ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.41.1
अव्यक्तात्पूर्वमुत्पन्नो महानात्मा महामतिः ।
आदिर्गुणानां सर्वेषां प्रथमः सर्ग उच्यते ॥ १४.४१.१ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାନ ଆତ୍ମା, ମହାମତି, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଦି — ଏହାକୁ ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ କୁହାଯାଏ।
14.41.2
महानात्मा मतिर्विष्णुर्जिष्णुः शंभुश्च वीर्यवान् ।
बुद्धिः प्रज्ञोपलब्धिश्च तता ख्यातिर्धृतिःस्मृतिः। ॥ १४.४१.२ ॥
ମହାନ ଆତ୍ମା, ମତି, ବିଷ୍ଣୁ, ଜିଷ୍ଣୁ, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ; ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଜ୍ଞୋପଲବ୍ଧି, ତତା, ଖ୍ୟାତି, ଧୃତି ଓ ସ୍ମୃତି।
14.41.3
पर्यायवाचकैः शब्दैर्महानात्मा विभाव्यते ।
तं जानन्ब्राह्मणो विद्वान्प्रमोहं नाधिगच्छति ॥ १४.४१.३ ॥
ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ମହାନ ଆତ୍ମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ତାଙ୍କୁ ଜାଣୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋହ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
14.41.4
सर्वतःपाणिपादं च सर्वतोक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतःश्रुतिमल्लोके सर्वं व्याप्यवतिष्ठति ॥ १४.४१.४ ॥
ଯାହାର ହାତ-ପାଦ ସର୍ବତ୍ର, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡ, ମୁଖ ଓ କାନ ସର୍ବତ୍ର; ସେ ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।
14.41.5
महाप्रभावः पुरुषः सर्वस्य हृदि निष्ठितः ।
अणिमा लघिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ १४.४१.५ ॥
ମହାପ୍ରଭାବ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଅଣିମା, ଲଘିମା, ପ୍ରାପ୍ତି, ଈଶାନ ଓ ଅବ୍ୟୟ ଜ୍ୟୋତି ତାଙ୍କର।
14.41.6
तत्र बुद्धिमतां लोके सद्भावनिरताश्च ये ।
ध्यानिनो नित्ययोगाश्च सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ॥ १४.४१.६ ॥
ସେଠାରେ ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସଦ୍ଭାବରେ ନିରତ, ଧ୍ୟାନୀ, ନିତ୍ୟ ଯୋଗରେ ଲାଗିଥିବା, ସତ୍ୟସନ୍ଧ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ—(ସେମାନେ ତାହାକୁ ପାଆନ୍ତି)।
14.41.7
ज्ञानवन्तश्च ये केचिदलुब्धा जितमन्यवः ।
प्रसन्नमनसो धीरा निर्ममा निरहंक्रियाः ॥ १४.४१.७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନବାନ, ଲୋଭରହିତ, କ୍ରୋଧଜୟୀ, ପ୍ରସନ୍ନମନା, ଧୀର, ମମତାରହିତ ଓ ଅହଙ୍କାରରହିତ।
14.41.8
विमुक्ताः सर्व एवैते महत्त्वमुपयान्त्युत ।
आत्मनो महतो वेद यः पुण्यां गतिमुत्तमाम् ॥ १४.४१.८ ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମହତ୍ତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯିଏ ନିଜର ମହାନ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣେ, ସେ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟଗତି ପାଏ।
14.41.9
अहङ्कारात्प्रसूतानि महाभूतानि पञ्च वै ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १४.४१.९ ॥
ଅହଙ୍କାରରୁ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ — ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ତେଜ।
14.41.10
तेषु भूतानि युज्यन्ते महाभूतेषु पञ्चसु ।
ते शब्दस्पर्शरूपेषु रसगन्धक्रियासु च ॥ १४.४१.१० ॥
ସେହି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯୋଗ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ ଓ କ୍ରିୟାରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
14.41.11
महाभूतविनाशान्ते प्रलये प्रत्युपस्थिते ।
सर्वप्राणभृतां धीरा महदुत्पद्यते भयम् ॥ १४.४१.११ ॥
ହେ ଧୀରମାନେ! ମହାଭୂତର ବିନାଶ ଶେଷରେ ପ୍ରଳୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
14.41.12
स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ।
विष्णुरेवादिसर्गेषु स्वयंभूर्भवति प्रभुः ॥ १४.४१.१२ ॥
ସେହି ଧୀର ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମୋହ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଆଦି ସର୍ଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ପ୍ରଭୁ ହୁଅନ୍ତି।
14.41.13
एवं हि यो वेद गुहाशयं प्रभुं ।
परं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम्।
हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं ।
स बुद्धिमान्बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ १४.४१.१३ ॥
ଯିଏ ଏହିପରି ଗୁହାରେ ବାସକରୁଥିବା, ପ୍ରଭୁ, ପରମ, ପୁରାଣ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ହିରଣ୍ମୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କର ପରମ ଗତି; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ଥିତ ରହେ।
14.41.14
य उत्पन्नो महान्पूर्वमहङ्कारः स उच्यते ।
अहमित्येव सम्भूतो द्वितीयः सर्ग उच्यते ॥ १४.४१.१४ ॥
ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ମହାନ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାକୁ ଅହଙ୍କାର କୁହାଯାଏ; 'ମୁଁ' ଏହି ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ।
14.41.15
अहङ्कारश्च भूतादिर्वैकारिक इति स्मृतः ।
तेजसश्चेतना धातुः प्रजासर्गः प्रजापतिः ॥ १४.४१.१५ ॥
ଅହଙ୍କାର ହିଁ ଭୂତାଦି ଓ ବୈକାରିକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ତେଜର ଚେତନା-ଧାତୁ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟି; ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ସେହି।
14.41.16
देवानां प्रभवो देवो मनसश्च त्रिलोककृत् ।
अहमित्येव तत्सर्वमभिमानः स उच्यते ॥ १४.४१.१६ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ଦେବ, ମନର ଓ ତ୍ରିଲୋକର କର୍ତ୍ତା — 'ମୁଁ' ଏହି ରୂପରେ ସେ ସବୁ; ତାହାକୁ ଅଭିମାନ କୁହାଯାଏ।
14.41.17
अध्यात्मज्ञानतृप्तानां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
स्वाध्यायक्रतुसिद्धानामेष लोकः सनातनः ॥ १४.४१.१७ ॥
ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ଭାବିତାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କର, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କର — ଏହି ଲୋକ ସନାତନ।
14.41.18
अहङ्कारेणाहरतो गुणानिमा-
न्भूतादिरेवं सृजते स भूतकृत्।
वैकारिकः सर्वमिदं विचेष्टते ।
स्वतेजसा रञ्जयते जगत्तथा ॥ १४.४१.१८ ॥
ଅହଙ୍କାରରେ ଏହି ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଆଣି ଭୂତାଦି ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟି କରେ; ଭୂତକର୍ତ୍ତା ବୈକାରିକ ଏ ସବୁକୁ ଚଳାଏ; ନିଜ ତେଜରେ ଜଗତକୁ ରଞ୍ଜିତ କରେ।