ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.4.1
शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम् ।
द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मेऽनघ ॥ १४.४.१ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ದ್ವೈಪಾಯನನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಮರುತ್ತನ ಕಥೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.4.2
आसीत्कृतयुगे तात मनुर्दण्डिधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महोष्वासः प्रजातिरभवन्नृपः ॥ १४.४.२ ॥
ಮಗನೇ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ದಂಡಧರನಾದ ಪ್ರಭು ಮನು ಇದ್ದನು. ಅವನ ಮಗ ಮಹಾಧನುಷ್ಮಂತನಾದ ಪ್ರಜಾತಿ ರಾಜನಾದನು.
14.4.3
प्रजातेरभवत्पुत्रः क्षुत इत्यभिविश्रुतः ।
क्षुतस्य पुत्र इक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत्प्रभुः ॥ १४.४.३ ॥
ಪ್ರಜಾತಿಯ ಮಗ ಕ್ಷುತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಕ್ಷುತನ ಮಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಭೂಪಾಲನಾದನು.
14.4.4
तस्य पुत्रशतं राजन्नासीत्परमधार्मिकम् ।
तांस्तु सर्वान्महीपालानिक्ष्वाकुरकरोत्प्रभुः ॥ १४.४.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರಾದ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಭು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಭೂಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
14.4.5
तेषां ज्येष्ठस्तु विंशोऽभूत्प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत ॥ १४.४.५ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿಂಶನು ಧನುರ್ಧರರಿಗೆ ಮಾನದಂಡನಾಗಿದ್ದನು. ಭಾರತನೇ, ವಿಂಶನ ಮಗ ಕಲ್ಯಾಣ, ವಿವಿಂಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು.
14.4.6
विविंशस्य सुता राजन्बभूवुर्दश पञ्च च ।
सर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १४.४.६ ॥
ರಾಜನೇ, ವಿವಿಂಶನಿಗೆ ಹದಿನೈದು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತರು, ಸತ್ಯವಾದಿಗಳು.
14.4.7
दानधर्मरताः शान्ताः सततं प्रियवादिनः ।
तेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान्सर्वानपीडयत् ॥ १४.४.७ ॥
ಅವರು ದಾನಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರು, ಶಾಂತರು, ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾದ ಖನೀನೇತ್ರನು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೀಡಿಸಿದನು.
14.4.8
खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम् ।
नाशकद्रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः ॥ १४.४.८ ॥
ಖನೀನೇತ್ರನು ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿ ಕಂಟಕರಹಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದನು; ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲಿಲ್ಲ.
14.4.9
तमपास्य च तद्राज्ये तस्य पुत्रं सुवर्चसम् ।
अभ्यषिञ्चन्त राजेन्द्र मुदिता ह्यभवंस्तदा ॥ १४.४.९ ॥
ಅವನನ್ನು ಆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆದು, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವನ ಮಗ ಸುವರ್ಚಸನನ್ನು ಅವರು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು; ಆಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
14.4.10
स पितुर्विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं च तत् ।
नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १४.४.१० ॥
ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ದುರ್ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಅವನ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
14.4.11
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितः ।
प्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम् ॥ १४.४.११ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಶುಚಿ, ಶಮ-ದಮ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವನು, ಸದಾ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಆ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವನನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರೀತಿಸಿದರು.
14.4.12
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत्कोशवाहनम् ।
तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात्पर्यपीडयन् ॥ १४.४.१२ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಅವನ ಬೊಕ್ಕಸ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ನಾಶವಾದವು; ಬೊಕ್ಕಸ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಸಾಮಂತ ರಾಜರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದರು.
14.4.13
स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशाश्ववाहनः ।
आर्तिमार्च्छत्परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च ॥ १४.४.१३ ॥
ಅನೇಕರಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಖಜಾನೆ, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಆ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
14.4.14
न चैनमभिहन्तुं ते शक्नुवन्ति बलक्षये ।
सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥ १४.४.१४ ॥
ಬಲ ಕುಂದಿದಾಗಲೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ರಾಜನು ಸತ್ಪ್ರವರ್ತನೆಯುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
14.4.15
यदा तु परमामार्तिं गतोऽसौ सपुरो नृपः ।
ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततो बलम् ॥ १४.४.१५ ॥
ಆ ರಾಜನು ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ 'ಕರ' ಎಂಬ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು; ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಬಲ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
14.4.16
ततस्तानजयत्सर्वान्प्रातिसीमान्नराधिपान् ।
एतस्मात्कारणाद्राजन्विश्रुतः स करंधमः ॥ १४.४.१६ ॥
ಆಗ ಅವನು ಗಡಿಯ ಆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಗೆದ್ದನು; ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ರಾಜನೇ, ಅವನು 'ಕಾರಂಧಮ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
14.4.17
आवीक्षित्तस्य पुत्रोऽभूत्त्रेतायुगमुखे पुरा ।
इन्द्रादनवरः श्रीमान्देवैरपि सुदुर्जयः ॥ १४.४.१७ ॥
ಹಿಂದೆ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆವೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನಾದನು; ಅವನು ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯವನಲ್ಲ, ತೇಜಸ್ವಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಗೆಲ್ಲಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರನಾಗಿದ್ದನು.
14.4.18
कारंधम इति ख्यातो बभूव जगतीपतिः ।
तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदा।
स हि सम्राडभूत्तेषां वृत्तेन च बलेन च ॥ १४.४.१८ ॥
'ಕಾರಂಧಮ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಭೂಪತಿ ಆದನು; ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೂ ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಸತ್ಪ್ರವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಅವನು ಅವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದನು.
14.4.19
अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमोऽभवत् ।
यज्ञशीलो धर्मरतिर्धृतिमान्संयतेन्द्रियः ॥ १४.४.१९ ॥
ಅವಿಕ್ಷಿತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಯಜ್ಞಪ್ರಿಯನೂ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನೂ, ಧೃತಿವಂತನೂ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸಿದವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
14.4.20
तेजसाऽऽदित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवानिव सुस्थिरः ॥ १४.४.२० ॥
ಅವನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನಂತೆ, ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ, ಹಿಮವಂತದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು.
14.4.21
कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च ।
मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः ॥ १४.४.२१ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ, ದಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಮದಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
14.4.22
य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत्प्रभुः ।
याजयामास यं विद्वान्स्वयमेवाङ्गिराः प्रभुः ॥ १४.४.२२ ॥
ವಿಧಿಯಂತೆ ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಭು; ಅವನಿಗೆ ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪ್ರಭು ಆಂಗಿರಸರು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.
14.4.23
तस्य पुत्रोऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तया ।
मरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः।
नागायुतसमप्राणः साक्षाद्विष्णुरिवापरः ॥ १४.४.२३ ॥
ಅವನ ಮಗ ಮರುತ್ತ; ಗುಣದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಮೀರಿದವನು. ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ; ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಪ್ರಾಣಬಲವುಳ್ಳವನು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತಿದ್ದನು.
14.4.24
स यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युत ।
कारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः ॥ १४.४.२४ ॥
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹೊಳೆಯುವ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಮಾಡಿಸಿದನು.
14.4.25
मेरुं पर्वतमासाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरे ।
काञ्चनः सुमहान्पादस्तत्र कर्म चकार सः ॥ १४.४.२५ ॥
ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಹಿಮವತ್ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿನ್ನದ ಪಾದದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
14.4.26
ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासंनानि च ।
चक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ १४.४.२६ ॥
ನಂತರ, ಎಣಿಕೆಗೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ಕುಂಡಗಳು, ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಪಿಠರಗಳು ಮತ್ತು ಆಸನಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನಗಾರರು ಮಾಡಿದರು.
14.4.27
तस्यैव च समीपे तु यज्ञवाटो बभूव ह ।
ईजे तत्र स धर्मात्मा विदिवत्पृथिवीपतिः।
मरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर्नराधिपः ॥ १४.४.२७ ॥
ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಯಜ್ಞವಾಟ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಭೂಪತಿಯಾದ ಮರುತ್ತನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದನು.