ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.33.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्राह्मणस्य च संवादं जनकस्य च भामिनि ॥ १४.३३.१ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି — ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜନକଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାମିନୀ।
14.33.2
ब्राह्मणं जनको राजा सन्नं कस्मिंश्चिदागसि ।
विषये मे न वस्तव्यमिति शिष्ट्यर्थमब्रवीत् ॥ १४.३३.२ ॥
କୌଣସି ଅପରାଧ ଯୋଗୁ ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ରାଜା ଜନକ କହିଲେ — "ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ତୁମେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
14.33.3
इत्युक्तः प्रत्युवाचाथ ब्राह्मणो राजसत्तमम् ।
आचक्ष्व विषयं राजन्यावांस्तव वशे स्थितः ॥ १४.३३.३ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ହେ ରାଜନ, ତୁମ ଅଧିକାରରେ ମୁଁ ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଅଛି ତାହା କୁହ।"
14.33.4
सोऽन्यस्य विषये राज्ञो वस्तुमिच्छाम्यहं विभो ।
वचस्ते कर्तुमिच्छामि यथाशास्त्रं महीपते ॥ १४.३३.४ ॥
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ମହୀପତି, ତୁମ ବାକ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ପାଳିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
14.33.5
इत्युक्तस्तु तदा राजा ब्राह्मणेन यशस्विना ।
मुहुरुष्णं विनिःस्वस्य न किञ्चित्प्रत्यभाषत ॥ १४.३३.५ ॥
ଯଶସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି କହିବାରୁ ରାଜା ବାରମ୍ବାର ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
14.33.6
तमासीनं ध्यायमानं राजानममितौजसम् ।
कश्मलं सहसाऽगच्छद्भानुमन्तमिव ग्रहः ॥ १४.३३.६ ॥
ବସି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ସେହି ଅମିତତେଜା ରାଜାଙ୍କୁ ହଠାତ୍ ବ୍ୟାକୁଳତା ଆଚ୍ଛାଦି ଦେଲା, ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ ଆଚ୍ଛାଦେ।
14.33.7
समाश्वास्य ततो राजा विगते कश्यमे तदा ।
ततो मूहूर्तादिव तं ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.३३.७ ॥
ଏହା ପରେ ରାଜା ନିଜକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ମୂର୍ଚ୍ଛା ଦୂର ହେଲା ପରେ, ଯେମିତି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.33.8
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
विषयं नाधिगच्छामि विचिन्वन्पृथिवीमहम् ॥ १४.३३.८ ॥
ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ, ଜନପଦ ବଶ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ମୁଁ ମୋ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ପାଉନାହିଁ।
14.33.9
नाध्यगच्छं यदा पृथ्व्यां मिथिला मार्गिता मया ।
नाध्यगच्छं यदा तस्यां स्वप्रजा मार्गिता मया ॥ १४.३३.९ ॥
ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ଖୋଜିଲା ବେଳେ ମିଥିଳା ମିଳିଲା ନାହିଁ; ତହିଁରେ ମୋ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
14.33.10
नाध्यगच्छं यदा तस्यां तदा मे कश्मलोऽभवत् ।
ततो मे कश्मलस्यान्ते मतिः पुनरुपस्थिता ॥ १४.३३.१० ॥
ତହିଁରେ ମଧ୍ୟ ନ ମିଳିବାରୁ ମୋର ମୂର୍ଚ୍ଛା ହେଲା; ପରେ ସେହି ମୂର୍ଚ୍ଛାର ଶେଷରେ ମୋ ବୁଦ୍ଧି ପୁଣି ଫେରିଲା।
14.33.11
तदा न विषयं मन्ये सर्वो वा विषयो मम ।
आत्माऽपि चायं न मम सर्वा वा पृथिवी मम ॥ १४.३३.११ ॥
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ଅଧିକାରକୁ ମାନେ ନାହିଁ; କିମ୍ବା ମୋ ସମସ୍ତ ଜନପଦ ମଧ୍ୟ ମୋର ନୁହେଁ। ଏହି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୋର ନୁହେଁ; କିମ୍ବା ସମୁଦାୟ ପୃଥିବୀ ମୋର ନୁହେଁ।
14.33.12
यथा मम तथाऽन्येषामिति मन्ये द्विजोत्तम ।
उष्यतां यावदुत्साहो भुज्यतां यावदिष्यते ॥ १४.३३.१२ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଯେମିତି, ସେହିପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବି, ଏହା ମୁଁ ମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ଉତ୍ସାହ ଥିବାଯାଏଁ ବାସ କରୁ; ଇଚ୍ଛା ଥିବାଯାଏଁ ଭୋଗ କରୁ।
14.33.13
पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति ।
ब्रूहि कां मतिमास्थाय ममत्वं वर्जितं त्वया ॥ १४.३३.१३ ॥
ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ, ବଶୀଭୂତ ଜନପଦ ଥିବା ବେଳେ, କେଉଁ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ 'ମୋର' ମମତା ତ୍ୟାଗ କରିଛ କୁହ।
14.33.14
कां वै बुद्धिं समाश्रित्य सर्वो वै विषयस्तव ।
नावैषि विषयं येन सर्वो वा विषयस्तव ॥ १४.३३.१४ ॥
କେଉଁ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମର ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଅଛି, ତଥାପି କେଉଁ କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ତୁମର ବୋଲି ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ?
14.33.15
अन्तवन्त इहारम्भा विदिताः सर्वकर्मसु ।
नाध्यगच्छमहं तस्मान्ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१५ ॥
ଏଠାରେ ସବୁ କର୍ମରେ ଆରମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତବିଶିଷ୍ଟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ତେଣୁ 'ଏହା ମୋର' ବୋଲି କହିହେବା ପରି କିଛି ମୁଁ ପାଇ ନାହିଁ।
14.33.16
कस्येदमिति कस्य स्वमिति वेदवचस्तथा ।
नाध्यगच्छमहं बुद्ध्या ममेदमिति यद्भवेत् ॥ १४.३३.१६ ॥
'ଏହା କାହାର', 'କାହାର ସମ୍ପତ୍ତି' — ବେଦବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ବୁଦ୍ଧିରେ ମୁଁ ଏପରି କିଛି ପାଇ ନାହିଁ ଯାହାକୁ 'ଏହା ମୋର' କୁହାଯାଇପାରେ।
14.33.17
एतां बुद्धिं समाश्रित्य ममत्वं वर्जितं मया ।
शृणु बुद्धिं च यां ज्ञात्वा सर्वत्र विषयो मम ॥ १४.३३.१७ ॥
ଏହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ 'ମୋର' ମମତା ତ୍ୟାଗ କରିଛି। ଏବେ ସେହି ବୁଦ୍ଧି ଶୁଣ, ଯାହା ଜାଣିଲେ ସର୍ବତ୍ର ମୋର ବିଷୟ ଥାଏ।
14.33.18
नाहमात्मार्थमिच्छामि गन्धान्घ्राणगतानपि ।
तस्मान्मे निर्जिता भूमिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.१८ ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ନାସିକାରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ଭୂମି ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.19
नाहमात्मार्थमिच्छामि रसानास्येऽपि वर्ततः ।
आपो मे निर्जितास्तस्माद्वशे तिष्ठन्ति नित्यदा ॥ १४.३३.१९ ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ମୁଖରେ ଥିବା ରସକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଜଳକୁ ଜିତିଛି; ତାହା ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.20
नाहमात्मार्थमिच्छामि रूपं ज्योतिश्च चक्षुषः ।
तस्मान्मे निर्जितं ज्योतिर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२० ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ଆଖିର ରୂପ ଓ ଆଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଜିତିଛି; ତାହା ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.21
नाहमात्मार्थमिच्छामि स्पर्शांस्त्वचि गताश्च ये ।
तस्मान्मे निर्जितो वायुर्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२१ ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ଚର୍ମରେ ଥିବା ସ୍ପର୍ଶକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ବାୟୁକୁ ଜିତିଛି; ତାହା ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.22
नाहमात्मार्थमिच्छामि शब्दाञ्श्रोत्रगतानपि ।
आकाशं मे जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२२ ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ କାନରେ ଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଆକାଶକୁ ଜିତିଛି; ତାହା ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.23
नाहमात्मार्थमिच्छामि मनो नित्यं मनोन्तरे ।
मनो मे निर्जितं तस्माद्वशे तिष्ठति नित्यदा ॥ १४.३३.२३ ॥
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ସଦା ମନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ମନକୁ ଜିତିଛି; ତାହା ସଦା ମୋ ବଶରେ ରହେ।
14.33.24
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भूतेभ्योऽतिथिभिः सह ।
इत्यर्थं सर्व एवेति समारम्भा भवन्ति वै ॥ १४.३३.२४ ॥
ଦେବତା ପାଇଁ, ପିତୃ ପାଇଁ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କ ସହିତ—ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହିଁ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
14.33.25
ततः प्रहस्य जनकं ब्राह्मणः पुनरब्रवीत् ।
त्वज्जिज्ञासार्थमद्येह विद्धि मां धर्ममागतम् ॥ १४.३३.२५ ॥
ଏହି ସମୟରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହସି ଜନକଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ — ଆଜି ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଧର୍ମରୁ ଆସିଛି, ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ।
14.33.26
त्वमस्य ब्रह्मिनाभस्य दुर्वारस्यानिवर्तिनः ।
सत्वनेमिनिरुद्धस्य चक्रस्यैकः प्रवर्तकः ॥ १४.३३.२६ ॥
ବ୍ରହ୍ମ-ନାଭି ବିଶିଷ୍ଟ, ଦୁର୍ନିବାର, ଅନିବର୍ତ୍ତୀ, ସତ୍ତ୍ୱ-ବଳୟରେ ବନ୍ଧା ଏହି ଚକ୍ରର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଆପଣ।