ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.47.1
संन्यासं तप इत्याहुर्वृद्धा निश्चितवादिनः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ज्ञानं ब्रह्म परं विदुः ॥ १४.४७.१ ॥
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੰਨਿਆਸ ਨੂੰ ਤਪ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.47.2
अतिदूरात्मकं ब्रह्म वेदविद्याव्यपाश्रयम् ।
निर्द्वन्द्वं निर्गुणं नित्यमचिन्त्यगुणमुत्तमम् ॥ १४.४७.२ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਅਤਿ ਦੂਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਦ-ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੁਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿੱਤ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।
14.47.3
ज्ञानेन तपसा चैव धीराः पश्यन्ति तत्परम् ।
निर्णिक्तमनसः पूता व्युत्क्रान्तरजसोऽमलाः ॥ १४.४७.३ ॥
ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਧੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਉਸ ਪਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਿਰਮਲ, ਪਵਿੱਤਰ, ਰਜੋਗੁਣ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਬੇਦਾਗ਼ ਹੈ।
14.47.4
तपसा क्षेममध्वानं गच्छन्ति परमेश्वरम् ।
संन्यासनिरता नित्यं ये च ब्रह्मविदो जनाः ॥ १४.४७.४ ॥
ਤਪ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
14.47.5
तपः प्रदीप इत्याहुराचारो धर्मसाधकः ।
ज्ञानं वै परमं विद्यात्संन्यासं तप उत्तमम् ॥ १४.४७.५ ॥
ਤਪ ਨੂੰ ਦੀਪ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਆਚਾਰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਧਕ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੰਨਿਆਸ ਹੀ ਉੱਤਮ ਤਪ ਹੈ।
14.47.6
यस्तु वेद निराबाधं ज्ञानं तत्त्वविनिश्चयात् ।
सर्वभूतस्थमात्मानं स सर्वविदिहोच्यते ॥ १४.४७.६ ॥
ਪਰ ਜੋ ਤੱਤ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਨਿਰਬਾਧ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਸਰਬਗਿਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.47.7
यो विद्वान्सहवासं च विवासं चैव पश्यति ।
तथैवेकत्वनानात्वे स दुःखात्प्रतिमुच्यते ॥ १४.४७.७ ॥
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸਹਿਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.47.8
यो न कामयते किञ्चिन्न किञ्चिदवमन्यते ।
इह लोकस्थ एवैष ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १४.४७.८ ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਭਾਵ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.47.9
प्रधानगुणतत्त्वज्ञः सर्व भूतविधानवित् ।
निर्ममो निरहङ्कारो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.४७.९ ॥
ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
14.47.10
निर्द्वन्द्वो निर्नमस्कारो निःस्वधाकार एव च ।
निर्गुणं नित्यमद्वन्द्वं प्रशमेनैव गच्छति ॥ १४.४७.१० ॥
ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਵਧਾਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿੱਤ, ਅਦਵੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.47.11
हित्वा गुणमयं सर्वं कर्म जन्तुः शुभाशुभम् ।
उभे सत्यानृते हित्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.४७.११ ॥
ਗੁਣਮਈ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
14.47.12
अव्यक्तबीजप्रभवो बुद्धिस्कन्धमयो महान् ।
महाहङ्कारविटप इन्द्रियान्तरकोटरः ॥ १४.४७.१२ ॥
ਅਵਿਅਕਤ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਬੁੱਧੀ ਜਿਸ ਦਾ ਤਣਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ, ਮਹਾ-ਹੰਕਾਰ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਖਲਾਂ ਵਾਲਾ।
14.47.13
महाभूतविशाखश्च विशेषप्रतिशाखवान् ।
सदापत्रः सदापुष्पः शुभाशुभफलोदयः ॥ १४.४७.१३ ॥
ਮਹਾਭੂਤ ਹੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪ-ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਫਲਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.47.14
आजीव्यः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः ।
एनं छित्त्वा च भित्त्वा च तत्त्वज्ञानासिना बुधः ॥ १४.४७.१४ ॥
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੱਤਵਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਭੇਦ ਕੇ।
14.47.15
हित्वा सङ्गमयान्पाशान्मृत्युजन्मजरोदयान् ।
निर्ममो निरहङ्कारो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.४७.१५ ॥
ਮੌਤ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੋਹ ਦੇ ਫੰਦੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸ਼ਯ ਨਹੀਂ।
14.47.16
द्वाविमौ पक्षिणौ नित्यौ संक्षेपौ चाप्यचेतनौ ।
एताभ्यां तु परो योन्यश्चेतनावान्स उच्यते ॥ १४.४७.१६ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀ ਨਿੱਤ ਹਨ, ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਅਚੇਤਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੇਤਨਾਵਾਨ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.47.17
अचेतनः सत्वसङ्ख्याविमुक्तः ।
सत्त्वात्परं चेतयतेऽन्तरात्मा।
स क्षेत्रवित्सर्वसङ्ख्यातबुद्धि-
र्गुणातिगो मुच्यते सर्वपापैः ॥ १४.४७.१७ ॥
ਜੋ ਅਚੇਤਨ ਹੈ, ਸੱਤਵ-ਸੰਖਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਸੱਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੋ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਚੇਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।