ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.4.1
शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम् ।
द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मेऽनघ ॥ १४.४.१ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਮਰੁੱਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।
14.4.2
आसीत्कृतयुगे तात मनुर्दण्डिधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महोष्वासः प्रजातिरभवन्नृपः ॥ १४.४.२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੰਡਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਨੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤਿ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
14.4.3
प्रजातेरभवत्पुत्रः क्षुत इत्यभिविश्रुतः ।
क्षुतस्य पुत्र इक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत्प्रभुः ॥ १४.४.३ ॥
ਪ੍ਰਜਾਤਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਸ਼ੁਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਸ਼ੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਹੀਪਾਲ ਬਣਿਆ।
14.4.4
तस्य पुत्रशतं राजन्नासीत्परमधार्मिकम् ।
तांस्तु सर्वान्महीपालानिक्ष्वाकुरकरोत्प्रभुः ॥ १४.४.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਪਾਲ ਬਣਾਇਆ।
14.4.5
तेषां ज्येष्ठस्तु विंशोऽभूत्प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत ॥ १४.४.५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿੰਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਸੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਿੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਲਿਆਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਵਿੰਸ਼ ਸੀ।
14.4.6
विविंशस्य सुता राजन्बभूवुर्दश पञ्च च ।
सर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १४.४.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
14.4.7
दानधर्मरताः शान्ताः सततं प्रियवादिनः ।
तेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान्सर्वानपीडयत् ॥ १४.४.७ ॥
ਉਹ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਨੀਨੇਤਰ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
14.4.8
खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम् ।
नाशकद्रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः ॥ १४.४.८ ॥
ਖਨੀਨੇਤਰ ਬਹਾਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਪਰਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।
14.4.9
तमपास्य च तद्राज्ये तस्य पुत्रं सुवर्चसम् ।
अभ्यषिञ्चन्त राजेन्द्र मुदिता ह्यभवंस्तदा ॥ १४.४.९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਵਰਚਸ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
14.4.10
स पितुर्विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं च तत् ।
नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १४.४.१० ॥
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਪਰਜਾ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ।
14.4.11
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितः ।
प्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम् ॥ १४.४.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਮ-ਦਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਉਹ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ।
14.4.12
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत्कोशवाहनम् ।
तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात्पर्यपीडयन् ॥ १४.४.१२ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਖਿੱਲਰ ਗਏ; ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਘਟਣ ਤੇ ਸਾਮੰਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।
14.4.13
स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशाश्ववाहनः ।
आर्तिमार्च्छत्परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च ॥ १४.४.१३ ॥
ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਿਤ, ਜਿਸਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਸਮੇਤ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
14.4.14
न चैनमभिहन्तुं ते शक्नुवन्ति बलक्षये ।
सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥ १४.४.१४ ॥
ਬਲ ਘਟਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਦਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
14.4.15
यदा तु परमामार्तिं गतोऽसौ सपुरो नृपः ।
ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततो बलम् ॥ १४.४.१५ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਗਰ ਸਮੇਤ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਸਨੇ 'ਕਰ' ਨਾਮਕ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਤਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
14.4.16
ततस्तानजयत्सर्वान्प्रातिसीमान्नराधिपान् ।
एतस्मात्कारणाद्राजन्विश्रुतः स करंधमः ॥ १४.४.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰਹੱਦੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ 'ਕਾਰੰਧਮ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
14.4.17
आवीक्षित्तस्य पुत्रोऽभूत्त्रेतायुगमुखे पुरा ।
इन्द्रादनवरः श्रीमान्देवैरपि सुदुर्जयः ॥ १४.४.१७ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ।
14.4.18
कारंधम इति ख्यातो बभूव जगतीपतिः ।
तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदा।
स हि सम्राडभूत्तेषां वृत्तेन च बलेन च ॥ १४.४.१८ ॥
'ਕਾਰੰਧਮ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਭੂਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਤਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਉਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਬਲ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ।
14.4.19
अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमोऽभवत् ।
यज्ञशीलो धर्मरतिर्धृतिमान्संयतेन्द्रियः ॥ १४.४.१९ ॥
ਅਵਿਕਸ਼ਿਤ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਯੱਗ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
14.4.20
तेजसाऽऽदित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवानिव सुस्थिरः ॥ १४.४.२० ॥
ਉਹ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ, ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਅਡੋਲ ਸੀ।
14.4.21
कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च ।
मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः ॥ १४.४.२१ ॥
ਕਰਮ, ਮਨ, ਬਚਨ, ਦਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
14.4.22
य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत्प्रभुः ।
याजयामास यं विद्वान्स्वयमेवाङ्गिराः प्रभुः ॥ १४.४.२२ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ; ਜਿਸ ਦੇ ਯੱਗ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਖੁਦ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ।
14.4.23
तस्य पुत्रोऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तया ।
मरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः।
नागायुतसमप्राणः साक्षाद्विष्णुरिवापरः ॥ १४.४.२३ ॥
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਯਸ਼ਸਵੀ ਸੀ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਬਲ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਣੂ।
14.4.24
स यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युत ।
कारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः ॥ १४.४.२४ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਚਮਕਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਂਡੇ ਬਣਵਾਉਂਦਾ ਸੀ।
14.4.25
मेरुं पर्वतमासाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरे ।
काञ्चनः सुमहान्पादस्तत्र कर्म चकार सः ॥ १४.४.२५ ॥
ਮੇਰੂ ਪਰਵਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ।
14.4.26
ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासंनानि च ।
चक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ १४.४.२६ ॥
ਫਿਰ ਸੁਨਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਕੁੰਡ, ਪਾਤਰ, ਪਿਠਰ ਅਤੇ ਆਸਨ ਬਣਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
14.4.27
तस्यैव च समीपे तु यज्ञवाटो बभूव ह ।
ईजे तत्र स धर्मात्मा विदिवत्पृथिवीपतिः।
मरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर्नराधिपः ॥ १४.४.२७ ॥
ਉਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੱਗਵਾਟ ਬਣਿਆ। ਉੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਮਰੁੱਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।