Mahābhārata · Adhyāya 14.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.4.1
शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम् ।
द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मेऽनघ ॥ १४.४.१ ॥
Oh conocedor del dharma, deseo escuchar la alabanza de aquel rājarṣi. Oh Dvaipāyana, oh sin mancha, cuéntame la historia de Marutta.
14.4.2
आसीत्कृतयुगे तात मनुर्दण्डिधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महोष्वासः प्रजातिरभवन्नृपः ॥ १४.४.२ ॥
Querido, en la edad Kṛta hubo un Manu, señor que portaba el cetro del castigo. Su hijo, el gran arquero Prajāti, llegó a ser rey.
14.4.3
प्रजातेरभवत्पुत्रः क्षुत इत्यभिविश्रुतः ।
क्षुतस्य पुत्र इक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत्प्रभुः ॥ १४.४.३ ॥
El hijo de Prajāti se hizo famoso como Kṣuta. El hijo de Kṣuta, Ikṣvāku, llegó a ser señor y protector de la tierra.
14.4.4
तस्य पुत्रशतं राजन्नासीत्परमधार्मिकम् ।
तांस्तु सर्वान्महीपालानिक्ष्वाकुरकरोत्प्रभुः ॥ १४.४.४ ॥
Oh rey, tenía cien hijos, muy justos. El señor Ikṣvāku hizo a todos ellos reyes y protectores de la tierra.
14.4.5
तेषां ज्येष्ठस्तु विंशोऽभूत्प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत ॥ १४.४.५ ॥
Entre ellos el mayor fue Viṃśa, modelo de arqueros. Oh Bhārata, el hijo de Viṃśa fue Kalyāṇa, llamado Viviṃśa.
14.4.6
विविंशस्य सुता राजन्बभूवुर्दश पञ्च च ।
सर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १४.४.६ ॥
Oh rey, Viviṃśa tuvo quince hijos. Todos ellos eran valientes en el tiro con arco, devotos de los brāhmaṇas y veraces.
14.4.7
दानधर्मरताः शान्ताः सततं प्रियवादिनः ।
तेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान्सर्वानपीडयत् ॥ १४.४.७ ॥
Estaban consagrados al deber de dar, eran serenos y siempre hablaban con agrado. Khanīnetra, el mayor de ellos, a todos oprimió.
14.4.8
खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम् ।
नाशकद्रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः ॥ १४.४.८ ॥
Khanīnetra, valiente, conquistó un reino sin rivales, pero no pudo proteger el reino; los súbditos no le fueron leales.
14.4.9
तमपास्य च तद्राज्ये तस्य पुत्रं सुवर्चसम् ।
अभ्यषिञ्चन्त राजेन्द्र मुदिता ह्यभवंस्तदा ॥ १४.४.९ ॥
Apartándolo de aquel reino, oh señor de reyes, ungieron a su hijo Suvarcas; y entonces todos se alegraron.
14.4.10
स पितुर्विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं च तत् ।
नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १४.४.१० ॥
Al ver la perversión de su padre y su expulsión del reino, él, dueño de sí, se condujo con el deseo de beneficiar a los súbditos.
14.4.11
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितः ।
प्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम् ॥ १४.४.११ ॥
Devoto de los brahmanes, veraz, puro y dotado de calma y dominio de sí, sus súbditos le fueron leales; él, de noble ánimo, siempre firme en el dharma.
14.4.12
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत्कोशवाहनम् ।
तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात्पर्यपीडयन् ॥ १४.४.१२ ॥
El tesoro y el ejército de quien se entregaba al dharma se desmoronaron; cuando su tesoro se agotó, los reyes vasallos vecinos lo oprimieron por todas partes.
14.4.13
स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशाश्ववाहनः ।
आर्तिमार्च्छत्परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च ॥ १४.४.१३ ॥
Acosado por muchos, con el tesoro, los caballos y los carros mermados, el rey cayó en suma aflicción junto con sus servidores y su ciudad.
14.4.14
न चैनमभिहन्तुं ते शक्नुवन्ति बलक्षये ।
सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥ १४.४.१४ ॥
Ni siquiera con sus fuerzas agotadas podían abatirlo, pues aquel rey era de conducta recta y constante en el dharma, oh Yudhiṣṭhira.
14.4.15
यदा तु परमामार्तिं गतोऽसौ सपुरो नृपः ।
ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततो बलम् ॥ १४.४.१५ ॥
Cuando aquel rey, con su ciudad, cayó en suma aflicción, entonces sopló su caracola llamada Kara, y entonces le surgió la fuerza.
14.4.16
ततस्तानजयत्सर्वान्प्रातिसीमान्नराधिपान् ।
एतस्मात्कारणाद्राजन्विश्रुतः स करंधमः ॥ १४.४.१६ ॥
Entonces conquistó a todos aquellos reyes limítrofes; por esta causa, oh rey, se hizo renombrado como Kaṃdhama.
14.4.17
आवीक्षित्तस्य पुत्रोऽभूत्त्रेतायुगमुखे पुरा ।
इन्द्रादनवरः श्रीमान्देवैरपि सुदुर्जयः ॥ १४.४.१७ ॥
Hace mucho, al comienzo de la edad de Tretā, nació un hijo de Āvīkṣit; no era inferior a Indra, era glorioso y muy difícil de vencer incluso para los dioses.
14.4.18
कारंधम इति ख्यातो बभूव जगतीपतिः ।
तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदा।
स हि सम्राडभूत्तेषां वृत्तेन च बलेन च ॥ १४.४.१८ ॥
Aquel señor de la tierra llegó a ser conocido como Kaṃdhama; entonces todos los reyes estaban bajo su dominio. Se convirtió en su soberano emperador, por su conducta y por su fuerza.
14.4.19
अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमोऽभवत् ।
यज्ञशीलो धर्मरतिर्धृतिमान्संयतेन्द्रियः ॥ १४.४.१९ ॥
Avikṣit, un hombre de alma justa, se igualó a Indra en valor. Era devoto del sacrificio, se deleitaba en el dharma, era firme y tenía sus sentidos controlados.
14.4.20
तेजसाऽऽदित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवानिव सुस्थिरः ॥ १४.४.२० ॥
En esplendor era como el sol, en paciencia como la tierra, en sabiduría como Bṛhaspati, y muy firme como el Himālaya.
14.4.21
कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च ।
मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः ॥ १४.४.२१ ॥
Mediante la acción, la mente y la palabra, con dominio de sí y serenidad, aquel señor de la tierra agradó los corazones de sus súbditos.
14.4.22
य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत्प्रभुः ।
याजयामास यं विद्वान्स्वयमेवाङ्गिराः प्रभुः ॥ १४.४.२२ ॥
Aquel que realizó según el rito cien sacrificios del caballo, para quien el sabio señor Āṅgiras mismo dirigió el sacrificio.
14.4.23
तस्य पुत्रोऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तया ।
मरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः।
नागायुतसमप्राणः साक्षाद्विष्णुरिवापरः ॥ १४.४.२३ ॥
Su hijo Marutta, que superó a su padre en virtudes, era conocedor del dharma, un emperador universal de gran fama, con la fuerza vital de diez mil elefantes, como otro Viṣṇu en persona.
14.4.24
स यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युत ।
कारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः ॥ १४.४.२४ ॥
Aquel hombre justo, a punto de ofrecer un sacrificio, mandó hacer miles de brillantes vasijas de oro.
14.4.25
मेरुं पर्वतमासाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरे ।
काञ्चनः सुमहान्पादस्तत्र कर्म चकार सः ॥ १४.४.२५ ॥
Habiendo llegado al monte Meru, en la ladera norte del Himālaya, allí realizó la obra de una gran base de oro.
14.4.26
ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासंनानि च ।
चक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ १४.४.२६ ॥
Luego los orfebres hicieron cuencos, vasijas, ollas y asientos, cuyo número no se puede contar.
14.4.27
तस्यैव च समीपे तु यज्ञवाटो बभूव ह ।
ईजे तत्र स धर्मात्मा विदिवत्पृथिवीपतिः।
मरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर्नराधिपः ॥ १४.४.२७ ॥
Junto a él se levantó un recinto de sacrificio. Allí el rey justo, señor de la tierra, Marutta, junto con todos los protectores del pueblo, ofreció el sacrificio conforme a rito.