マハーバーラタ · 章 14.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.36.1
ब्रह्म यत्परमं ज्ञेयं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ।
भतो हि प्रसादेन सूक्ष्मे मे रमते मतिः ॥ १४.३६.१ ॥
知るべき至上のブラフマンを私に説き明かしてください。あなたの恩寵により、私の微細な知性はそれに喜びを見出します。
14.36.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं मोक्षसंयुक्तं शिष्यस्य गुरुणा सह ॥ १४.३६.२ ॥
この件についても人々はこの古い物語を語る。解脱に関わる、弟子と師との対話である。
14.36.3
कश्चिद्ब्राह्मणमासीनमाचार्यं संशितव्रतम् ।
शिष्यः पप्रच्छ मेधावी किंस्विच्छ्रेयः परंतप ॥ १४.३६.३ ॥
ある聡明な弟子が、固い誓いを守るバラモンの師の前に座って尋ねた。「敵を焼き尽くす者よ、最高の善とは何か。」
14.36.4
भगवन्तं प्रपन्नोऽहं निःश्रेयसपराणः ।
याचे त्वां शिरसा विप्र यद्ब्रूयां ब्रूहि तन्मम ॥ १४.३६.४ ॥
「尊き方よ、私はあなたに帰依し、至上の善を求めております。バラモンよ、頭を垂れてお願いします。私に説くべきことをお話しください。」
14.36.5
तमेवंवादिनं पार्थ शिष्यं गुरुरुवाच ह ।
कथयस्व प्रवक्ष्यामि यत्र ते संशयो द्विज ॥ १४.३६.५ ॥
プリター の子よ。このように語った弟子に、師は言った。「話しなさい。お前の疑いのある所を、二度生まれた者よ、私が説き明かそう。」
14.36.6
इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठ गुरुणा गुरुवत्सलः ।
प्राञ्जलिः परिपप्रच्छ यत्तच्छृणु महामते ॥ १४.३६.६ ॥
師にそう言われると、師を敬愛するその弟子は合掌し、丁寧に尋ねた。クルの最勝者よ、聞きなさい、大いなる心の者よ。
14.36.7
कुतश्चाहं कुतश्च त्वं तत्सत्यं ब्रूहि यत्परम् ।
कुतो जातानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ १४.३६.७ ॥
私はどこから来たのか、あなたはどこから来たのか。その至高の真理を語ってください。不動のものと動くものの存在はどこから生じたのか。
14.36.8
केन जीवन्ति भूतानि तेषामायुश्च किं परम् ।
किं सत्यं किं तपो विप्र के गुणाः सद्भिरीरिताः ॥ १४.३६.८ ॥
生き物は何によって生きるのか。その最高の寿命は何か。真理とは何か、苦行とは何か、バラモンよ。善き人々が説いた徳性とは何か。
14.36.9
के पन्थानः शिवाश्च स्युः किं सुखं कि च दुष्कृतम् ।
एतान्मे भगवन्प्रश्नान्याथातथ्येन सुव्रत ॥ १४.३६.९ ॥
どの道が吉祥か。幸福とは何か、悪行とは何か。尊き方よ、善き誓いを持つ方よ、これらの問いに真実をもってお答えください。
14.36.10
वक्तुमर्हसि विप्रर्षे यथावदिह तत्त्वतः ।
त्वदन्यः कश्च न प्रश्नानेतान्वक्तुमिहार्हति ॥ १४.३६.१० ॥
バラモンの聖仙よ、ここでこれらの問いに、ありのままに真実をもって答えるにふさわしいのは、あなただけです。あなたの他には、ここで答える資格のある者はいません。
14.36.11
ब्रूहि धर्मविदां श्रेष्ठ परं कौतूहलं मम ।
मोक्षधर्मार्थकुशलो भवाँल्लोकषु गीयते ॥ १४.३६.११ ॥
法を知る者の中の最上の方よ、私の大いなる好奇心にお答えください。解脱の法とその意味に通じたあなたは、世に称賛されています。
14.36.12
सर्वसंशयसंच्छेत्ता त्वदन्यो न च विद्यते ।
संसारभीरवश्चैव मोक्षकामास्तथा वयम् ॥ १४.३६.१२ ॥
あらゆる疑いを断つ者は、あなた以外にはいません。私たちは輪廻を恐れ、解脱を求める者です。
14.36.13
तस्मै सम्प्रतिपन्नाय यथावत्परिपृच्छते ।
शिष्याय गुणयुक्ताय शान्ताय गुरुवर्तिने ॥ १४.३६.१३ ॥
正しく問いを発し、徳を備え、心静かに師に従う、帰依した弟子に。
14.36.14
छायाभूताय दान्ताय यतते ब्रह्माचारिणे ।
तान्प्रश्नानब्रवीत्पार्थ मेधावी स धृतव्रतः।
गुरुः कुरुकुलश्रेष्ठ सम्यक्सर्वानरिंदम ॥ १४.३६.१४ ॥
影のように従い、自制し、梵行に励む弟子に、その賢明で誓いを堅く守る師は、それらの問いすべてに十分に答えた。おおプリター子よ、クル族の最良の者、敵を征服する者よ。
14.36.15
ब्रह्मणोक्तमिदं धर्ममृषिप्रवरसेवितम् ।
वेदविद्यासमावाप्तं तत्त्वभूतार्थभावनम् ॥ १४.३६.१५ ॥
梵天が説き、最上の聖仙たちが修めたこの法は、ヴェーダの知識によって得られ、真実の義を観想させるものである。
14.36.16
ज्ञानं त्वेव परं विद्यः संन्यासं तप उत्तमम् ।
यस्तु वेद निराबाधं ज्ञानतत्त्वं विनिश्चयात्।
सर्वबूतस्थमात्मानं स सर्वगतिरिष्यते ॥ १४.३६.१६ ॥
知こそが至上であり、放棄こそが最高の苦行であると知れ。障りなく知の真髄を確信をもって知り、あらゆる存在に住む自己を認識する者こそ、すべての帰趣と見なされる。
14.36.17
ये विद्वान्सहसंवासं विवासं चैव पश्यति ।
तथैवैकत्वनानात्वे स दुःखात्परिमुच्यते ॥ १४.३६.१७ ॥
共にあることと離れることを、また一と多を同じように見る賢者は、苦しみから完全に解放される。
14.36.18
यो न कामयते किञ्चिन्न किञ्चिदभिमन्यते ।
इह लोकस्थ एवैष ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.३६.१८ ॥
何も欲せず、何も自分のものと見なさない者は、この世に生きながらにしてブラフマンの状態に至る資格を得る。
14.36.19
प्रधानगुणतत्त्वज्ञः सर्वभूतविधानवित् ।
निर्ममो निरहङ्कारो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.३६.१९ ॥
主要な徳性の真理を知り、万物の定めを理解し、「我がもの」の執着と我慢を離れた者は解脱する。これに疑いはない。
14.36.20
अव्यक्तबीजप्रभवो बुद्धिस्कन्धमयो महान् ।
महाहङ्कारविटप इन्द्रियाङ्कुरकोटरः ॥ १४.३६.२० ॥
未顕の種子から生じ、覚性を幹とする「大」は、大いなる我慢を枝とし、諸根を芽と洞とする。
14.36.21
महाभूतविशेषश्च विशेषप्रतिशाखवान् ।
सदापर्णः सदापुष्पः शुभाशुभफलोदयः ॥ १४.३६.२१ ॥
大元素の諸々の差別がその小枝であり、常に葉があり常に花があり、善と悪の果実を生じる。
14.36.22
आजीवः सर्वभूतानां ब्रह्मबीजः सनातनः ।
एतज्ज्ञात्वा च तत्त्वानि ज्ञानेन परमासिना।
छित्त्वा चामरतां प्राप्य जहाति मृत्युजन्मनी ॥ १४.३६.२२ ॥
これは一切の生類の生計、ブラフマンの種子、永遠である。これらの原理を知り、智慧の至高の剣で断ち切り、不死を得て、生と死を捨て去る。
14.36.23
भूतभव्यभविष्यादिधर्मकामार्थनिश्चयम् ।
सिद्धसङ्घपरिज्ञातं पुराकल्पं सनातनम् ॥ १४.३६.२३ ॥
過去・現在・未来などと、法・欲・利の確定を、成就者の集いが知る、古きカルパの永遠（の知）。
14.36.24
प्रवक्ष्येऽहं महाप्राज्ञ पदमुत्तममद्य ते ।
बुद्ध्वा यदिहं संसिद्धा भवन्तीह मनीषिणः ॥ १४.३६.२४ ॥
大いなる智者よ、今、私はあなたにその最上の境地を説こう。それを知ることで、賢者たちはここで成就する。
14.36.25
उपगम्यर्षयः पूर्वं जिज्ञासन्तः परस्परम् ।
प्रजापतिभरद्वाजौ गौतमो भार्गवस्तथा ॥ १४.३६.२५ ॥
昔、聖仙たちは互いを知りたいと願って近づいた。プラジャーパティ、バラドヴァージャ、ガウタマ、そしてバールガヴァも同様であった。
14.36.26
वसिष्ठः कश्यपश्चैव विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
मार्गान्सर्वान्परिक्रम्य परिश्रान्तः स्वकर्मभिः ॥ १४.३६.२६ ॥
ヴァシシュタ、カシュヤパ、ヴィシュヴァーミトラ、そしてアトリも。すべての道を巡り、自らの行いに疲れ果てていた。
14.36.27
ऋषिमाङ्गिरसं वृद्धं पुरस्कृत्य तु ते द्विजाः ।
ददृशुर्ब्रह्मभवने ब्रह्माणं वीतकल्मषम् ॥ १४.३६.२७ ॥
老齢のアンギラス仙を先頭に、そのバラモンたちはブラフマーの居所で、汚れなきブラフマーを見た。
14.36.28
तं प्रणम्य महात्मानं सुखासीनं महर्षयः ।
पप्रच्छुर्विनयोपेता नैःश्रेयसमिदं परम् ॥ १४.३६.२८ ॥
安らかに座すその偉大な魂に礼拝して、謙虚な大仙たちは、この至上の幸福について尋ねた。
14.36.29
कथं कर्म कृतं साधु कथं मुच्येत किल्बिषात् ।
के नो मार्गाः शिवाश्च स्युः किं सत्यं किं च दुष्कृतं ॥ १४.३६.२९ ॥
行為をどのように正しく行うべきか、どうすれば罪から解放されるのか。我々にとってどの道が吉祥か。何が真理で、何が悪行か。
14.36.30
कौ चोभौ कर्मणां मार्गौ प्राप्नुयुर्दक्षिणोत्तरौ ।
निरयं चापवर्गं च भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥ १४.३६.३० ॥
南と北と呼ばれる行為の二つの道とは何か。それは衆生を地獄と解脱へ導く。そして衆生の生起と消滅とは何か。
14.36.31
इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठैर्यदाह प्रपितामहः ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु शिष्य यथागमम् ॥ १४.३६.३१ ॥
聖仙たちの長にこのように問われたので、曾祖父が語ったことを伝統に従ってお前に話そう。弟子よ、聞け。
14.36.32
सत्याद्भूतानि जातानि स्थावराणि चराणि च ।
तपसा तानि जीवन्ति जीवितं तद्धि सुव्रतम्।
स्वां योनिं पुनरागम्य वर्तते स्वेन कर्मणा ॥ १४.३६.३२ ॥
真実より、不動のものも動くものも、すべての存在が生まれた。苦行によって彼らは生き、その生こそ善き誓いである。自らの胎へ再び戻り、自らの業によって存続する。
14.36.33
सत्यं हि गुणसंयुक्तं नियतं पञ्चलक्षणम् ॥ १४.३६.३३ ॥
真実はまことに諸徳を備え、定まっており、五つの特徴を持つ。
14.36.34
ब्रह्म सत्यं तपः सत्यं सत्यं चैव प्रजापतिः ।
सत्याद्भूतानि जातानि सत्यं भूतमयं जगत् ॥ १४.३६.३४ ॥
ブラフマンは真実であり、苦行は真実であり、真実そのものがプラジャーパティである。真実より存在が生まれた。真実こそ存在に満ちた世界である。
14.36.35
तस्मात्सत्याश्रया विप्रा नित्यं योगपरायणाः ।
अतीक्रोधसंतापा नियता धर्मसेतवः ॥ १४.३६.३५ ॥
ゆえに真実に拠り、常にヨーガに専心し、怒りと苦悩を超え、自制する婆羅門たちは、ダルマの橋である。
14.36.36
अन्योन्यनियतान्वैद्यान्धर्मसेतुप्रवर्तकान् ।
तानहं सम्प्रवक्ष्यामि शाश्वताँल्लोकभावनान् ॥ १४.३६.३६ ॥
互いに結ばれ、ヴェーダに通じ、ダルマの橋を興し、諸世界を支える、その永遠なる賢者たちについて、わたしはお前に語ろう。
14.36.37
चातुर्विद्यं तथा वर्णांश्चातुराश्रमिकान्पृथक् ।
धर्ममेकं चतुष्पादं नित्यमाहुर्मनीषिणः ॥ १४.३६.३७ ॥
四つのヴェーダ、四つのヴァルナ、四つのアーシュラマは別々であるが、ダルマは一つであり、四本足で永遠であると賢者たちは言う。
14.36.38
पन्थानं वः प्रवक्ष्यामि शिवं क्षेमकरं द्विजाः ।
नियतं ब्रह्मभावाय यातं पूर्वं मनीषिभिः ॥ १४.३६.३८ ॥
二度生まれた者たちよ、かつて賢者たちが確かに歩んだ、吉祥で安穏をもたらす、ブラフマンの境地に至る道をあなたたちに説こう。
14.36.39
गदन्तस्तु ममाद्येह पन्थानं दुर्विदं परैः ।
निबोधत महाभागा निखिलेन परं पदम् ॥ १४.३६.३९ ॥
今ここで私が語る、他者には知り難い道を聞きなさい、大いなる幸運者たちよ。至高の境地を余すところなく理解せよ。
14.36.40
ब्रह्मचर्यमिहैवाहुराश्रमं प्रथमं पदम् ।
गार्हस्थ्यं तु द्वितीयं स्याद्वानप्रस्थमतः परम्।
ततः परं तु विज्ञेयमध्यात्मं परमं पदम् ॥ १४.३६.४० ॥
ここでは、梵行の学生期を第一の行期、第一の段階と呼ぶ。家住期が第二であり、次に林棲期がある。その後、最高の境地であるアディヤートマを知るべきである。
14.36.41
ज्योतिराकाशमादित्यो वायुरिन्द्रः प्रजापतिः ।
नोपैति यावदध्यात्मं तावदेतान्न पश्यति ॥ १४.३६.४१ ॥
光、虚空、太陽、風、インドラ、プラジャーパティ——人はアディヤートマに近づくまで、これらを見ることがない。
14.36.42
तस्योपायं प्रवक्ष्यामि पुरस्तात्तं निबोधत ।
फलमूलानिलभुजां मुनीनां वसतां वने ॥ १४.३६.४२ ॥
そのための方法を説こう。まずそれを理解せよ——森に住み、果実と根と風を食とする聖者たちの道を。
14.36.43
वानप्रस्थं द्विजातीनां त्रयाणामुपदिश्यते ।
सर्वेषामेव वर्णानां गृहस्थोऽयं विशिष्यते ॥ १४.३६.४३ ॥
再生族には三つの段階のうち林住期が説かれるが、すべての種姓にとって、この家長期こそが最も優れたものとされる。
14.36.44
श्रद्धालक्षणमित्येकं धर्मं धीराः प्रचक्षते ।
नैष्ठिकोऽथ यतिर्वाऽपि विरक्तो ब्रह्मदर्शनः ॥ १४.३६.४४ ॥
堅固な者たちは、信仰を特徴とするこの一つの法を説く。生涯の梵行者、遊行者、あるいはブラフマンを見る離欲者がその姿である。
14.36.45
इत्येवं देवयाना वः पन्थानः परिकीर्तिताः ।
सद्भिरध्यासिता धीरैः कर्मभिर्धर्मसेतवः ॥ १४.३६.४५ ॥
こうして、神々の道があなたがたに説かれた。善き者と堅固な者が行為によって歩むそれらは、法の橋である。
14.36.46
एतेषां पृथगध्यास्ते यो धर्मं संशितव्रतः ।
कालात्पश्यति भूतानां सदैव प्रभवाप्ययौ ॥ १४.३६.४६ ॥
誓いに堅固で、これらのそれぞれを別々に実践する者は、時を通じて、生き物の生起と滅尽をいつも見る。
14.36.47
अतस्तत्त्वानि वक्ष्यामि याथातथ्येन हेतुना ।
विषयस्थानि सर्वाणि वर्तमानानि भागशः ॥ १४.३६.४७ ॥
それゆえ、真の理に従い、その理由とともに諸々の真理を私は語ろう。すべては感覚の対象に住し、部分として存在している。
14.36.48
महानात्मा तथाऽव्यक्तमहंकारस्तथैव च ।
इन्द्रियाणि दशैकं च महाभूतानि पञ्च च ॥ १४.३६.४८ ॥
大いなる我、同様に未顕現、我執；同様に十の感官と一つ（意）、そして五大元素。
14.36.49
विशेषाः पञ्चभूतानामित्येषा वैदिकी श्रुतिः ।
चतुर्विंशतिरेषा वस्तत्वानां परिकीर्तिता ॥ १४.३६.४९ ॥
五大元素それぞれの特性、これがヴェーダの教えである。実在の範疇は二十四と説かれている。
14.36.50
तत्वानामथ यो वेद सर्वेषां प्रभवाप्ययौ ।
स धीरः सर्वभूतेषु न मोऽहमधिगच्छति ॥ १४.३६.५० ॥
諸の範疇と一切の生起と壊滅を知る者、その人は堅固な賢者である。あらゆる存在の中で、迷いは彼に及ばない。
14.36.51
तत्त्वानि यो वेदयते यथातथं ।
गुणांश्च सर्वानखिलाश्च देवताः।
विधूतपाप्मा प्रविमुच्य बन्धनं ।
स सर्वलोकानमलान्समश्नुते ॥ १४.३६.५१ ॥
諸の範疇、あらゆる性質、そして諸神を如実に示す者は、罪を振り落とし、束縛を完全に解き放ち、清らかなすべての世界を得る。