マハーバーラタ · 章 14.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.33.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्राह्मणस्य च संवादं जनकस्य च भामिनि ॥ १४.३३.१ ॥
ここでもこの古い伝承が語られる。バラモンとジャナカの対話である、輝ける女よ。
14.33.2
ब्राह्मणं जनको राजा सन्नं कस्मिंश्चिदागसि ।
विषये मे न वस्तव्यमिति शिष्ट्यर्थमब्रवीत् ॥ १४.३३.२ ॥
ジャナカ王は、ある過ちに苦しむバラモンを諭すために言った。「汝は我が国に住むべきではない。」
14.33.3
इत्युक्तः प्रत्युवाचाथ ब्राह्मणो राजसत्तमम् ।
आचक्ष्व विषयं राजन्यावांस्तव वशे स्थितः ॥ १४.३३.३ ॥
そう言われたバラモンは、王の中の最良者に答えた。「王よ、私があなたの支配の下に身を置く、あなたの領土とはどこか教えてください。」
14.33.4
सोऽन्यस्य विषये राज्ञो वस्तुमिच्छाम्यहं विभो ।
वचस्ते कर्तुमिच्छामि यथाशास्त्रं महीपते ॥ १४.३३.४ ॥
「偉大なる御方よ、私は別の王の国に住みたいのです。大地の主よ、私は聖典に従って汝の言葉を果たしたいのです。」
14.33.5
इत्युक्तस्तु तदा राजा ब्राह्मणेन यशस्विना ।
मुहुरुष्णं विनिःस्वस्य न किञ्चित्प्रत्यभाषत ॥ १४.३३.५ ॥
名高いバラモンがこう言うと、王は何度も熱い溜息をつき、何一つ答えなかった。
14.33.6
तमासीनं ध्यायमानं राजानममितौजसम् ।
कश्मलं सहसाऽगच्छद्भानुमन्तमिव ग्रहः ॥ १४.३३.६ ॥
座して思いにふける無限の威光の王に、突如として苦悩が訪れた。輝く太陽に日食が訪れるように。
14.33.7
समाश्वास्य ततो राजा विगते कश्यमे तदा ।
ततो मूहूर्तादिव तं ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.३३.७ ॥
その後、王は気を取り直し、気絶が過ぎ去ると、まるで一瞬ののちのように、そのバラモンにこの言葉を告げた。
14.33.8
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
विषयं नाधिगच्छामि विचिन्वन्पृथिवीमहम् ॥ १४.३३.८ ॥
父と祖父から受け継いだ王国で、国土は服従しているのに、大地を探し求めても私は自分の領域を見出せない。
14.33.9
नाध्यगच्छं यदा पृथ्व्यां मिथिला मार्गिता मया ।
नाध्यगच्छं यदा तस्यां स्वप्रजा मार्गिता मया ॥ १४.३३.९ ॥
地上にミティラーを探しても見出せず、その中に自分の民を探しても見出せなかった。
14.33.10
नाध्यगच्छं यदा तस्यां तदा मे कश्मलोऽभवत् ।
ततो मे कश्मलस्यान्ते मतिः पुनरुपस्थिता ॥ १४.३३.१० ॥
そこでも見出せなかったとき、私は気絶した。その気絶の終わりに、私の思慮が再び戻ってきた。
14.33.11
तदा न विषयं मन्ये सर्वो वा विषयो मम ।
आत्माऽपि चायं न मम सर्वा वा पृथिवी मम ॥ १४.३३.११ ॥
その時私は、領土を自分のものとは思わない。自分の全領土も自分のものではない。この自己も自分のものではなく、大地全体も自分のものではない。
14.33.12
यथा मम तथाऽन्येषामिति मन्ये द्विजोत्तम ।
उष्यतां यावदुत्साहो भुज्यतां यावदिष्यते ॥ १४.३३.१२ ॥
私にとってそうであるように、他の者にとってもそうだと私は思う、再生者の中で最もすぐれた者よ。熱意がある限り住まわせ、望む限り享受させよ。
14.33.13
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
ब्रूहि कां मतिमास्थाय ममत्वं वर्जितं त्वया ॥ १४.३३.१३ ॥
父と祖父から受け継いだ王国、服従した国土がある中で、どのような智慧によって「私のもの」という執着を捨てたのか、言ってくれ。
14.33.14
कां वै बुद्धिं समाश्रित्य सर्वो वै विषयस्तव ।
नावैषि विषयं येन सर्वो वा विषयस्तव ॥ १४.३३.१४ ॥
どのような智慧に拠って、あなたの領土全体があるのか。それなのに、どのような理由で領土全体があなたのものだと、あなたは知らないのか。
14.33.15
अन्तवन्त इहारम्भा विदिताः सर्वकर्मसु ।
नाध्यगच्छमहं तस्मान्ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१५ ॥
ここでは、すべての行為の始まりには終わりがあると知られている。それゆえ私は「これは私のものだ」と言えるものを見出さなかった。
14.33.16
कस्येदमिति कस्य स्वमिति वेदवचस्तथा ।
नाध्यगच्छमहं बुद्ध्या ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१६ ॥
「これは誰のものか」「誰の財産か」——ヴェーダの言葉もそうである。智慧によって私は「これは私のものだ」と言えるものを見出さなかった。
14.33.17
एतां बुद्धिं समाश्रित्य ममत्वं वर्जितं मया ।
शृणु बुद्धिं च यां ज्ञात्वा सर्वत्र विषयो मम ॥ १४.३३.१७ ॥
私はこの智慧に拠って「私のもの」という執着を捨てた。今、その智慧を聞け。それを知れば、どこであっても領土は私のものとなる。
14.33.18
नाहमात्मार्थमिच्छामि गन्धान्घ्राणगतानपि ।
तस्मान्मे निर्जिता भूमिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.१८ ॥
私は自分のために、鼻に届く香りさえも望まない。ゆえに私が征服した大地は、常に私の支配のもとにある。
14.33.19
नाहमात्मार्थमिच्छामि रसानास्येऽपि वर्ततः ।
आपो मे निर्जितास्तस्माद्वशे तिष्ठन्ति नित्यदा ॥ १४.३३.१९ ॥
私は自分のために、口中にある味さえも望まない。ゆえに水は私に征服され、いつも私の支配下にある。
14.33.20
नाहमात्मार्थमिच्छामि रूपं ज्योतिश्च चक्षुषः ।
तस्मान्मे निर्जितं ज्योतिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२० ॥
私は自分のために、目の形や光さえも望まない。ゆえに光は私に征服され、いつも私の支配下にある。
14.33.21
नाहमात्मार्थमिच्छामि स्पर्शांस्त्वचि गताश्च ये ।
तस्मान्मे निर्जितो वायुर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२१ ॥
私は自分のために、皮膚にある触覚さえも望まない。ゆえに風は私に征服され、いつも私の支配下にある。
14.33.22
नाहमात्मार्थमिच्छामि शब्दाञ्श्रोत्रगतानपि ।
आकाशं मे जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२२ ॥
私は自分のために、耳にある音さえも望まない。ゆえに虚空は私に征服され、いつも私の支配下にある。
14.33.23
नाहमात्मार्थमिच्छामि मनो नित्यं मनोन्तरे ।
मनो मे निर्जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२३ ॥
私は自分のために、常に心の中にある心さえも望まない。ゆえに心は私に征服され、いつも私の支配下にある。
14.33.24
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भूतेभ्योऽतिथिभिः सह ।
इत्यर्थं सर्व एवेति समारम्भा भवन्ति वै ॥ १४.३३.२४ ॥
神々のため、祖霊のため、生きとし生けるもののため、客人とともに——この目的のために、まことにあらゆる営みが生じるのである。
14.33.25
ततः प्रहस्य जनकं ब्राह्मणः पुनरब्रवीत् ।
त्वज्जिज्ञासार्थमद्येह विद्धि मां धर्ममागतम् ॥ १४.३३.२५ ॥
するとバラモンは笑って、再びジャナカに言った。「私は今日、あなたに問うために法に則ってここへ来たのだと知れ。」
14.33.26
त्वमस्य ब्रह्मिनाभस्य दुर्वारस्यानिवर्तिनः ।
सत्वनेमिनिरुद्धस्य चक्रस्यैकः प्रवर्तकः ॥ १४.३३.२६ ॥
梵を轂とし、防ぎ難く、退かず、サットヴァの輪に囲まれたこの車輪の、ただ一人の推進者はあなたである。