ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.3.1
युधिष्ठिर तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मतिः ।
न हि कश्चित्स्वयं मर्त्यः स्ववशः कुरुते क्रियाम् ॥ १४.३.१ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମ ପ୍ରଜ୍ଞା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୋ ମତ। କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ନିଜ ବଶରେ ରହି ସ୍ୱୟଂ କର୍ମ କରେ ନାହିଁ।
14.3.2
ईश्वरेण च युक्तोऽयं साध्वसाधु च मानवः ।
करोत्यसुकरं कर्म तत्रका परिदेवना ॥ १४.३.२ ॥
ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଉଭୟ କଠିନ କର୍ମ କରେ। ତାହାରେ ବିଳାପ କାହିଁକି?
14.3.3
आत्मानं मन्यसे चाथ पापकर्माणमन्ततः ।
शृणु तत्र यथा पापमपकृत्येत भारत ॥ १४.३.३ ॥
ତୁମେ ନିଜକୁ ଶେଷରେ ପାପକର୍ମୀ ମନେ କରୁଛ। ହେ ଭାରତ, ସେହି ପାପ କିପରି ଦୂର ହୁଏ ତାହା ଶୁଣ।
14.3.4
तपोभिः क्रतुभिश्चैव दानेन च युधिष्ठिर ।
तरन्ति नित्यं पुरुषा ये स्म पापानि कुर्वते ॥ १४.३.४ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପାପ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବଦା ତାହାକୁ ପାର କରନ୍ତି।
14.3.5
यज्ञेन तपसा चैव दानेन च नराधिप ।
पूयन्ते नरशार्दूल नरा दुष्कृतकारिणः ॥ १४.३.५ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମକାରୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
14.3.6
असुराश्च सुराश्चैव पुण्यहेतोर्मखक्रियाम् ।
प्रवर्तन्ते महात्मानस्तस्माद्यज्ञः परायणम् ॥ १४.३.६ ॥
ଅସୁର ଓ ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।
14.3.7
यज्ञैरेव महात्मानो बभूवुरधिकाः सुराः ।
ततो देवाः क्रियावन्तो दानवानभ्यधर्षयन् ॥ १४.३.७ ॥
ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମହାତ୍ମା ଦେବଗଣ ଅଧିକ ହେଲେ। ତାପରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଦେବଗଣ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ।
14.3.8
राजसूयाश्वमेधौ च सर्वमेधं च भारत ।
नरमेधं च नृपते त्वमाहर युधिष्ठिर ॥ १४.३.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ, ସର୍ବମେଧ ଏବଂ ହେ ରାଜନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନରମେଧ ମଧ୍ୟ — ତୁମେ ତାହା ସମ୍ପନ୍ନ କର।
14.3.9
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ।
बहुकामान्नवित्तेन रामो दाशरथिर्यथा ॥ १४.३.९ ॥
ବିଧି ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ସହ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କର — ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଯେପରି ବହୁ ଇଚ୍ଛିତ ଅନ୍ନ ଓ ଧନ ସହ କରିଥିଲେ।
14.3.10
यथा च भरतो राजा दौष्यन्तिः पृथिवीपतिः ।
शाकुन्तलो महावीर्यस्तव पूर्वपितामहः ॥ १४.३.१० ॥
ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀପତି, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ର ରାଜା ଭରତ — ତୁମର ପୂର୍ବ ପିତାମହ — ଯେପରି କରିଥିଲେ।
14.3.11
असंशयं वाजिमेधः पारयेत्पृथिवीमपि ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं त्वं श्रोतुमिहार्हसि ॥ १४.३.११ ॥
ନିଃସନ୍ଦେହ ଅଶ୍ୱମେଧ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ପାର କରାଇ ଦେବ। କିନ୍ତୁ ମୋର ଏକ ଅଭିପ୍ରାୟ ଅଛି — ତାହା ଆପଣ ଏଠାରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
14.3.12
इमं ज्ञातिवधं कृत्वा सुमहान्तं द्विजोत्तम ।
अहमाराधयिष्यामि कथं शोकपरायणः।
दानमल्पं न शक्नोमि दातुं वित्तं च नास्ति मे ॥ १४.३.१२ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏତେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାତିବଧ କରି, ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ମୁଁ କିପରି ଆରାଧନା କରିବି? ମୁଁ ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ମୋ ପାଖରେ ଧନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
14.3.13
न तु बालानिमान्दीनानुत्सहे वसु याचितुम् ।
तथैवाद्रविणान्कृच्छ्रे वर्तमानान्नृपात्मजान् ॥ १४.३.१३ ॥
ଏହି ଦୀନ ବାଳକମାନଙ୍କଠାରୁ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ଧନ ଭିକ୍ଷା କରିବାକୁ ମୋର ସାହସ ନାହିଁ।
14.3.14
स्वयं विनाश्य पृथिवीं यज्ञार्थं द्विजसत्तम ।
करमाहारयिष्यामि कथं शोकपरायणः ॥ १४.३.१४ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀକୁ ନିଜେ ବିନାଶ କରି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କର କିପରି ସଂଗ୍ରହ କରିବି? ମୁଁ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ଅଛି।
14.3.15
दुर्योधनापराधेनि वसुधायां नराधिपाः ।
प्रनष्टा योजयित्वाऽस्मानकीर्त्या मुनिसत्तम ॥ १४.३.१५ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପରାଧରେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରେ ପକାଇଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
14.3.16
दुर्योधनेन पृथिवी क्षपिता जयकारणात् ।
कोशश्चापि विशीर्णोसौ धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ १४.३.१६ ॥
ବିଜୟ ପାଇଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପୃଥିବୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ; ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କ କୋଷ ମଧ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲା।
14.3.17
पृथिवी दक्षिणा चात्र वाजिमेधे महाक्रतौ ।
विद्वद्भिः परिदृष्टोऽयं शिष्टो विधिविपर्ययः ॥ १४.३.१७ ॥
ମହାଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱମେଧରେ ପୃଥିବୀ ହିଁ ଦକ୍ଷିଣା ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଏହା ବିଧିର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ।
14.3.18
न च प्रतिनिधिं कर्तुं चिकीर्षामि तपोधन ।
अत्र मे भगवन्सम्यक्साचिव्यं कर्तुमर्हसि ॥ १४.३.१८ ॥
ହେ ତପୋଧନ, ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରତିନିଧି ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ଏ ବିଷୟରେ, ହେ ଭଗବନ୍, ମୋତେ ଯଥାର୍ଥ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
14.3.19
एवमुक्तस्तु पार्थेन कृष्णद्वैपायनस्तदा ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्य धर्मराजानमब्रवीत् ॥ १४.३.१९ ॥
ପାର୍ଥ ଏପରି କହିବାରୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ସେତେବେଳେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
14.3.20
कोशश्चापि विशीर्णोऽयं परिपूर्णो भविष्यति ।
विद्यते द्रविणं पार्थ गिरौ हिमवति स्थितम् ॥ १४.३.२० ॥
ଏହି ଭଣ୍ଡାର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ହେ ପାର୍ଥ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତରେ ଧନ ଅଛି।
14.3.21
उत्सृष्टं ब्राह्मणैर्यज्ञे मरुत्तस्य महीपते ।
तदानयस्व कौन्तेय पर्याप्तं तद्भविष्यति ॥ १४.३.२१ ॥
ମରୁତ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଛାଡ଼ିଯାଇଥିବା ସେହି ଧନ ଆଣ, ହେ କୌନ୍ତେୟ; ତାହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେବ।
14.3.22
कथं यज्ञे मरुत्तस्य द्रविणं तत्समाचितम् ।
कस्मिंश्च काले स नृपो बभूव ददतांवर ॥ १४.३.२२ ॥
ମରୁତ୍ତଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସେହି ଧନ କିପରି ସଂଚିତ ହେଲା? ସେ ରାଜା କେଉଁ ସମୟରେ ଥିଲେ, ହେ ଦାତାଶ୍ରେଷ୍ଠ?
14.3.23
यदि शुश्रूषसे पार्थ शृणु कारंधमं नृपम् ।
यस्मिन्काले महावीर्यः स राजाऽऽसीन्महाधनः ॥ १४.३.२३ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର ତେବେ କାରନ୍ଧମ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣ; ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେ ମହାପରାକ୍ରମୀ ଓ ମହାଧନୀ ରାଜା ଥିଲେ।