महाभारत · अध्याय 14.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.34.1
नाहं तथा भूरु चरामि लोके ।
यथा त्वं मां तर्जयसे स्वबुद्ध्या।
विप्रोस्मिं मुक्तोस्मि वनेचरोस्मि ।
गृहस्थधर्मा व्रतवांस्तथाऽस्मि ॥ १४.३४.१ ॥
हे सुंदर भुवयांच्या स्त्रिये, तू स्वतःच्या बुद्धीने मला जसे धमकावतेस तसा मी जगात वावरत नाही. मी ब्राह्मण आहे, मुक्त आहे, वनवासी आहे, गृहस्थधर्म आणि व्रते पाळणारा आहे.
14.34.2
नाहमस्मि यता मां त्वं पश्यसे च शुभाशुभे ।
मया व्याप्तमिदं सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् ॥ १४.३४.२ ॥
तू मला शुभ-अशुभात पाहतेस तसा मी नाही. जगात जे काही आहे ते सर्व माझ्याने व्याप्त आहे.
14.34.3
ये केचिज्जन्तवो लोके जङ्गमाः स्थावराश्च ह ।
तेषां मामन्तकं विद्धि दारुणामिव पावकम् ॥ १४.३४.३ ॥
जगातील जे कोणी जंगम आणि स्थावर प्राणी आहेत, त्यांच्यासाठी मला भयंकर अग्नीसारखा अंतक (मृत्यू) समज.
14.34.4
राज्ये पृथिव्यां सर्वस्यामथवापि त्रिविष्टपे ।
तथा बुद्धिरियं वेत्ति बुद्धिरेव धनं मम ॥ १४.३४.४ ॥
सर्व पृथ्वीच्या राज्यात, किंवा त्रिविष्टपात (स्वर्गात) सुद्धा ही बुद्धी असेच जाणते. बुद्धीच माझे धन आहे.
14.34.5
एकः पन्था ब्राह्मणानां येन गच्छन्ति तद्विदः ।
गृहेषु वनवासेषु गुरुवासेषु भिक्षुषु ॥ १४.३४.५ ॥
ब्राह्मणांचा एकच मार्ग आहे, ज्याने तो जाणणारे जातात — गृहस्थाश्रमात, वनवासात, गुरुकुलात, आणि भिक्षूंमध्ये.
14.34.6
लिङ्गैर्बहुभिरव्यग्रैरेका बुद्धिरुपास्यते ।
नानालिङ्गाश्रमस्थानां येषां बुद्धिः शमात्मिका ॥ १४.३४.६ ॥
अनेक बाह्य चिन्हांनी, अविचल राहून एकच बुद्धीची उपासना केली जाते. ज्यांची बुद्धी शांत स्वभावाची आहे, ते विविध चिन्हे व आश्रमांत असूनही (त्याच एका बुद्धीची उपासना करतात).
14.34.7
ते भावमेकमायान्ति सरितः सागरं यथा ।
बुद्ध्याऽयं गम्यते मार्गः शरीरेणि न गम्यते।
आद्यन्तवन्ति कर्माणि शरीरं कर्मबन्धनम् ॥ १४.३४.७ ॥
नद्या जशा सागराला मिळतात, तसे ते एकाच स्थितीला पोहोचतात. हा मार्ग बुद्धीने जाणला जातो, शरीराने नाही. कर्मांना आदि आणि अंत असतो; शरीर हे कर्मबंधन आहे.
14.34.8
तस्मान्मे सुभगे नास्ति परलोककृतं भयम् ।
तद्भावभावनिरता ममैवात्मानमेष्यसि ॥ १४.३४.८ ॥
म्हणून, हे सुभगे, मला परलोकामुळे निर्माण होणारे भय नाही. त्या भावाच्या ध्यानात रमलेली तू माझ्याच आत्म्याला प्राप्त होशील.