ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.4.1
शुश्रूषे तस्य धर्मज्ञ राजर्षेः परिकीर्तनम् ।
द्वैपायन मरुत्तस्य कथां प्रब्रूहि मेऽनघ ॥ १४.४.१ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସେହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ଦ୍ୱୈପାୟନ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମରୁତ୍ତଙ୍କ କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.4.2
आसीत्कृतयुगे तात मनुर्दण्डिधरः प्रभुः ।
तस्य पुत्रो महोष्वासः प्रजातिरभवन्नृपः ॥ १४.४.२ ॥
ହେ ତାତ, କୃତଯୁଗରେ ଦଣ୍ଡଧର ପ୍ରଭୁ ମନୁ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଧନୁର୍ଧର ପ୍ରଜାତି ରାଜା ହେଲେ।
14.4.3
प्रजातेरभवत्पुत्रः क्षुत इत्यभिविश्रुतः ।
क्षुतस्य पुत्र इक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत्प्रभुः ॥ १४.४.३ ॥
ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ଷୁତ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ। କ୍ଷୁତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପ୍ରଭୁ ଓ ମହୀପାଳ ହେଲେ।
14.4.4
तस्य पुत्रशतं राजन्नासीत्परमधार्मिकम् ।
तांस्तु सर्वान्महीपालानिक्ष्वाकुरकरोत्प्रभुः ॥ १४.४.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କର ପରମ ଧାର୍ମିକ ଶହେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମହୀପାଳ କଲେ।
14.4.5
तेषां ज्येष्ठस्तु विंशोऽभूत्प्रतिमानं धनुष्मताम् ।
विंशस्य पुत्रः कल्याणो विविंशो नाम भारत ॥ १४.४.५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବିଂଶ ଥିଲେ, ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କର ମାନଦଣ୍ଡ। ହେ ଭାରତ, ବିଂଶଙ୍କ ପୁତ୍ର କଲ୍ୟାଣ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ବିବିଂଶ।
14.4.6
विविंशस्य सुता राजन्बभूवुर्दश पञ्च च ।
सर्वे धनुषि विक्रान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १४.४.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବିବିଂଶଙ୍କର ପନ୍ଦର ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପରାକ୍ରମୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ।
14.4.7
दानधर्मरताः शान्ताः सततं प्रियवादिनः ।
तेषां ज्येष्ठः खनीनेत्रः स तान्सर्वानपीडयत् ॥ १४.४.७ ॥
ସେମାନେ ଦାନଧର୍ମରେ ରତ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସଦା ପ୍ରିୟବାଦୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଖନୀନେତ୍ର ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ କଲା।
14.4.8
खनीनेत्रस्तु विक्रान्तो जित्वा राज्यमकण्टकम् ।
नाशकद्रक्षितुं राज्यं नान्वरज्यन्त तं प्रजाः ॥ १४.४.८ ॥
ଖନୀନେତ୍ର ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କଲା; କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସେ ସକ୍ଷମ ହେଲା ନାହିଁ। ପ୍ରଜାମାନେ ତାହା ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
14.4.9
तमपास्य च तद्राज्ये तस्य पुत्रं सुवर्चसम् ।
अभ्यषिञ्चन्त राजेन्द्र मुदिता ह्यभवंस्तदा ॥ १४.४.९ ॥
ତାହାକୁ ସେ ରାଜ୍ୟରୁ ଅପସାରଣ କରି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହାର ପୁତ୍ର ସୁବର୍ଚସକୁ ସେମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ; ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
14.4.10
स पितुर्विक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं च तत् ।
नियतो वर्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १४.४.१० ॥
ପିତାଙ୍କ ବିକାର ଓ ରାଜ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ନିର୍ବାସନ ଦେଖି ସେ ସଂଯମୀ ହୋଇ ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଆଚରଣ କଲା।
14.4.11
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शुचिः शमदमान्वितः ।
प्रजास्तं चान्वरज्यन्त धर्मनित्यं मनस्विनम् ॥ १४.४.११ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୁଚି, ଶମ-ଦମରେ ଯୁକ୍ତ, ସଦା ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେହି ମନସ୍ବୀ ପ୍ରତି ପ୍ରଜାମାନେ ଅନୁରକ୍ତ ହେଲେ।
14.4.12
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्यत्कोशवाहनम् ।
तं क्षीणकोशं सामन्ताः समन्तात्पर्यपीडयन् ॥ १४.४.१२ ॥
ଧର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ତାହାର କୋଷ ଓ ସେନାବାହିନୀ ନଷ୍ଟ ହେଲା; କୋଷ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ସାମନ୍ତ ରାଜାମାନେ ସବୁ ଦିଗରୁ ତାହାକୁ ପୀଡ଼ନ କଲେ।
14.4.13
स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोशाश्ववाहनः ।
आर्तिमार्च्छत्परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च ॥ १४.४.१३ ॥
ବହୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, କୋଷ, ଅଶ୍ୱ ଓ ବାହନ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାଜା ଭୃତ୍ୟ ଓ ନଗର ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
14.4.14
न चैनमभिहन्तुं ते शक्नुवन्ति बलक्षये ।
सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥ १४.४.१४ ॥
ବଳ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ରାଜା ସଦାଚାରୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
14.4.15
यदा तु परमामार्तिं गतोऽसौ सपुरो नृपः ।
ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततो बलम् ॥ १४.४.१५ ॥
ସେହି ରାଜା ନଗର ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେ 'କର' ନାମକ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ; ତେବେ ତାଙ୍କଠାରେ ବଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
14.4.16
ततस्तानजयत्सर्वान्प्रातिसीमान्नराधिपान् ।
एतस्मात्कारणाद्राजन्विश्रुतः स करंधमः ॥ १४.४.१६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ 'କାରନ୍ଧମ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
14.4.17
आवीक्षित्तस्य पुत्रोऽभूत्त्रेतायुगमुखे पुरा ।
इन्द्रादनवरः श्रीमान्देवैरपि सुदुर्जयः ॥ १४.४.१७ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଆବୀକ୍ଷିତଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଊଣା ନ ଥିଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜିଣିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ଥିଲେ।
14.4.18
कारंधम इति ख्यातो बभूव जगतीपतिः ।
तस्य सर्वे महीपाला वर्तन्ते स्म वशे तदा।
स हि सम्राडभूत्तेषां वृत्तेन च बलेन च ॥ १४.४.१८ ॥
'କାରନ୍ଧମ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ଭୂପତି ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କ ବଶରେ ଥିଲେ। ନିଜ ସଦାଚାର ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ରାଟ ହେଲେ।
14.4.19
अविक्षिन्नाम धर्मात्मा शौर्येणेन्द्रसमोऽभवत् ।
यज्ञशीलो धर्मरतिर्धृतिमान्संयतेन्द्रियः ॥ १४.४.१९ ॥
ଅବିକ୍ଷିତ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ସେ ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ, ଧର୍ମରେ ରତ, ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସଂଯମୀ ଥିଲେ।
14.4.20
तेजसाऽऽदित्यसदृशः क्षमया पृथिवीसमः ।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या हिमवानिव सुस्थिरः ॥ १४.४.२० ॥
ସେ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ଏବଂ ହିମାଳୟ ପରି ଅତି ସ୍ଥିର ଥିଲେ।
14.4.21
कर्मणा मनसा वाचा दमेन प्रशमेन च ।
मनांस्याराधयामास प्रजानां स महीपतिः ॥ १४.४.२१ ॥
କର୍ମ, ମନ, ବାଣୀ, ଦମ ଓ ପ୍ରଶମ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମନକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
14.4.22
य ईजे हयमेधानां शतेन विधिवत्प्रभुः ।
याजयामास यं विद्वान्स्वयमेवाङ्गिराः प्रभुः ॥ १४.४.२२ ॥
ଯିଏ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଶହେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସ୍ୱୟଂ ବିଦ୍ୱାନ ପ୍ରଭୁ ଆଙ୍ଗିରସ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ।
14.4.23
तस्य पुत्रोऽतिचक्राम पितरं गुणवत्तया ।
मरुत्तो नाम धर्मज्ञश्चक्रवर्ती महायशाः।
नागायुतसमप्राणः साक्षाद्विष्णुरिवापरः ॥ १४.४.२३ ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତ୍ତ, ଗୁଣରେ ପିତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଥିଲେ; ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ପ୍ରାଣବଳଯୁକ୍ତ, ସାକ୍ଷାତ ଅନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ପରି।
14.4.24
स यक्ष्यमाणो धर्मात्मा शातकुम्भमयान्युत ।
कारयामास शुभ्राणि भाजनानि सहस्रशः ॥ १४.४.२४ ॥
ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁବର୍ଣ୍ଣନିର୍ମିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାତ୍ର ହଜାର ହଜାର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ।
14.4.25
मेरुं पर्वतमासाद्य हिमवत्पार्श्व उत्तरे ।
काञ्चनः सुमहान्पादस्तत्र कर्म चकार सः ॥ १४.४.२५ ॥
ମେରୁ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି, ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ସେଠାରେ ସେ ଅତି ବିଶାଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
14.4.26
ततः कुण्डानि पात्रीश्च पिठराण्यासंनानि च ।
चक्रुः सुवर्णकर्तारो येषां सङ्ख्या न विद्यते ॥ १४.४.२६ ॥
ତା'ପରେ, ଯାହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଗଣାଯାଇପାରେ ନାହିଁ, ସେହି ସୁନାକାରମାନେ କୁଣ୍ଡ, ପାତ୍ର, ପିଠର ଓ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
14.4.27
तस्यैव च समीपे तु यज्ञवाटो बभूव ह ।
ईजे तत्र स धर्मात्मा विदिवत्पृथिवीपतिः।
मरुत्तः सहितैः सर्वैः प्रजापालैर्नराधिपः ॥ १४.४.२७ ॥
ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞବାଟ ନିର୍ମିତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ପୃଥିବୀପତି ମରୁତ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପାଳକମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ କଲେ।