มหาภารตะ · อัธยายะ 14.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.57.1
स तं दृष्ट्वा तथाभूतं राजानं घोरदर्शनम् ।
दीर्घश्मश्रुधरं नॄणां शोणितेन समुक्षितम् ॥ १४.५७.१ ॥
เมื่อเห็นพระราชาในสภาพเช่นนั้น ผู้มีรูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัว มีหนวดเคราอันยาว และเปรอะเปื้อนด้วยโลหิตของมนุษย์
14.57.2
चकार न व्यथां विप्रो राजा त्वेनमथाब्रवीत् ।
प्रत्युत्थाय महातेजा भयकर्ता यमोपमः ॥ १४.५७.२ ॥
พราหมณ์มิได้รู้สึกหวาดหวั่น ฝ่ายพระราชาผู้มีเดชานุภาพยิ่ง ผู้ทำให้เกิดความกลัวและเหมือนพระยม จึงลุกขึ้นตรัสกับพราหมณ์นั้น
14.57.3
दिष्ट्या त्वमसि कल्याण षष्ठे काले ममान्तिकम् ।
भक्ष्यं मृगयमाणस्य सम्प्राप्तो द्विजसत्तम ॥ १४.५७.३ ॥
โชคดีแล้วที่ท่านมาใกล้เรา ผู้มีความเป็นมงคลเอ๋ย ในเวลาหกนาฬิกา ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ มาถึงเราผู้กำลังแสวงหาอาหาร
14.57.4
राजन्गुर्वर्थिनं विद्धि चरन्तं मामिहागतम् ।
न च गुर्वर्थमुद्युक्तं हिंस्यमाहुर्मनीषिणः ॥ १४.५७.४ ॥
ข้าแต่พระราชา จงทราบว่าเรามาที่นี่เพื่อเที่ยวแสวงหาค่าครูบาอาจารย์ และผู้มีปัญญาย่อมไม่กล่าวว่าผู้ที่ตั้งใจมุ่งหมายค่าครูบาอาจารย์นั้นควรถูกทำร้าย
14.57.5
षष्ठे काले ममाहारो विहितो द्विजसत्तम ।
न शक्यस्त्वं समुत्स्रष्टुं क्षुधितेन मयाऽद्य वै ॥ १४.५७.५ ॥
ในเวลาหกนาฬิกา อาหารของเรากำหนดไว้แล้ว ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ วันนี้เราหิวโหย จึงไม่อาจปล่อยท่านไปได้
14.57.6
एवमस्तु महाराजि समयः क्रियतां तु मे ।
गुर्वर्थमभिनिर्वर्त्य पुनरेष्यामि ते वशम् ॥ १४.५७.६ ॥
เป็นเช่นนั้นเถิด ข้าแต่มหาราชินี แต่ขอให้มีข้อตกลงกับเราไว้ เมื่อได้จัดหาค่าครูบาอาจารย์แล้ว เราจะกลับมาอยู่ในอำนาจของพระองค์อีกครั้ง
14.57.7
संश्रुतश्च मया योऽर्थो गुरवे राजसत्तम ।
त्वदधीनः स राजेन्द्र तं त्वां भिक्षे नरेश्वर ॥ १४.५७.७ ॥
ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ เรื่องที่เราได้รับปากไว้กับครูบาอาจารย์นั้นขึ้นอยู่กับพระองค์ ข้าแต่จอมราชา จอมนรชน เราจึงขอต่อพระองค์
14.57.8
ददासि विप्रमुख्येभ्यस्त्वं हि रत्नानि नित्यदा ।
दाता च त्वं नरव्याघ्र पात्रभूतः क्षिताविह।
पात्रं प्रतिग्रहे चापि विद्धि मां नृपसत्तम ॥ १४.५७.८ ॥
พระองค์ทรงให้อัญมณีแก่พราหมณ์ผู้เป็นเลิศอยู่เสมอ ข้าแต่บุรุษเสือ พระองค์ทรงเป็นทั้งผู้ให้และผู้ควรรับบนแผ่นดินนี้ ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด ขอทรงทราบว่าแม้เราก็เป็นผู้ควรรับของถวาย
14.57.9
उपाहृत्य गुरोरर्थं त्वदायत्तमरिंदम ।
समयेनेह राजेन्द्र पुनरेष्यामि ते वशम् ॥ १४.५७.९ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เมื่อได้นำสิ่งที่ครูบาอาจารย์ต้องการ ซึ่งอยู่ในอำนาจของพระองค์มาแล้ว ข้าแต่จอมราชา ตามข้อตกลงที่นี่ เราจะกลับมาอยู่ในอำนาจของพระองค์อีกครั้ง
14.57.10
सत्यं ते प्रतिजानामि नात्र मिथ्या कथञ्चन ।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १४.५७.१० ॥
เราให้สัตย์ปฏิญาณต่อพระองค์ ที่นี่ไม่มีความเท็จใดๆ เลย เราไม่เคยกล่าวคำเท็จมาก่อน แม้ในการเล่นสนุก แล้วจะเป็นอย่างอื่นได้อย่างไร
14.57.11
यदि मत्तस्तवायत्तो गुर्वर्थः कृत एव सः ।
यदि चास्ति प्रतिग्राह्यं साम्प्रतं तद्वदस्व मे ॥ १४.५७.११ ॥
หากสิ่งที่ครูบาอาจารย์ต้องการ ซึ่งอยู่ในอำนาจของพระองค์ ได้สำเร็จลงโดยทางเราแล้วจริง และหากบัดนี้ยังมีสิ่งที่ควรรับ ก็ขอให้ท่านบอกเรามาเถิด
14.57.12
प्रतिग्राह्यो मतो मे त्वं सदैव पुरुषर्षभ ।
सोहं त्वामनुसम्प्राप्तो भिक्षितुं मणिकुण्डले ॥ १४.५७.१२ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ในความเห็นของเรา พระองค์ควรรับเสมอ เพราะฉะนั้นเราจึงมาทูลขอต่อพระองค์ในบัดนี้ เพื่อขอตุ้มหูประดับอัญมณี
14.57.13
पत्न्यास्ते मम विप्रर्षे उचिते मणिकुण्डले ।
वरयार्थं त्वमन्यं वै तं ते दास्यामि सुव्रत ॥ १४.५७.१३ ॥
ข้าแต่ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ตุ้มหูประดับอัญมณีทั้งคู่นี้เหมาะสมกับภรรยาของเรา ข้าแต่ผู้มีพรตอันดี ขอท่านขอพรอย่างอื่นแทนเถิด เราจะประทานให้ท่าน
14.57.14
अलं ते व्यपदेशेन प्रमाणं यदि ते वयम् ।
प्रयच्छ कुण्डले मह्यं सत्यवाग्भव पार्थिव ॥ १४.५७.१४ ॥
พอเสียทีกับข้ออ้างต่างๆ หากท่านยอมรับเราเป็นผู้มีอำนาจ ก็จงมอบตุ้มหูให้เรา ข้าแต่พระราชา ขอให้เป็นผู้กล่าวแต่คำสัตย์เถิด
14.57.15
इत्युक्तस्त्वब्रवीद्राजा तमुदङ्कं पुनर्वचः ।
गच्छ मद्वचनाद्देवीं ब्रूहि देहीति सत्तम ॥ १४.५७.१५ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระราชาจึงตรัสถ้อยคำนั้นอีกครั้งแก่อุตตังกะว่า "ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งผู้ดี จงไปตามคำของเรา ไปทูลพระราชินีว่า 'ขอทรงประทานเถิด'"
14.57.16
सैवमुक्ता त्वया नूनं मद्वाक्येन शुचिव्रता ।
प्रदास्यति द्विजश्रेष्ठ कुण्डले ते न संशयः ॥ १४.५७.१६ ॥
เมื่อท่านกล่าวดังนี้ตามคำของเรา พระนางผู้ทรงรักษาพรตอันบริสุทธิ์นั้นจะประทานตุ้มหูแก่ท่านเป็นแน่ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งผู้เกิดสองครั้ง ไม่ต้องสงสัยเลย
14.57.17
क्व पत्नी भवतः शक्या मया द्रष्टुं नरेश्वर ।
स्वयं वाऽपि भवान्पत्नीं किमर्थं नोपसर्पति ॥ १४.५७.१७ ॥
ข้าแต่จอมนรชน ภรรยาของพระองค์อยู่ที่ไหน ให้เราได้เห็นนางได้หรือไม่ หรือเหตุใดพระองค์เองจึงไม่เข้าไปหาภรรยา
14.57.18
तां द्रक्ष्यति भवानद्य कास्मिंश्चिद्वननिर्झरे ।
षष्ठे काले न हि मया सा शक्या द्रष्टुमद्य वै ॥ १४.५७.१८ ॥
วันนี้ท่านจะได้พบนางที่ริมธารน้ำในป่าแห่งหนึ่ง ในเวลาที่หกนั้น วันนี้เราไม่อาจพบนางได้เลย
14.57.19
उदङ्कस्तु तथोक्तः स जगाम भरतर्षभ ।
मदयन्तीं च दृष्ट्वा स ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ १४.५७.१९ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ เมื่อได้รับคำเช่นนั้น อุตตังกะจึงจากไป และเมื่อได้เห็นมทยันตี ท่านจึงแจ้งความประสงค์ของตน
14.57.20
सौदासवचनं श्रुत्वा ततः सा पृथुलोचना ।
प्रत्युवाच महावुद्धिमुदङ्कं जनमेजय ॥ १४.५७.२० ॥
ข้าแต่ชนเมชัย ครั้นได้ฟังถ้อยคำของเสารัสสะแล้ว นางผู้มีดวงตากว้างนั้นจึงกล่าวตอบอุตตังกะผู้มีปัญญายิ่งใหญ่
14.57.21
एवमेतन्महाब्रह्मन्नानृतं वदसेऽनघ ।
अभिज्ञानं तु किञ्चित्त्वं समानयितुमर्हसि ॥ १४.५७.२१ ॥
พราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ปราศจากบาปเอ๋ย เป็นอย่างนั้นจริง ท่านมิได้กล่าวเท็จ แต่ท่านควรนำเครื่องหมายแห่งการจดจำมาสักอย่างหนึ่ง
14.57.22
इमे हि दिव्ये मणिकुण्डले मे ।
देवाश्च यक्षाश्च महर्षयश्च।
तैस्तैरुपायैरपहर्तुकामा-
श्छिद्रेषु नित्यं परितर्कयन्ति ॥ १४.५७.२२ ॥
ตุ้มหูมณีทิพย์คู่นี้เป็นของข้า เทวดา ยักษ์ และมหาฤๅษี ปรารถนาจะลักเอาไปด้วยอุบายต่างๆ จึงคอยจับจ้องหาช่องอยู่เสมอ
14.57.23
निक्षिप्तमेतद्भुवि पन्नगास्तु ।
रत्नं समासाद्य परामृशेयुः।
यक्षास्तथोच्छिष्टधृतं सुराश्च ।
निद्रावशाद्वा परिधर्षयेयुः ॥ १४.५७.२३ ॥
หากวางอัญมณีนี้ลงบนพื้นดิน งูทั้งหลายจะเข้ามาสัมผัสมันได้ ยักษ์ก็เช่นกัน และเทวดา ซึ่งจับต้องด้วยมือที่เปรอะเปื้อน หรือเข้าทำร้ายมันในยามที่หลับใหล
14.57.24
छिद्रेष्वेतेष्विमे नित्यं ह्रियते द्विजसत्तम ।
देवराक्षसनागानामप्रमत्तेनि धार्यते ॥ १४.५७.२४ ॥
ผู้เป็นยอดของทวิชาติเอ๋ย ตุ้มหูเหล่านี้ถูกฉกไปได้เสมอในช่องโหว่เช่นนี้ จึงต้องสวมไว้ด้วยความไม่ประมาท เพื่อป้องกันเทวดา รากษส และนาค
14.57.25
एते दिवापि भासेते रात्रौ च द्विजसत्तम ।
नक्तं नक्षत्रताराणां प्रभामाक्षिप्य वर्ततः ॥ १४.५७.२५ ॥
ผู้เป็นยอดของทวิชาติเอ๋ย ตุ้มหูเหล่านี้ส่องแสงทั้งกลางวันและกลางคืน ยามค่ำคืนมันข่มแสงของดาวฤกษ์และดวงดาวทั้งหลาย แล้วคงอยู่อย่างนั้น
14.57.26
एते ह्यामुच्य भगन्क्षुत्पिपासाभयं कुतः ।
विषाग्निश्वापदेभ्यश्च भयं जातु न विद्यते ॥ १४.५७.२६ ॥
ผู้เจริญเอ๋ย เมื่อสวมตุ้มหูเหล่านี้แล้ว จะมีความกลัวความหิวและความกระหายมาแต่ที่ไหนได้ และไม่มีความกลัวต่อพิษ ไฟ หรือสัตว์ป่าดุร้ายเลย
14.57.27
ह्रस्वेन चैते आमुक्ते भवतो ह्रस्वके तदा ।
अनुरूपेण चामुक्ते जायेते तत्प्रमाणके ॥ १४.५७.२७ ॥
เมื่อผู้มีรูปเล็กสวมตุ้มหูเหล่านี้ มันก็จะเล็กลงให้ท่านในตอนนั้น และเมื่อสวมให้พอเหมาะ มันก็จะมีขนาดเท่ากับขนาดนั้น
14.57.28
एवंविधे ममैते वै कुण्डले परमार्चिते ।
त्रिषु लोकेषु विज्ञाते तदभिज्ञानमानय ॥ १४.५७.२८ ॥
ตุ้มหูทั้งคู่ของข้าเป็นเช่นนี้ เป็นที่เคารพบูชาอย่างยิ่ง และเป็นที่รู้จักในสามโลก จงนำเครื่องหมายที่จะทำให้จดจำมันได้มาเถิด