มหาภารตะ · อัธยายะ 14.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.55.1
अभिजानामि जगतः कर्तारं त्वां जनार्दन ।
नूनं भवत्प्रसादोऽयमिति मे नास्ति संशयः ॥ १४.५५.१ ॥
ข้าพเจ้ารู้ว่าท่านคือผู้สร้างโลก โอ ชนารทนะ เป็นแน่ว่านี่คือพระกรุณาของท่าน ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัยในเรื่องนี้
14.55.2
चित्तं च सुप्रसन्नं मे त्वद्भावगतमच्युत ।
विनिवृत्तश्च मे कोप इति विद्धि परंतप ॥ १४.५५.२ ॥
ใจของข้าพเจ้าเบิกบานยิ่งนักเพราะมุ่งไปยังภาวะของท่าน โอ อัจยุตะ และความโกรธของข้าพเจ้าก็สงบลงแล้ว จงรู้ไว้เถิด โอ ผู้เผาผลาญศัตรู
14.55.3
यदि त्वनुग्रहं कञ्चित्त्वत्तोऽर्हामि जनार्दन ।
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपं वैष्णवं तन्निदर्शय ॥ १४.५५.३ ॥
โอ ชนารทนะ หากข้าพเจ้าสมควรได้รับพระเมตตาจากท่านสักเล็กน้อย ข้าพเจ้าปรารถนาจะเห็นรูปไวษณพของท่าน ขอจงแสดงรูปนั้นให้ข้าพเจ้าเห็นเถิด
14.55.4
ततः स तस्मै प्रीतात्मा दर्शयामास तद्वपुः ।
शाश्वतं वैष्णवं धीमान्ददृशे यद्धनंजयः ॥ १४.५५.४ ॥
ครานั้น พระองค์ผู้มีใจเบิกบานจึงทรงแสดงพระวรกายนั้นให้เขาเห็น พระวรกายไวษณพอันเป็นนิรันดร์ที่ท่านผู้มีปัญญา ธนัญชัย ก็เคยได้เห็นมาแล้ว
14.55.5
स ददर्श महात्मानं विश्वरूपं महाभुजम् ।
सहस्रसूर्यप्रतिमं दीप्तिमत्पावकोपमम्।
सर्वमाकाशमावृत्य तिष्ठन्तं सर्वतोमुखम् ॥ १४.५५.५ ॥
เขาได้เห็นพระองค์ผู้ยิ่งใหญ่ในพระรูปจักรวาล ทรงพระภุชามหึมา งดงามดุจพระอาทิตย์นับพันดวง รุ่งเรืองดุจเพลิงลุกโชน ทรงแผ่ปกคลุมท้องฟ้าทั้งผืน ประทับอยู่ โดยมีพระพักตร์หันไปทุกทิศ
14.55.6
तद्दृष्ट्वा परमं रूपं विष्णोर्वैष्णवमद्भुतम् ।
विस्मयं च ययौ विप्रस्तं दृष्ट्वा परमेश्वरम् ॥ १४.५५.६ ॥
เมื่อพราหมณ์ได้เห็นพระรูปไวษณพอันสูงสุดและอัศจรรย์ของพระวิษณุ และได้เห็นพระผู้เป็นเจ้าสูงสุดนั้น เขาก็เต็มไปด้วยความอัศจรรย์ใจ
14.55.7
नमोनमस्ते सर्वात्मन्नारायण परात्मक ।
परमात्मन्पद्मनाभ पुण्डरीकाक्ष माधव ॥ १४.५५.७ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โอ อาตมันของสรรพสิ่ง พระนารายณ์ผู้เป็นอาตมันสูงสุด โอ ปรมาตมัน ปัทมนาภะ มาธวะผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัวขาว
14.55.8
हिरण्यगर्भरूपाय संसारोत्तारणाय च ।
पुरुषाय पुराणाय शान्तश्यामाय ते नमः ॥ १४.५५.८ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้มีพระรูปเป็นครรภ์ทองคำ และทรงช่วยข้ามพ้นจากวัฏสงสาร ขอนอบน้อมแด่ปุรุษะ ผู้เก่าแก่ ผู้มีพระวรกายสงบและสีคล้ำ
14.55.9
अविद्यातिमिरादित्यं भवव्याधिमहौषधिम् ।
संसारार्णवसारं त्वां प्रणमामि गतिर्भव ॥ १४.५५.९ ॥
ข้าพเจ้าขอนมัสการพระองค์ ผู้เป็นดวงอาทิตย์ที่ขับไล่ความมืดแห่งอวิชชา เป็นยาวิเศษอันยิ่งใหญ่สำหรับโรคแห่งภพ เป็นแก่นสารของมหาสมุทรแห่งชีวิตในวัฏสงสาร ขอพระองค์เป็นที่พึ่งของข้าพเจ้าเถิด
14.55.10
सर्ववेदैकवेद्याय सर्ववेदमयाय च ।
वासुदेवाय नित्याय नमो भक्तप्रियाय ते ॥ १४.५५.१० ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้ที่พึงรู้ได้แต่เพียงผู้เดียวจากพระเวททั้งปวง ผู้ประกอบด้วยพระเวททั้งหมด วาสุเทพผู้เป็นนิรันดร์ ผู้เป็นที่รักของบรรดาภักตชน
14.55.11
दयया दुःखमोहान्मां सुमुद्धर्तुमिहार्हसि ।
कर्मभिर्बहुभिः पापैर्बद्धं पाहि जनार्दन ॥ १४.५५.११ ॥
ขอพระองค์ด้วยพระกรุณาทรงยกข้าพเจ้าขึ้นจากทุกข์และความหลงในที่นี้ ขอทรงคุ้มครองข้าพเจ้าผู้ถูกผูกมัดด้วยกรรมและบาปมากมาย โอ ชนารทนะ
14.55.12
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वकसम्भव ।
पद्म्यां ते पृथिवी व्याप्ता शिरसा चावृतं नभः ॥ १४.५५.१२ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โอ ผู้สร้างจักรวาล โอ อาตมันของจักรวาล โอ ผู้เป็นต้นกำเนิดของจักรวาล ด้วยพระบาทของพระองค์แผ่นดินถูกปกคลุม และด้วยพระเศียรท้องฟ้าถูกคลุมไว้
14.55.13
द्यावापृथिव्योर्यन्मध्यं जठरेण तवावृतम् ।
भुजाभ्यामावृताश्चाशास्त्वमिदं सर्वमच्युत ॥ १४.५५.१३ ॥
โอ อัจยุตะ ช่องว่างระหว่างฟ้ากับดินถูกท้องของพระองค์เต็มไปหมด และทิศทั้งหลายถูกพระภุชาของพระองค์โอบล้อม สิ่งทั้งปวงนี้คือพระองค์เอง
14.55.14
संहरस्व पुनर्देव रूपमक्षय्यमुत्तमम् ।
पुनस्त्वां स्वेन रूपेण द्रष्टुमिच्छामि शाश्वतम् ॥ १४.५५.१४ ॥
โอ เทพเจ้า ขอทรงถอนพระรูปอันสูงสุดที่ไม่เสื่อมสลายนี้กลับคืนเถิด ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้เห็นพระองค์อีกครั้งในพระรูปนิรันดร์ของพระองค์เอง
14.55.15
तमुवाच प्रसन्नात्मा गोविन्दो जनमेजय ।
वरं वृणीष्वेति तदा तमुदङ्कोऽब्रवीदिदम्। ॥ १४.५५.१५ ॥
โอ ชนเมชัย ครานั้นโควินทะผู้มีพระทัยโปรดปรานจึงตรัสกับเขาว่า "จงเลือกพร" ลำดับนั้น อุทังกะจึงกล่าวกับพระองค์ดังนี้
14.55.16
पर्याप्त एष एवाद्य वरस्त्वत्तो महाद्युते ।
यत्ते रूपमिदं कृष्ण पश्यामि प्रभवाप्ययम् ॥ १४.५५.१६ ॥
โอ ผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ วันนี้พรเพียงเท่านี้จากท่านก็เพียงพอแล้ว คือการที่ข้าพเจ้าได้เห็นรูปนี้ของท่าน โอ กฤษณะ ซึ่งเป็นทั้งต้นกำเนิดและการดับสลาย
14.55.17
तमब्रकवीत्पुनः कृष्णो मा त्वमत्र विचारय। ॥ १४.५५.१७ ॥
ครานั้น พระกฤษณะตรัสกับเขาอีกว่า "อย่าไตร่ตรองเรื่องนี้ที่นี่เลย"
14.55.18
अवश्यं करणीयं च यद्येतन्मन्यसे विभो ।
तोयमिच्छामि यत्रेष्टं मरुष्वेतद्धि दुर्लभम् ॥ १४.५५.१८ ॥
โอ ผู้ยิ่งใหญ่ หากท่านเห็นว่าสิ่งนี้จำต้องทำ ข้าพเจ้าปรารถนาน้ำในที่ที่ปรารถนา ในทะเลทรายนี้ น้ำเป็นของหายากยิ่งนัก
14.55.19
ततः संहृत्य तत्तेजः प्रोवाचोदङ्कमीश्वरः ।
एष्टव्ये सति चिन्त्योऽहमित्युक्त्वा द्वारकां ययौ ॥ १४.५५.१९ ॥
ลำดับนั้น พระผู้เป็นเจ้าทรงดึงพระเดชานั้นกลับ แล้วตรัสกับอุทังกะว่า "เมื่อสิ่งนั้นควรทำและท่านระลึกถึงข้า ข้าก็เป็นที่ระลึกถึง" ตรัสดังนี้แล้วก็เสด็จไปยังทวารกา
14.55.20
ततः कदाचिद्भगवानुदङ्कस्तोयकाङ्क्षया ।
तृषितः परिचक्राम मरौ सस्मार चाच्युतम् ॥ १४.५५.२० ॥
ต่อมาครั้งหนึ่ง อุทังกะผู้เป็นที่เคารพ เพราะปรารถนาน้ำ จึงกระหายน้ำ เดินเตร่ไปในทะเลทราย และระลึกถึงอัจยุตะ
14.55.21
ततो दिग्वाससं धीमान्मातङ्गं मलपङ्किनम् ।
अपश्यत मरौ तस्मिञ्श्वयूथपरिवारितम् ॥ १४.५५.२१ ॥
จากนั้น อุทังกะผู้มีปัญญาได้เห็นในทะเลทรายนั้นว่า มีมาตังคะผู้ไม่นุ่งผ้า ตัวเปรอะเปื้อนด้วยคราบมลทิน ถูกฝูงสุนัขล้อมรอบอยู่
14.55.22
भीषणं बद्धनिस्त्रिंशं बाणकार्मुकधारिणम् ।
तस्याधःस्रोतसोऽपश्यद्वारि भूरि द्विजोत्तमः ॥ १४.५५.२२ ॥
น่าสะพรึงกลัว มีดาบผูกติดอยู่ ถือทั้งคันธนูและลูกศร และใต้ตัวมันในกระแสน้ำที่ไหลอยู่ พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดเห็นน้ำอยู่เป็นจำนวนมาก
14.55.23
स्मरन्नेव च तं प्राह मातङ्गः प्रहसन्निव ।
एह्युदङ्क प्रतीच्छस्व मत्तो वारि भृगूद्वह।
कृपा हि मे सुमहती त्वां दृष्ट्वा तृट्समाश्रितम् ॥ १४.५५.२३ ॥
มาตังคะระลึกถึงอุทังกะแล้ว กล่าวกับเขาราวกับหัวเราะว่า มาเถิด อุทังกะ จงรับน้ำจากข้า เจ้าผู้เลิศแห่งสายภฤคุ เมื่อเห็นท่านถูกความกระหายครอบงำ ความกรุณาของข้าก็ยิ่งใหญ่นัก
14.55.24
इत्युक्तस्तेन स मुनिस्तत्तोयं नाभ्यनन्दन ।
चिक्षेप च स तं धीमान्वाग्भिरुग्राभिरच्युतम्। ॥ १४.५५.२४ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ฤๅษีผู้นั้นไม่ยอมรับน้ำนั้น และผู้มีปัญญาก็เปล่งถ้อยคำรุนแรงใส่อัจยุตะ
14.55.25
पुनःपुनश्च मातङ्ग पिबस्वेति तमब्रवीत् ।
न चापिबत्स सक्रोधः क्षुभितेनान्तरात्मना ॥ १४.५५.२५ ॥
ซ้ำแล้วซ้ำเล่า มาตังคะกล่าวกับเขาว่า จงดื่มเถิด ผู้เป็นจัณฑาล แต่เขาซึ่งเต็มไปด้วยความโกรธ และมีจิตภายในถูกกระทบกระเทือน ก็ไม่ยอมดื่ม
14.55.26
स तथा निश्चयात्तेन प्रत्याख्यातो महात्मना ।
श्वभिः सह महाराज तत्रैवान्तरधीयत ॥ १४.५५.२६ ॥
เมื่อถูกปฏิเสธด้วยความมั่นคงแน่วแน่จากผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เช่นนั้น ข้าแต่มหาราช มาตังคะก็หายตัวไปทันที พร้อมกับฝูงสุนัข
14.55.27
उदङ्कस्तं तथा दृष्ट्वा ततो व्रीडितमानसः ।
मेने प्रलब्धमात्मानं कृष्णेनामित्रघातिना ॥ १४.५५.२७ ॥
เมื่ออุทังกะได้เห็นเหตุการณ์เช่นนั้น จิตของเขาก็เต็มไปด้วยความละอาย เขาคิดว่าตนถูกหลอกลวงโดยพระกฤษณะ ผู้ทำลายศัตรู
14.55.28
अथ तेनैव मार्गेण शङ्कचक्रगदाधरः ।
आजगाम महाबाहुरुदङ्कश्चैनमब्रवीत् ॥ १४.५५.२८ ॥
ต่อมา ตามทางเดิมนั้นเอง พระผู้มีแขนทรงพลังซึ่งถือสังข์ จักร และคทา ได้เสด็จมา และอุทังกะได้กล่าวกับพระองค์
14.55.29
न युक्तं तादृशं दातुं त्वया पुरुषसत्तम ।
सलिलं विप्रमुख्येभ्यो मातङ्गस्रोतसा विभो ॥ १४.५५.२९ ॥
ท่านไม่ควรให้น้ำเช่นนั้นแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งหลาย ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ข้าแต่พระผู้ยิ่งใหญ่ เพราะเป็นน้ำจากลำธารของมาตังคะ
14.55.30
इत्युक्तवचनं तं तु महाबुद्धिर्जनार्दनः ।
उदङ्कं श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ १४.५५.३० ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ชนารทนะผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ได้ปลอบโยนอุทังกะด้วยถ้อยคำอ่อนโยน แล้วตรัสสิ่งนี้
14.55.31
यादृशेनेह रूपेण योग्यं दातुं धृतेन वै ।
तादृशं खलु ते दत्तं यच्च त्वं नावबुध्यथाः ॥ १४.५५.३१ ॥
ในรูปร่างที่เหมาะสมจะให้สิ่งอันควรให้นั้น ซึ่งถืออยู่ที่นี่นั้น แท้จริงแล้วสิ่งเช่นนั้นได้ถวายแก่ท่านไปแล้ว แม้ท่านจะยังไม่รู้ตัว
14.55.32
मया त्वदर्थमुक्तो वै वज्रपाणिः पुरंदरः ।
उदङ्कायामृतं देहि तोयरूपमिति प्रभुः ॥ १४.५५.३२ ॥
เพราะเพื่อประโยชน์ของท่าน เราได้กล่าวกับพระอินทร์ ผู้ถือวัชระในพระหัตถ์ ผู้ทำลายป้อมปราการ ว่า จงให้อมฤตแก่อุทังกะในรูปของน้ำ พระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้
14.55.33
स मामुवाच देवेन्द्र न मर्त्योऽमर्त्यतां व्रजेत् ।
अन्यमस्मै वरं देहीत्यसकृद्भृगुनन्दन ॥ १४.५५.३३ ॥
พระองค์ตรัสกับข้าว่า ข้าแต่เทพาธิบดี มนุษย์ผู้เป็นมรรตย์ไม่อาจบรรลุความเป็นอมตะได้ จงให้พรอย่างอื่นแก่เขาเถิด ข้าแต่ผู้เป็นบุตรของภฤคุ พระองค์ตรัสเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
14.55.34
अमृतं देयमित्येव मयोक्तः स शचीपतिः ।
स मां प्रसाद्य देवेन्द्रः पुनरेवेदमब्रवीत् ॥ १४.५५.३४ ॥
ข้ากล่าวว่า อมฤตนั้นต้องให้จริงแน่ พระอินทร์ เจ้าแห่งศจี ก็ทรงปลอบข้า แล้วตรัสอีกครั้งดังนี้
14.55.35
यदि देयमवश्यं वै मातङ्गोऽहं महामते ।
भूत्वाऽमृतं प्रदास्यामि भार्गवाय महात्मने ॥ १४.५५.३५ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ หากจำต้องให้จริงๆ เราจะแปลงกายเป็นมาตังคะ แล้วจะให้อมฤตแก่ภารควะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
14.55.36
यद्येवं प्रतिगृह्णाति भार्गवोऽमृतमद्य वै ।
प्रदातुमेष गच्छामि भार्गवस्यामृतं विभो।
प्रत्याख्यातस्त्वहं तेन दास्यामि न कथञ्चन ॥ १४.५५.३६ ॥
หากภารควะรับอมฤตในวันนี้เช่นนี้ เราก็จะไปถวายอมฤตแก่ภารควะ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ แต่เพราะเขาปฏิเสธเรา เราจึงจะไม่ให้อีกเลยไม่ว่าด้วยวิธีใด
14.55.37
स तथा समयं कृत्वा तेन रूपेण वासवः ।
उपस्थितस्त्वया चापि प्रत्याख्यातोऽमृतं ददत्।
चाण्डालरूपी भगवान्सुमहांस्ते व्यतिक्रमः ॥ १४.५५.३७ ॥
วาสวะได้ตกลงตามเงื่อนไขเช่นนั้น และมาในรูปนั้น แต่ท่านก็ปฏิเสธพระองค์ขณะที่พระองค์กำลังถวายอมฤต ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ปรากฏในรูปจัณฑาล นี่เป็นการละเมิดครั้งใหญ่ของท่าน
14.55.38
यत्तु शक्यं मया कर्तुं भूय एव तवेप्सितम् ।
तोयेप्सां तव दुर्धर्षां करिष्ये सफलामहम् ॥ १४.५५.३८ ॥
แต่สิ่งใดที่เราทำได้ เราจะทำให้ท่านอีกครั้ง คือสิ่งที่ท่านปรารถนา เราจะทำให้ความปรารถนาน้ำอันยากจะต้านทานของท่านบังเกิดผล
14.55.39
येष्वहःसु च ते ब्रह्मन्सलिलेप्सा भविष्यति ।
तदा मरौ भविष्यन्ति जलपूर्णाः पयोधराः ॥ १४.५५.३९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ในวันใดที่ความปรารถนาน้ำของท่านจะบังเกิดขึ้น ในวันนั้นจะมีเมฆเต็มไปด้วยน้ำปรากฏขึ้นในทะเลทราย
14.55.40
रसवच्च प्रदास्यन्ति तोयं ते भृगुनन्दन ।
उदङ्गमेघा इत्युक्ताः ख्यातिं यास्यन्ति चापि ते ॥ १४.५५.४० ॥
ข้าแต่ผู้เป็นบุตรของภฤคุ เมฆเหล่านั้นจะให้น้ำอันหวานแก่ท่าน และเมฆเหล่านั้นซึ่งเรียกกันว่าเมฆอุทังกะ จะได้รับชื่อเสียงในนามของท่านด้วย
14.55.41
इत्युक्तः प्रीतिमान्विप्रः कृष्णेन स बभूव ह ।
अद्याप्युदङ्कमेघाश्च मरौ वर्षन्ति भारत ॥ १४.५५.४१ ॥
เมื่อพระกฤษณะตรัสเช่นนั้น พราหมณ์ผู้นั้นก็มีความยินดียิ่ง ข้าแต่ภารตะ แม้ในวันนี้ เมฆอุทังกะยังคงโปรยฝนลงในทะเลทราย