మహాభారతం · అధ్యాయం 14.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.54.1
ब्रूहि केशव तत्त्वेन त्वमध्यात्ममनिन्दितम् ।
श्रुत्वा श्रेयोऽभिधास्यामि शापं वा ते जनार्दन ॥ १४.५४.१ ॥
ఓ కేశవా, ఆధ్యాత్మికత యొక్క నిర్దోషమైన తత్త్వాన్ని యథార్థంగా చెప్పు. దాన్ని విని నీకు శ్రేయస్సును ప్రకటిస్తాను, లేదా నీకు శాపం ఇస్తాను, ఓ జనార్దనా.
14.54.2
तमो रजश्च सत्वं च विद्धि भावान्मदाश्रयान् ।
स्थितिसृष्टिलयाध्यक्षो विष्णुब्रह्मेशसंज्ञितः ॥ १४.५४.२ ॥
తమస్సు, రజస్సు, సత్త్వము అనేవి నాపై ఆధారపడిన భావాలని తెలుసుకో. స్థితి, సృష్టి, లయలకు అధ్యక్షుడు, విష్ణు, బ్రహ్మ, ఈశుడు అని పిలువబడేవాడు.
14.54.3
कदाचित्तमसा रुद्रो विष्णुः सत्त्वगुणे स्थितः ।
रजस्यपि तथा ब्रह्मा स्वगुणान्यगुणानुभौ ॥ १४.५४.३ ॥
కొన్నిసార్లు తమోగుణంతో రుద్రుడు, సత్త్వగుణంలో స్థితుడైన విష్ణువు, అలాగే రజోగుణంలో బ్రహ్మ ఉంటారు. వారిద్దరూ తమ గుణాలలోనూ, వాటికి భిన్నమైన గుణాలలోనూ ఉంటారు.
14.54.4
प्रणवात्मा च शब्दादींस्त्रिगुणात्मा चराचरम् ।
तथा रुद्रान्वसून्वाऽपि विद्धि मत्प्रभवान्द्विज ॥ १४.५४.४ ॥
ప్రణవమే ఆత్మగా కలవాడు, శబ్దాది విషయాలూ త్రిగుణాత్మకమూ, చరాచరమూ తానే. అలాగే రుద్రులను, వసువులను కూడా నా నుండి పుట్టినవారిగా తెలుసుకో, ఓ ద్విజా.
14.54.5
मयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतेषु चाप्यहम् ।
स्थित इत्यभिजानीहि मा ते भूदत्र संशयः ॥ १४.५४.५ ॥
అన్ని ప్రాణులు నాలో ఉన్నాయి, నేను కూడా అన్ని ప్రాణులలో స్థితుడనై ఉన్నాను—ఇది స్పష్టంగా తెలుసుకో. ఇందులో నీకు సందేహం కలగకూడదు.
14.54.6
तथा दैत्यगणान्सर्वान्यक्षगन्धर्वराक्षसान् ।
नागानप्सरसश्चैव विद्धि मत्प्रभवान्द्विज ॥ १४.५४.६ ॥
అలాగే దైత్యగణాలన్నింటినీ, యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, నాగులు, అప్సరసలను కూడా నా నుండి పుట్టినవారిగా తెలుసుకో, ఓ ద్విజా.
14.54.7
सदसच्चैव यत्प्राहुरव्यक्तं व्यक्तमेव च ।
अक्षरं च क्षरं चैव सर्वमेतन्मदात्मकम् ॥ १४.५४.७ ॥
సత్తు, అసత్తు, అవ్యక్తము, వ్యక్తము, అక్షరము, క్షరము అని ఏది చెప్పబడుతుందో, ఇదంతా నా స్వరూపమే.
14.54.8
ये चाश्रमेषु वै धर्माश्चतुर्षु विहिता मुने ।
वैदिकानि च कर्माणि विद्धि सर्वं मदात्मकम् ॥ १४.५४.८ ॥
ముని, నాలుగు ఆశ్రమాలలో విధించబడిన ధర్మాలు, వైదిక కర్మలు అన్నీ నా స్వరూపమని తెలుసుకో.
14.54.9
असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् ।
ततः परतरं नास्ति देवदेवात्सनातनात् ॥ १४.५४.९ ॥
అసత్తు, సత్తు, ఈ విశ్వం సత్-అసత్తులకు ఆవల ఉన్నది; దానికంటె ఉన్నతమైనది ఏదీ లేదు — సనాతనుడైన దేవదేవుని కంటే ఉన్నతమైనది లేదు.
14.54.10
ओंकारप्रभवान्वेदान्विद्धि मां त्वं भृगूद्वह ।
यूपं सोमं चरुं होमं त्रिदशाप्यायनं मखे ॥ १४.५४.१० ॥
భృగుశ్రేష్ఠుడా, ఓంకారం నుండి పుట్టిన వేదాలను నా నుండి పుట్టినవిగా తెలుసుకో. యూపం, సోమం, చరువు, హోమం, యజ్ఞంలో దేవతలను తృప్తిపరచేవి — వీటినీ నా నుండే తెలుసుకో.
14.54.11
होतारमपि हव्यं च विद्धिं मां भृगुनन्दन ।
अध्वर्युः कल्पकृच्चापि हविः परमसंस्कृतम् ॥ १४.५४.११ ॥
భృగునందనా, హోతను, హవ్యాన్ని కూడా నన్నే అని తెలుసుకో. అధ్వర్యుడిని, కల్పకృత్తును, అత్యంత శుద్ధంగా సిద్ధం చేసిన హవిస్సును కూడా నన్నే అని తెలుసుకో.
14.54.12
उद्गाता चापि मां स्तौति गीतघोषैर्महाध्वरे ।
प्रायश्चित्तेषु मां ब्रह्मञ्शान्तिमङ्गलवाचकाः ॥ १४.५४.१२ ॥
మహాయజ్ఞంలో ఉద్గాత గీతాధ్వనులతో నన్నే స్తుతిస్తాడు. బ్రాహ్మణా, ప్రాయశ్చిత్తాలలో శాంతిమంగళ వచనాలు పలికేవారు కూడా నన్నే స్తుతిస్తారు.
14.54.13
स्तुवन्ति विश्वकर्माणं सततं द्विजसत्तम ।
मम विद्धि सुतं धर्ममग्रजं द्विजसत्तम ॥ १४.५४.१३ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, వారు ఎల్లప్పుడూ విశ్వకర్మను స్తుతిస్తారు. ద్విజశ్రేష్ఠా, నా కుమారుడైన ధర్ముని జ్యేష్ఠ పుత్రునిగా తెలుసుకో.
14.54.14
मानसं दयितं विप्र सर्वभूतदयात्मकम् ।
तत्राहं वर्तमानैश्च निवृत्तैश्चैव मानवैः ॥ १४.५४.१४ ॥
విప్రుడా, నా మనస్సునుండి జన్మించి, ప్రియుడై, సర్వప్రాణులపై దయే స్వభావమైనవాడు; అతనిలో నేను ఉంటాను; ప్రపంచంలో ఉన్నవారిలోనూ, విరమించినవారిలోనూ కూడా నేను ఉంటాను.
14.54.15
बह्वीः संसरमाणो वै योनीर्वर्तामि सत्तम ।
लोकसरंक्षणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च ॥ १४.५४.१५ ॥
ఉత్తమా, అనేక యోనులలో సంచరిస్తూ నేను నిజంగా ప్రవేశిస్తాను — లోకాలను రక్షించడానికీ, ధర్మాన్ని స్థాపించడానికీ.
14.54.16
तैस्तैर्वेषैश्च रूपैश्च त्रिषु लोकेषु भार्गव ।
अहं विष्णुरहं ब्रह्मा शक्रोऽथ प्रभवाप्ययः ॥ १४.५४.१६ ॥
భార్గవా, వివిధ వేషాలతో, రూపాలతో, మూడు లోకాలలో నేను విష్ణువును, నేను బ్రహ్మను, నేను శక్రుడను; ఉత్పత్తికీ లయానికీ మూలం నేనే.
14.54.17
भूतग्रामस्य सर्वस्य स्रष्टा संहार एव च ।
अधर्मे वर्तमानानां सर्वेषामहमच्युतः ॥ १४.५४.१७ ॥
సర్వ భూతసమూహానికి నేనే సృష్టికర్తను, సంహర్తను; అధర్మంలో నిలిచిన వారందరికీ నేను అచ్యుతుడను.
14.54.18
धर्मस्य सेतुं बध्नामि चलिते चलिते युगे ।
तास्ता योनीः प्रविश्याहं प्रजानां हितकाम्यया ॥ १४.५४.१८ ॥
యుగం కదలినప్పుడల్లా నేను ధర్మపు సేతువును నిర్మిస్తాను; ప్రజల హితాన్ని కోరి, వివిధ యోనులలో ప్రవేశించి (ప్రత్యక్షమవుతాను).
14.54.19
यदा त्वहं देवयोनौ वर्तामि भृगुनन्दन ।
तदाऽहं देववत्सर्वमाचरामि न संशयः ॥ १४.५४.१९ ॥
భృగునందనా, నేను దేవయోనిలో ఉన్నప్పుడు దేవుడిలా అన్నీ చేస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.54.20
यदा गन्धर्वयोनौ तु वर्तामि भृगुनन्दन ।
तदा गन्धर्ववच्चेष्टा सर्वाश्चेष्टामि भार्गव ॥ १४.५४.२० ॥
భృగునందనా, నేను గంధర్వయోనిలో ఉన్నప్పుడు గంధర్వుడిలా అన్ని చేష్టలు చేస్తాను.
14.54.21
नागयोनौ यदा चैव तदा वर्तामि नागवत् ।
यक्षराक्षसयोन्योस्तु यथावद्विचराम्यहम् ॥ १४.५४.२१ ॥
నాగయోనిలో ఉన్నప్పుడు నేను నాగంలా ఉంటాను; యక్ష, రాక్షస యోనులలో తగినట్లుగా సంచరిస్తాను.
14.54.22
मानुष्ये वर्तमाने तु कृपणं याचिता मया ।
न च ते जातसम्मोहा वचोऽगृह्णन्त मोहिताः ॥ १४.५४.२२ ॥
మానవ జన్మలో ఉన్నప్పుడు నేను వారిని దీనంగా వేడుకున్నాను; కానీ మోహంలో పడిన వారు నా మాట వినలేదు.
14.54.23
भयं च महदुद्दिश्य त्रासिताः कुरवो मया ।
क्रुद्धेन भूत्वा तु पुर्यथावदनुदर्शिताः ॥ १४.५४.२३ ॥
గొప్ప భయాన్ని కలిగించి నేను కురువులను భయపెట్టాను; కోపంతో నగరంలో వారికి యథావిధిగా చూపించాను.
14.54.24
तेऽधर्मेणेह संयुक्ताः परीताःक कालधर्मणा ।
धर्मेण निहता युद्धे गताः स्वर्गं न संशयः ॥ १४.५४.२४ ॥
వారు ఇక్కడ అధర్మంతో కూడినవారై కాలధర్మంతో చుట్టుముట్టబడ్డారు; యుద్ధంలో ధర్మంగా హతులై స్వర్గం చేరారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.54.25
लोकेषु पाण्डवाश्चैव गताः ख्यातिं द्विजोत्तम ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १४.५४.२५ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, పాండవులు కూడా లోకాలలో కీర్తిని పొందారు. నీవు నన్ను అడిగినదంతా నీకు చెప్పాను.