ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.33.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्राह्मणस्य च संवादं जनकस्य च भामिनि ॥ १४.३३.१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಜನಕನ ಸಂವಾದ, ಓ ಭಾಮಿನಿ.
14.33.2
ब्राह्मणं जनको राजा सन्नं कस्मिंश्चिदागसि ।
विषये मे न वस्तव्यमिति शिष्ट्यर्थमब्रवीत् ॥ १४.३३.२ ॥
ಯಾವುದೋ ಅಪರಾಧದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಜನಕ ರಾಜನು ಶಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೇಳಿದನು — "ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ವಾಸಿಸಬಾರದು."
14.33.3
इत्युक्तः प्रत्युवाचाथ ब्राह्मणो राजसत्तमम् ।
आचक्ष्व विषयं राजन्यावांस्तव वशे स्थितः ॥ १४.३३.३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು — "ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಾನಿರುವ ದೇಶ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಸು."
14.33.4
सोऽन्यस्य विषये राज्ञो वस्तुमिच्छाम्यहं विभो ।
वचस्ते कर्तुमिच्छामि यथाशास्त्रं महीपते ॥ १४.३३.४ ॥
"ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನಾನು ಬೇರೊಬ್ಬ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮಹೀಪತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಪಾಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ."
14.33.5
इत्युक्तस्तु तदा राजा ब्राह्मणेन यशस्विना ।
मुहुरुष्णं विनिःस्वस्य न किञ्चित्प्रत्यभाषत ॥ १४.३३.५ ॥
ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ರಾಜನು ಪದೇಪದೇ ಬಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು ಏನನ್ನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
14.33.6
तमासीनं ध्यायमानं राजानममितौजसम् ।
कश्मलं सहसाऽगच्छद्भानुमन्तमिव ग्रहः ॥ १४.३३.६ ॥
ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನನ್ನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಆವರಿಸಿತು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗ್ರಹಣ ಆವರಿಸಿದಂತೆ.
14.33.7
समाश्वास्य ततो राजा विगते कश्यमे तदा ।
ततो मूहूर्तादिव तं ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.३३.७ ॥
ನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೂರ್ಛೆ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದ ನಂತರದಂತೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
14.33.8
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
विषयं नाधिगच्छामि विचिन्वन्पृथिवीमहम् ॥ १४.३३.८ ॥
ತಂದೆ, ತಾತರಿಂದ ಬಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜನಪದ ವಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
14.33.9
नाध्यगच्छं यदा पृथ्व्यां मिथिला मार्गिता मया ।
नाध्यगच्छं यदा तस्यां स्वप्रजा मार्गिता मया ॥ १४.३३.९ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಡುಕಿದಾಗ ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
14.33.10
नाध्यगच्छं यदा तस्यां तदा मे कश्मलोऽभवत् ।
ततो मे कश्मलस्यान्ते मतिः पुनरुपस्थिता ॥ १४.३३.१० ॥
ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣದಾಗ ನನಗೆ ಮೂರ್ಛೆ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ಆ ಮೂರ್ಛೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತೆ ಬಂತು.
14.33.11
तदा न विषयं मन्ये सर्वो वा विषयो मम ।
आत्माऽपि चायं न मम सर्वा वा पृथिवी मम ॥ १४.३३.११ ॥
ಆಗ ನಾನು ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸರ್ವ ಜನಪದವೂ ನನ್ನದಲ್ಲ. ಈ ಆತ್ಮವೂ ನನ್ನದಲ್ಲ; ಅಥವಾ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯೂ ನನ್ನದಲ್ಲ.
14.33.12
यथा मम तथाऽन्येषामिति मन्ये द्विजोत्तम ।
उष्यतां यावदुत्साहो भुज्यतां यावदिष्यते ॥ १४.३३.१२ ॥
ನನಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರಿಗೂ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ. ಉತ್ಸಾಹ ಇರುವವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಲಿ; ಇಚ್ಛೆ ಇರುವವರೆಗೆ ಅನುಭವಿಸಲಿ.
14.33.13
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
ब्रूहि कां मतिमास्थाय ममत्वं वर्जितं त्वया ॥ १४.३३.१३ ॥
ತಂದೆ ಅಜ್ಜರಿಂದ ಬಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಶವಾದ ಜನಪದವಿರುವಾಗ, ಯಾವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮಮತೆಯನ್ನು ನೀನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳು.
14.33.14
कां वै बुद्धिं समाश्रित्य सर्वो वै विषयस्तव ।
नावैषि विषयं येन सर्वो वा विषयस्तव ॥ १४.३३.१४ ॥
ಯಾವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿನ್ನ ಇಡೀ ವಿಷಯ ಇದೆಯೋ, ಆದರೂ ಯಾವುದರಿಂದ ವಿಷಯವೆಲ್ಲ ನಿನ್ನದೆಂದು ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ?
14.33.15
अन्तवन्त इहारम्भा विदिताः सर्वकर्मसु ।
नाध्यगच्छमहं तस्मान्ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗಳು ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳವು ಎಂದು ತಿಳಿದಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎನ್ನಬಹುದಾದುದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
14.33.16
कस्येदमिति कस्य स्वमिति वेदवचस्तथा ।
नाध्यगच्छमहं बुद्ध्या ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१६ ॥
'ಇದು ಯಾರದು', 'ಯಾರ ಸ್ವತ್ತು' ಎಂಬುದು ವೇದವಚನವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎನ್ನಬಹುದಾದುದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
14.33.17
एतां बुद्धिं समाश्रित्य ममत्वं वर्जितं मया ।
शृणु बुद्धिं च यां ज्ञात्वा सर्वत्र विषयो मम ॥ १४.३३.१७ ॥
ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾನು 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮಮತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ. ಈಗ ಯಾವ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ನನ್ನ ವಿಷಯವಿದೆಯೋ ಆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು.
14.33.18
नाहमात्मार्थमिच्छामि गन्धान्घ्राणगतानपि ।
तस्मान्मे निर्जिता भूमिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.१८ ॥
ನಾನು ನನಗಾಗಿ ಮೂಗನ್ನು ತಲುಪುವ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಗೆದ್ದ ಭೂಮಿ ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
14.33.19
नाहमात्मार्थमिच्छामि रसानास्येऽपि वर्ततः ।
आपो मे निर्जितास्तस्माद्वशे तिष्ठन्ति नित्यदा ॥ १४.३३.१९ ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಯಲ್ಲಿರುವ ರುಚಿಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನೀರನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
14.33.20
नाहमात्मार्थमिच्छामि रूपं ज्योतिश्च चक्षुषः ।
तस्मान्मे निर्जितं ज्योतिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२० ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
14.33.21
नाहमात्मार्थमिच्छामि स्पर्शांस्त्वचि गताश्च ये ।
तस्मान्मे निर्जितो वायुर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२१ ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಾಯುವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
14.33.22
नाहमात्मार्थमिच्छामि शब्दाञ्श्रोत्रगतानपि ।
आकाशं मे जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२२ ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
14.33.23
नाहमात्मार्थमिच्छामि मनो नित्यं मनोन्तरे ।
मनो मे निर्जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२३ ॥
ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಸದಾ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
14.33.24
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भूतेभ्योऽतिथिभिः सह ।
इत्यर्थं सर्व एवेति समारम्भा भवन्ति वै ॥ १४.३३.२४ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಅತಿಥಿಗಳೊಡನೆ—ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
14.33.25
ततः प्रहस्य जनकं ब्राह्मणः पुनरब्रवीत् ।
त्वज्जिज्ञासार्थमद्येह विद्धि मां धर्ममागतम् ॥ १४.३३.२५ ॥
ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಗುತ್ತಾ ಜನಕನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಇಂದು ನಾನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.
14.33.26
त्वमस्य ब्रह्मिनाभस्य दुर्वारस्यानिवर्तिनः ।
सत्वनेमिनिरुद्धस्य चक्रस्यैकः प्रवर्तकः ॥ १४.३३.२६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾಭಿಯ, ತಡೆಯಲಾಗದ, ಹಿಂತಿರುಗದ, ಸತ್ತ್ವ-ವಲಯದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ಈ ಚಕ್ರದ ಏಕೈಕ ಪ್ರವರ್ತಕರು ನೀವು.