ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.54.1
ब्रूहि केशव तत्त्वेन त्वमध्यात्ममनिन्दितम् ।
श्रुत्वा श्रेयोऽभिधास्यामि शापं वा ते जनार्दन ॥ १४.५४.१ ॥
ହେ କେଶବ, ଅଧ୍ୟାତ୍ମର ନିର୍ଦୋଷ ତତ୍ତ୍ୱ ଯଥାର୍ଥରେ କହନ୍ତୁ। ତାହା ଶୁଣି ମୁଁ ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ଘୋଷଣା କରିବି, କିମ୍ବା ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେବି, ହେ ଜନାର୍ଦନ।
14.54.2
तमो रजश्च सत्वं च विद्धि भावान्मदाश्रयान् ।
स्थितिसृष्टिलयाध्यक्षो विष्णुब्रह्मेशसंज्ञितः ॥ १४.५४.२ ॥
ତମ, ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ କୁ ମୋ ଆଶ୍ରିତ ଭାବ ବୋଲି ଜାଣ। ସ୍ଥିତି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ ନାମରେ ଡାକିହୁଏ।
14.54.3
कदाचित्तमसा रुद्रो विष्णुः सत्त्वगुणे स्थितः ।
रजस्यपि तथा ब्रह्मा स्वगुणान्यगुणानुभौ ॥ १४.५४.३ ॥
କେବେ ତମୋଗୁଣରେ ରୁଦ୍ର, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ସ୍ଥିତ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ରଜୋଗୁଣରେ ବ୍ରହ୍ମା ରହନ୍ତି। ଉଭୟେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଓ ସେଥିରୁ ଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି।
14.54.4
प्रणवात्मा च शब्दादींस्त्रिगुणात्मा चराचरम् ।
तथा रुद्रान्वसून्वाऽपि विद्धि मत्प्रभवान्द्विज ॥ १४.५४.४ ॥
ପ୍ରଣବ ଯାହାର ଆତ୍ମା, ଶବ୍ଦାଦି ବିଷୟ ଓ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକ ଯିଏ, ଚରାଚର ସବୁ ସେ। ସେହିପରି ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
14.54.5
मयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतेषु चाप्यहम् ।
स्थित इत्यभिजानीहि मा ते भूदत्र संशयः ॥ १४.५४.५ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣ। ଏଥିରେ ତୁମର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ହେଉ।
14.54.6
तथा दैत्यगणान्सर्वान्यक्षगन्धर्वराक्षसान् ।
नागानप्सरसश्चैव विद्धि मत्प्रभवान्द्विज ॥ १४.५४.६ ॥
ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଗଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
14.54.7
सदसच्चैव यत्प्राहुरव्यक्तं व्यक्तमेव च ।
अक्षरं च क्षरं चैव सर्वमेतन्मदात्मकम् ॥ १४.५४.७ ॥
ସତ୍ ଓ ଅସତ୍, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ, ଅକ୍ଷର ଓ କ୍ଷର ବୋଲି ଯାହା କୁହାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ମୋର ସ୍ୱରୂପ।
14.54.8
ये चाश्रमेषु वै धर्माश्चतुर्षु विहिता मुने ।
वैदिकानि च कर्माणि विद्धि सर्वं मदात्मकम् ॥ १४.५४.८ ॥
ହେ ମୁନି, ଚାରି ଆଶ୍ରମରେ ବିହିତ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଓ ବୈଦିକ କର୍ମ, ସବୁ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
14.54.9
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् ।
ततः परतरं नास्ति देवदेवात्सनातनात् ॥ १४.५४.९ ॥
ଅସତ୍, ସତ୍ ଓ ଯାହା ଏହି ବିଶ୍ୱ, ତାହା ସତ୍-ଅସତ୍ର ପରେ; ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ — ସନାତନ ଦେବଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।
14.54.10
ओंकारप्रभवान्वेदान्विद्धि मां त्वं भृगूद्वह ।
यूपं सोमं चरुं होमं त्रिदशाप्यायनं मखे ॥ १४.५४.१० ॥
ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓଁକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବେଦକୁ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ। ଯୂପ, ସୋମ, ଚରୁ, ହୋମ, ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରୁଥିବା — ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ମୋଠାରୁ ଜାଣ।
14.54.11
होतारमपि हव्यं च विद्धिं मां भृगुनन्दन ।
अध्वर्युः कल्पकृच्चापि हविः परमसंस्कृतम् ॥ १४.५४.११ ॥
ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ହୋତାକୁ ଓ ହବ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ବୋଲି ଜାଣ। ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ ଓ କଳ୍ପକୃତକୁ, ଏବଂ ଅତି ସଂସ୍କୃତ ହବିକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ବୋଲି ଜାଣ।
14.54.12
उद्गाता चापि मां स्तौति गीतघोषैर्महाध्वरे ।
प्रायश्चित्तेषु मां ब्रह्मञ्शान्तिमङ्गलवाचकाः ॥ १४.५४.१२ ॥
ମହାଯଜ୍ଞରେ ଉଦ୍ଗାତା ଗୀତଧ୍ୱନିରେ ମୋତେ ହିଁ ସ୍ତୁତି କରେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ହିଁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
14.54.13
स्तुवन्ति विश्वकर्माणं सततं द्विजसत्तम ।
मम विद्धि सुतं धर्ममग्रजं द्विजसत्तम ॥ १४.५४.१३ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପୁତ୍ର ଧର୍ମର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଜାଣ।
14.54.14
मानसं दयितं विप्र सर्वभूतदयात्मकम् ।
तत्राहं वर्तमानैश्च निवृत्तैश्चैव मानवैः ॥ १४.५४.१४ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ମୋ ମନରୁ ଜନ୍ମିତ, ପ୍ରିୟ, ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ଦୟା ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ, ସେଥିରେ ମୁଁ ବାସ କରେ; ଏବଂ ଜଗତରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ନିବୃତ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।
14.54.15
बह्वीः संसरमाणो वै योनीर्वर्तामि सत्तम ।
लोकसरंक्षणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च ॥ १४.५४.१५ ॥
ହେ ସତ୍ତମ, ବହୁ ଯୋନିରେ ବିଚରଣ କରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରକଟ ହୁଏ — ଲୋକ ରକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ।
14.54.16
तैस्तैर्वेषैश्च रूपैश्च त्रिषु लोकेषु भार्गव ।
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा शक्रोऽथ प्रभवाप्ययः ॥ १४.५४.१६ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବ, ସେହି ସେହି ବେଶ ଓ ରୂପରେ, ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ ହିଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ହିଁ ଶକ୍ର; ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ।
14.54.17
भूतग्रामस्य सर्वस्य स्रष्टा संहार एव च ।
अधर्मे वर्तमानानां सर्वेषामहमच्युतः ॥ १४.५४.१७ ॥
ସମସ୍ତ ଭୂତସମୂହର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ମୁଁ ହିଁ; ଏବଂ ଅଧର୍ମରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଚ୍ୟୁତ।
14.54.18
धर्मस्य सेतुं बध्नामि चलिते चलिते युगे ।
तास्ता योनीः प्रविश्याहं प्रजानां हितकाम्यया ॥ १४.५४.१८ ॥
ଯୁଗ ଯେତେବେଳେ ଟଳେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଧର୍ମର ସେତୁ ବାନ୍ଧେ; ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି (ପ୍ରକଟ ହୁଏ)।
14.54.19
यदा त्वहं देवयोनौ वर्तामि भृगुनन्दन ।
तदाऽहं देववत्सर्वमाचरामि न संशयः ॥ १४.५४.१९ ॥
ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଦେବଯୋନିରେ ଥିବାବେଳେ ଦେବତା ପରି ସବୁ କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.54.20
यदा गन्धर्वयोनौ तु वर्तामि भृगुनन्दन ।
तदा गन्धर्ववच्चेष्टा सर्वाश्चेष्टामि भार्गव ॥ १४.५४.२० ॥
ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବଯୋନିରେ ଥିବାବେଳେ ଗନ୍ଧର୍ବ ପରି ସବୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
14.54.21
नागयोनौ यदा चैव तदा वर्तामि नागवत् ।
यक्षराक्षसयोन्योस्तु यथावद्विचराम्यहम् ॥ १४.५४.२१ ॥
ନାଗଯୋନିରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ନାଗ ପରି ରହେ; ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଯୋନିରେ ଯଥୋଚିତ ବିଚରଣ କରେ।
14.54.22
मानुष्ये वर्तमाने तु कृपणं याचिता मया ।
न च ते जातसम्मोहा वचोऽगृह्णन्त मोहिताः ॥ १४.५४.२२ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀନଭାବରେ ଯାଚନା କଲି; କିନ୍ତୁ ମୋହରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
14.54.23
भयं च महदुद्दिश्य त्रासिताः कुरवो मया ।
क्रुद्धेन भूत्वा तु पुर्यथावदनुदर्शिताः ॥ १४.५४.२३ ॥
ମହାଭୟ ଦେଖାଇ ମୁଁ କୁରୁମାନଙ୍କୁ ତ୍ରସ୍ତ କଲି; କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନଗରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାବତ୍ ଦେଖାଇଲି।
14.54.24
तेऽधर्मेणेह संयुक्ताः परीताःक कालधर्मणा ।
धर्मेण निहता युद्धे गताः स्वर्गं न संशयः ॥ १४.५४.२४ ॥
ସେମାନେ ଏଠାରେ ଅଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ କାଳଧର୍ମରେ ଘେରିଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧର୍ମରେ ନିହତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.54.25
लोकेषु पाण्डवाश्चैव गताः ख्यातिं द्विजोत्तम ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १४.५४.२५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଲେ। ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ତାହା ସବୁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।