ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.3.1
युधिष्ठिर तव प्रज्ञा न सम्यगिति मे मतिः ।
न हि कश्चित्स्वयं मर्त्यः स्ववशः कुरुते क्रियाम् ॥ १४.३.१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
14.3.2
ईश्वरेण च युक्तोऽयं साध्वसाधु च मानवः ।
करोत्यसुकरं कर्म तत्रका परिदेवना ॥ १४.३.२ ॥
ਈਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਠਿਨ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਕਾਹਦਾ?
14.3.3
आत्मानं मन्यसे चाथ पापकर्माणमन्ततः ।
शृणु तत्र यथा पापमपकृत्येत भारत ॥ १४.३.३ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੁਣ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.3.4
तपोभिः क्रतुभिश्चैव दानेन च युधिष्ठिर ।
तरन्ति नित्यं पुरुषा ये स्म पापानि कुर्वते ॥ १४.३.४ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤਪ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.3.5
यज्ञेन तपसा चैव दानेन च नराधिप ।
पूयन्ते नरशार्दूल नरा दुष्कृतकारिणः ॥ १४.३.५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੱਗ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.3.6
असुराश्च सुराश्चैव पुण्यहेतोर्मखक्रियाम् ।
प्रवर्तन्ते महात्मानस्तस्माद्यज्ञः परायणम् ॥ १४.३.६ ॥
ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਲਈ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਯੱਗ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈ।
14.3.7
यज्ञैरेव महात्मानो बभूवुरधिकाः सुराः ।
ततो देवाः क्रियावन्तो दानवानभ्यधर्षयन् ॥ १४.३.७ ॥
ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
14.3.8
राजसूयाश्वमेधौ च सर्वमेधं च भारत ।
नरमेधं च नृपते त्वमाहर युधिष्ठिर ॥ १४.३.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ, ਸਰਵਮੇਧ ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਨਰਮੇਧ ਵੀ — ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰ।
14.3.9
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ।
बहुकामान्नवित्तेन रामो दाशरथिर्यथा ॥ १४.३.९ ॥
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਖਣਾ ਸਮੇਤ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰ — ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
14.3.10
यथा च भरतो राजा दौष्यन्तिः पृथिवीपतिः ।
शाकुन्तलो महावीर्यस्तव पूर्वपितामहः ॥ १४.३.१० ॥
ਦੁਸ਼ਅੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਭਰਤ — ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਪੜਦਾਦਾ — ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ।
14.3.11
असंशयं वाजिमेधः पारयेत्पृथिवीमपि ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं त्वं श्रोतुमिहार्हसि ॥ १४.३.११ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਇਰਾਦਾ ਹੈ — ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
14.3.12
इमं ज्ञातिवधं कृत्वा सुमहान्तं द्विजोत्तम ।
अहमाराधयिष्यामि कथं शोकपरायणः।
दानमल्पं न शक्नोमि दातुं वित्तं च नास्ति मे ॥ १४.३.१२ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਬੰਧੂ-ਵਧ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.3.13
न तु बालानिमान्दीनानुत्सहे वसु याचितुम् ।
तथैवाद्रविणान्कृच्छ्रे वर्तमानान्नृपात्मजान् ॥ १४.३.१३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ ਬਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਜੀਅ ਰਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਧਨ ਮੰਗਣ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.3.14
स्वयं विनाश्य पृथिवीं यज्ञार्थं द्विजसत्तम ।
करमाहारयिष्यामि कथं शोकपरायणः ॥ १४.३.१४ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਯੱਗ ਲਈ ਕਰ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
14.3.15
दुर्योधनापराधेनि वसुधायां नराधिपाः ।
प्रनष्टा योजयित्वाऽस्मानकीर्त्या मुनिसत्तम ॥ १४.३.१५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
14.3.16
दुर्योधनेन पृथिवी क्षपिता जयकारणात् ।
कोशश्चापि विशीर्णोसौ धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ १४.३.१६ ॥
ਜਿੱਤ ਲਈ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਖਿੰਡ ਗਿਆ।
14.3.17
पृथिवी दक्षिणा चात्र वाजिमेधे महाक्रतौ ।
विद्वद्भिः परिदृष्टोऽयं शिष्टो विधिविपर्ययः ॥ १४.३.१७ ॥
ਮਹਾਯੱਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਧੀ ਦਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੈ।
14.3.18
न च प्रतिनिधिं कर्तुं चिकीर्षामि तपोधन ।
अत्र मे भगवन्सम्यक्साचिव्यं कर्तुमर्हसि ॥ १४.३.१८ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
14.3.19
एवमुक्तस्तु पार्थेन कृष्णद्वैपायनस्तदा ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्य धर्मराजानमब्रवीत् ॥ १४.३.१९ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
14.3.20
कोशश्चापि विशीर्णोऽयं परिपूर्णो भविष्यति ।
विद्यते द्रविणं पार्थ गिरौ हिमवति स्थितम् ॥ १४.३.२० ॥
ਇਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਧਨ ਹੈ।
14.3.21
उत्सृष्टं ब्राह्मणैर्यज्ञे मरुत्तस्य महीपते ।
तदानयस्व कौन्तेय पर्याप्तं तद्भविष्यति ॥ १४.३.२१ ॥
ਮਰੁੱਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਆ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ; ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ।
14.3.22
कथं यज्ञे मरुत्तस्य द्रविणं तत्समाचितम् ।
कस्मिंश्च काले स नृपो बभूव ददतांवर ॥ १४.३.२२ ॥
ਮਰੁੱਤ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਨ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਦਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ?
14.3.23
यदि शुश्रूषसे पार्थ शृणु कारंधमं नृपम् ।
यस्मिन्काले महावीर्यः स राजाऽऽसीन्महाधनः ॥ १४.३.२३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਕਾਰੰਧਮ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ; ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਧਨੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।