มหาภารตะ · อัธยายะ 14.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.3.1
युधिष्ठिर तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मतिः ।
न हि कश्चित्स्वयं मर्त्यः स्ववशः कुरुते क्रियाम् ॥ १४.३.१ ॥
ยุธิษฐิระ ข้าพเจ้าเห็นว่าปัญญาของท่านยังไม่ถูกต้องนัก เพราะไม่มีมนุษย์ผู้ใดกระทำการโดยตนเองลำพังตามความประสงค์ของตนเอง
14.3.2
ईश्वरेण च युक्तोऽयं साध्वसाधु च मानवः ।
करोत्यसुकरं कर्म तत्रका परिदेवना ॥ १४.३.२ ॥
มนุษย์นี้ถูกพระผู้เป็นเจ้าชักนำ จึงกระทำกรรมอันยากยิ่ง ทั้งดีและไม่ดี การไว้ทุกข์เสียใจจะมีประโยชน์อะไรเล่า
14.3.3
आत्मानं मन्यसे चाथ पापकर्माणमन्ततः ।
शृणु तत्र यथा पापमपकृत्येत भारत ॥ १४.३.३ ॥
และท่านคิดว่าตนเองเป็นผู้กระทำบาปกรรมในที่สุด ดูก่อนพระภารตะ จงฟังเถิดว่าบาปนั้นอาจถูกลบล้างได้อย่างไร
14.3.4
तपोभिः क्रतुभिश्चैव दानेन च युधिष्ठिर ।
तरन्ति नित्यं पुरुषा ये स्म पापानि कुर्वते ॥ १४.३.४ ॥
ยุธิษฐิระ มนุษย์ผู้เคยทำบาปย่อมข้ามพ้นบาปนั้นไปได้เสมอ ด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยการประกอบยัญ และด้วยการให้ทาน
14.3.5
यज्ञेन तपसा चैव दानेन च नराधिप ।
पूयन्ते नरशार्दूल नरा दुष्कृतकारिणः ॥ १४.३.५ ॥
ดูก่อนพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ดูก่อนพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ผู้ทำกรรมชั่วย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยยัญ ด้วยตบะ และด้วยการให้ทาน
14.3.6
असुराश्च सुराश्चैव पुण्यहेतोर्मखक्रियाम् ।
प्रवर्तन्ते महात्मानस्तस्माद्यज्ञः परायणम् ॥ १४.३.६ ॥
ทั้งอสูรและเทพ รวมทั้งบรรดามหาตมะ ย่อมประกอบพิธียัญเพื่อบุญ เพราะเหตุนั้น ยัญจึงเป็นที่พึ่งอันสูงสุด
14.3.7
यज्ञैरेव महात्मानो बभूवुरधिकाः सुराः ।
ततो देवाः क्रियावन्तो दानवानभ्यधर्षयन् ॥ १४.३.७ ॥
เทพทั้งหลายผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ย่อมได้ความเป็นใหญ่ยิ่งเพราะยัญเท่านั้น จากนั้นเทพผู้ประกอบพิธีกรรมได้ข่มเหล่าทานพ
14.3.8
राजसूयाश्वमेधौ च सर्वमेधं च भारत ।
नरमेधं च नृपते त्वमाहर युधिष्ठिर ॥ १४.३.८ ॥
ดูก่อนพระภารตะ ดูก่อนพระราชายุธิษฐิระ ท่านจงประกอบพิธีราชสูยะและอัศวเมธ พิธีสรรเมธ และพิธีนรเมธด้วยเถิด
14.3.9
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ।
बहुकामान्नवित्तेन रामो दाशरथिर्यथा ॥ १४.३.९ ॥
จงบูชายัญด้วยอัศวเมธตามวิธีที่กำหนด พร้อมกับทักษิณาอันสมควร ดังที่พระรามโอรสของท้าวทศรถได้ทรงกระทำ ด้วยอาหารและทรัพย์สมบัติอันมากมายตามที่ปรารถนา
14.3.10
यथा च भरतो राजा दौष्यन्तिः पृथिवीपतिः ।
शाकुन्तलो महावीर्यस्तव पूर्वपितामहः ॥ १४.३.१० ॥
และดังที่พระเจ้าภรต ผู้เป็นโอรสของท้าวทุษยันต์ เป็นจอมปฐพี ผู้มีพระกำลังยิ่งใหญ่ ผู้เป็นโอรสของนางศกุนตลา ซึ่งเป็นบรรพบุรุษฝ่ายปู่ทวดของท่านเคยทรงกระทำมาแล้ว
14.3.11
असंशयं वाजिमेधः पारयेत्पृथिवीमपि ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं त्वं श्रोतुमिहार्हसि ॥ १४.३.११ ॥
อัศวเมธย่อมนำพาผู้บูชาข้ามพ้นแม้ปฐพีนี้ได้อย่างไม่ต้องสงสัย แต่ข้าพเจ้ามีความประสงค์อยู่บางประการ ซึ่งท่านควรรับฟังไว้ ณ ที่นี้
14.3.12
इमं ज्ञातिवधं कृत्वा सुमहान्तं द्विजोत्तम ।
अहमाराधयिष्यामि कथं शोकपरायणः।
दानमल्पं न शक्नोमि दातुं वित्तं च नास्ति मे ॥ १४.३.१२ ॥
ดูก่อนพราหมณ์ผู้ประเสริฐสุด เมื่อได้ก่อการสังหารญาติครั้งใหญ่ยิ่งนี้แล้ว ข้าพเจ้าผู้จมอยู่ในความโศกจะบูชาสิ่งใดได้เล่า ข้าพเจ้าไม่อาจให้ทานแม้เพียงเล็กน้อย และข้าพเจ้าก็ไม่มีทรัพย์
14.3.13
न तु बालानिमान्दीनानुत्सहे वसु याचितुम् ।
तथैवाद्रविणान्कृच्छ्रे वर्तमानान्नृपात्मजान् ॥ १४.३.१३ ॥
ข้าพเจ้าไม่กล้าขอทรัพย์จากเด็กน้อยผู้น่าสงสารเหล่านี้ หรือจากเหล่าราชกุมารผู้อยู่ในความยากลำบากเช่นเดียวกัน
14.3.14
स्वयं विनाश्य पृथिवीं यज्ञार्थं द्विजसत्तम ।
करमाहारयिष्यामि कथं शोकपरायणः ॥ १४.३.१४ ॥
ดูก่อนพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด เมื่อข้าพเจ้าได้ทำลายแผ่นดินด้วยตนเองแล้ว ข้าพเจ้าผู้จมอยู่ในความโศกจะเก็บส่วยเพื่อยัญได้อย่างไร
14.3.15
दुर्योधनापराधेनि वसुधायां नराधिपाः ।
प्रनष्टा योजयित्वाऽस्मानकीर्त्या मुनिसत्तम ॥ १४.३.१५ ॥
เพราะความผิดของทุรโยธน์ บรรดาจอมราชาแห่งแผ่นดินได้ล่มสลายไป และพวกเราก็ถูกดึงเข้าสู่ความอัปยศ ดูก่อนมุนีผู้ประเสริฐสุด
14.3.16
दुर्योधनेन पृथिवी क्षपिता जयकारणात् ।
कोशश्चापि विशीर्णोसौ धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ १४.३.१६ ॥
เพราะเหตุแห่งชัยชนะ ทุรโยธน์ได้ทำให้แผ่นดินพินาศ และคลังของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ผู้มีใจชั่วนั้นก็ได้กระจัดกระจายไปด้วย
14.3.17
पृथिवी दक्षिणा चात्र वाजिमेधे महाक्रतौ ।
विद्वद्भिः परिदृष्टोऽयं शिष्टो विधिविपर्ययः ॥ १४.३.१७ ॥
ในมหาพิธีอัศวเมธนี้ แผ่นดินเองถูกผู้รู้ถือว่าเป็นทักษิณา แต่นี่เป็นการกลับหัวกลับหางของกฎที่กำหนดไว้
14.3.18
न च प्रतिनिधिं कर्तुं चिकीर्षामि तपोधन ।
अत्र मे भगवन्सम्यक्साचिव्यं कर्तुमर्हसि ॥ १४.३.१८ ॥
ดูก่อนผู้มีตบะเป็นขุมทรัพย์ ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะแต่งตั้งผู้แทน ในเรื่องนี้ ขอท่านผู้เป็นที่เคารพจงให้คำปรึกษาแก่ข้าพเจ้าอย่างถูกต้องเถิด
14.3.19
एवमुक्तस्तु पार्थेन कृष्णद्वैपायनस्तदा ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्य धर्मराजानमब्रवीत् ॥ १४.३.१९ ॥
เมื่อพระปารถะทรงกล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีกฤษณะไทวปายนก็ทรงใคร่ครวญอยู่ครู่หนึ่ง แล้วตรัสกับพระธรรมราชายุธิษฐิระ
14.3.20
कोशश्चापि विशीर्णोऽयं परिपूर्णो भविष्यति ।
विद्यते द्रविणं पार्थ गिरौ हिमवति स्थितम् ॥ १४.३.२० ॥
แม้คลังนี้จะร่อยหรอ ก็จะกลับเต็มขึ้นอีก ดูก่อนพระปารถะ ทรัพย์สมบัติยังมีอยู่ ตั้งอยู่บนภูเขาหิมวันต์
14.3.21
उत्सृष्टं ब्राह्मणैर्यज्ञे मरुत्तस्य महीपते ।
तदानयस्व कौन्तेय पर्याप्तं तद्भविष्यति ॥ १४.३.२१ ॥
ทรัพย์นั้นที่พราหมณ์ทิ้งไว้ในยัญของพระเจ้ามรุตต์ โอ เกามเตยะ จงนำมาเถิด ทรัพย์นั้นจักเพียงพอ
14.3.22
कथं यज्ञे मरुत्तस्य द्रविणं तत्समाचितम् ।
कस्मिंश्च काले स नृपो बभूव ददतांवर ॥ १४.३.२२ ॥
ทรัพย์นั้นที่สะสมไว้ในยัญของพระเจ้ามรุตต์ได้มาอย่างไร และพระราชานั้นประสูติในกาลใด โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ให้ทาน
14.3.23
यदि शुश्रूषसे पार्थ शृणु कारंधमं नृपम् ।
यस्मिन्काले महावीर्यः स राजाऽऽसीन्महाधनः ॥ १४.३.२३ ॥
โอ ปารถะ หากท่านปรารถนาจะฟัง จงฟังเรื่องพระเจ้าการันธมะ ในกาลที่พระราชาผู้มีพลานุภาพยิ่งใหญ่และมีทรัพย์มหาศาลองค์นั้นได้ทรงครองราชย์