ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.49.1
को वा स्विदिह धर्माणामनुष्ठेयतमो मतः ।
व्याहतामिव पश्यामो धर्मस्य विविधां गतिम् ॥ १४.४९.१ ॥
ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਆਚਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਗਤੀ ਸਾਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
14.49.2
ऊर्द्ध्वं देहाद्वदन्त्येके नैतदस्तीति चापरे ।
केचित्संशयितं सर्वं निःसंशयमथापरे ॥ १४.४९.२ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੁਝ ਹੈ; ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹਯੁਕਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਸੰਦੇਹ।
14.49.3
अनित्यं नित्यमित्येके नास्त्यस्तीत्यपि चापरे ।
त्रिधेत्येके द्विधेत्येके व्याकीर्णमिति चापरे ॥ १४.४९.३ ॥
ਇਹ ਅਨਿੱਤ ਹੈ ਇਹ ਕੁਝ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਨਿੱਤ ਹੈ ਇਹ ਕੁਝ। ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੁਝ ਆਖਦੇ, ਹੈ ਹੋਰ ਆਖਦੇ। ਤਿੰਨ ਵਿਧ ਕੁਝ, ਦੋ ਵਿਧ ਕੁਝ, ਤੇ ਖਿੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
14.49.4
मन्यन्ते ब्राह्मणा एव ब्रह्मज्ञास्तत्त्वदर्शिनः ।
एकमेके पृथक्चान्ये बहुत्वमिति चापरे ॥ १४.४९.४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
14.49.5
देशकालावुभौ केचिन्नैतदस्तीति चापरे ।
जटाजिनधराश्चान्ये मुण्डाः केचिदसंवृताः ॥ १४.४९.५ ॥
ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੋਵੇਂ ਹਨ ਇਹ ਕੁਝ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਹਨ ਕੁਝ, ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਹੋਰ ਆਖਦੇ। ਕੁਝ ਜਟਾਂ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਤ-ਸਿਰ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੰਗੇ।
14.49.6
अश्नानं केचिदिच्छन्ति स्नानमप्यपरे जनाः ।
मन्यन्ते ब्राह्मणा देवा ब्रह्मज्ञास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १४.४९.६ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ। ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
14.49.7
आहारं केचिदिच्छन्ति केचिच्चानशने रताः ।
कर्म केचित्प्रशंसन्ति प्रशान्ति चापरे जनाः ॥ १४.४९.७ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਹਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਰਮ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ।
14.49.8
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्भोगान्पृथग्विधान् ।
धनानि केचिदिच्छन्ति निर्धनत्वमथापरे।
उपास्य साधनं त्वेके नैतदस्तीति चापरे ॥ १४.४९.८ ॥
ਕੁਝ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਦੀ। ਕੁਝ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨਿਰਧਨਤਾ ਦੀ। ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ'।
14.49.9
अहिंसानिरताश्चान्ये केचिद्धिंसापरायणाः ।
पुण्येन यशसा चान्ये नैतदस्तीति चापरे ॥ १४.४९.९ ॥
ਕੁਝ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ'।
14.49.10
सद्भावनिरताश्चान्ये केचित्संशयिते स्थिताः ।
दुःखादन्ये सुखादन्ये ध्यानमित्यपरे जनाः ॥ १४.४९.१० ॥
ਕੁਝ ਸਦਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸੁੱਖ ਤੋਂ। ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਧਿਆਨ ਹੀ'।
14.49.11
यज्ञ इत्यपरे विप्राः प्रदानमिति चापरे ।
तपस्त्वन्ये प्रशंसन्ति स्वाध्यायमपरे जनाः ॥ १४.४९.११ ॥
ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੱਗ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾਨ ਨੂੰ। ਕੁਝ ਤਪ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਦੀ।
14.49.12
ज्ञानं संन्यासमित्येके स्वभावं भूतचिन्तकाः ।
सर्वमेके प्रशंसन्ति न सर्वमिति चापरे ॥ १४.४९.१२ ॥
ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਨਿਆਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ (ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ)। ਕੁਝ ਸਭ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਸਭ ਨਹੀਂ'।
14.49.13
एवं व्युत्थापिते धर्मे बहुधा विप्रबोधिते ।
निश्चयं नाधिगच्छामः श्रेयः किमिति सत्तम ॥ १४.४९.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਡਗਮਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਮਾਇਆ ਗਿਆ; ਸ਼੍ਰੇਯ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
14.49.14
इदं श्रेय इदं श्रेय इत्येवं व्युस्थितो जनः ।
यो हि यस्मिन्रतो धर्म स तं पूजयते सदा ॥ १४.४९.१४ ॥
'ਇਹੀ ਸ਼੍ਰੇਯ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ਼੍ਰੇਯ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਖਲੋਤੇ ਹਨ। ਜੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਉਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.49.15
तेन नोऽविहिता प्रज्ञा मनश्च बहुलीकृतम् ।
एतदाख्यातमिच्छामः श्रेयः किमिति सत्तम ॥ १४.४९.१५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਅਨੇਕ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਯ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
14.49.16
अतः परं तु यद्गुह्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
सत्वक्षेत्रज्ञयोश्चापि सम्बन्धः केन हेतुना ॥ १४.४९.१६ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜੋ ਗੁਹਯ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋ: ਸਤ੍ਵ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿਸ ਹੇਤੂ ਨਾਲ ਹੈ?
14.49.17
एवमुक्तः स तैर्विप्रैर्भगवाँल्लोकभावनः ।
तेभ्यः शशंस धर्मात्मा याथातथ्येन बुद्धिमान् ॥ १४.४९.१७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਭਗਵਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।