన్ని చూస్తావు; వాయువులో పుట్టిన గుణాలను స్పృశిస్తావు.
14.29.20
शृणोष्याकाशजाञ्शब्दान्मनसा मन्यसे मतिम् ।
सर्वाण्येतानि भूतानि प्राणा इति च मन्यसे ॥ १४.२९.२० ॥
ఆకాశంలో పుట్టిన శబ్దాలను నీవు వింటావు; మనసుతో అభిప్రాయాన్ని తలుస్తావు. ఈ సమస్త భూతాలు ప్రాణాలు అని నీవు భావిస్తావు.
14.29.21
प्राणादाने निवृत्तोसि हिंसायां वर्तते भवान् ।
नास्ति चेष्टा विना हिंसां किं वा त्वं मन्यसे द्विज ॥ १४.२९.२१ ॥
ప్రాణాన్ని తీయడం నుండి నీవు విరమించావు; కానీ నీవు హింసలోనే నిమగ్నమై ఉన్నావు. హింస లేకుండా కార్యం ఏదీ లేదు — ఓ ద్విజా, నీవు అలా భావించడం లేదా?
14.29.22
अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावोऽयमात्मनः ।
अक्षरं तत्र सद्भावः स्वभावः क्षर उच्यते ॥ १४.२९.२२ ॥
అక్షరం, క్షరం అనేవి ఆత్మకు ఉన్న ద్విధ స్థితి. అందులో అక్షరం సద్భావం; క్షరాన్ని స్వభావం అంటారు.
14.29.23
प्राणो जिह्वा मनः सत्त्वं सद्भावो रजसा सह ।
भावैरेतैर्विमुक्तस्य निर्द्वन्द्वस्य निराशिषः ॥ १४.२९.२३ ॥
ప్రాణం, నాలుక, మనస్సు, సత్త్వం, సద్భావం, రజస్సుతో కూడి; ఈ భావాల నుండి విముక్తుడైనవాడికి, ద్వంద్వాలకు అతీతుడికి, ఫలాశ లేనివాడికి.
14.29.24
समस्य सर्वभूतेषु निर्ममस्य जितात्मनः ।
समन्तात्परिमुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ १४.२९.२४ ॥
సర్వ ప్రాణుల పట్ల సమదృష్టి కలవాడికి, మమకారం లేనివాడికి, ఆత్మను జయించినవాడికి, అన్ని వైపుల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడైనవాడికి ఎక్కడా భయం ఉండదు.
14.29.25
सद्भिरेवेह संवादः कार्यो मतिमतांवर ।
भवतो हि मतं श्रुत्वा प्रतिभाति मतिर्मम ॥ १४.२९.२५ ॥
బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇక్కడ సత్పురుషులతోనే సంవాదం చేయాలి; మీ అభిప్రాయం విని నా బుద్ధి ప్రకాశిస్తోంది.
14.29.26
भगवन्भगवद्बुद्ध्या प्रतिबुद्धो ब्रवीम्यहम् ।
व्रतं मन्त्रकृतं कर्तुर्नापराधोस्ति मे द्विज ॥ १४.२९.२६ ॥
భగవంతుడా, భగవంతుని బుద్ధితో మేల్కొని నేను చెబుతున్నాను; ద్విజుడా, మంత్రంతో చేసిన వ్రతాన్ని నిర్వర్తించేవారికి నాలో అపరాధం లేదు.
14.29.27
उपपत्त्या यतिस्तूष्णीं वर्तमानस्ततः परम् ।
अध्वर्युरपि निर्मोहः प्रचचार महामखे ॥ १४.२९.२७ ॥
యుక్తితో యతి మౌనంగా ఉండిపోయాడు; తరువాత అధ్వర్యుడు కూడా మోహం లేకుండా ఆ మహాయజ్ఞంలో తిరుగుతూ ఉన్నాడు.
14.29.28
एवमेतादृशं मोक्षं सुसूक्ष्मं ब्राह्मणा विदुः ।
विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनार्थदर्शिना ॥ १४.२९.२८ ॥
ఇలాంటి అత్యంత సూక్ష్మమైన మోక్షాన్ని బ్రాహ్మణులు తెలుసుకుంటారు; తెలుసుకుని, అర్థదర్శి అయిన క్షేత్రజ్ఞుని మార్గంలో దాన్ని అనుసరిస్తారు.