महाभारत · अध्याय 14.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.59.1
उदङ्कस्य वरं दत्त्वा गोविन्दो द्विजत्तम ।
अत ऊर्ध्वं महाबाहुः किं चकार महायशाः ॥ १४.५९.१ ॥
हे द्विजोत्तमा, उदंकाला वर देऊन महाबाहू महायशस्वी गोविंद त्यानंतर काय करता झाला?
14.59.2
उदङ्काय वरं दत्त्वा प्रायात्सात्यकिना सह ।
द्वारकामेव गोविन्दः शीघ्रवेगैर्महाहयैः ॥ १४.५९.२ ॥
उदंकाला वर देऊन गोविंद सात्यकीसह वेगवान महान अश्वांवर द्वारकेकडेच निघाला.
14.59.3
सरांसि सरितश्चैव वनानि च गिरींस्तथा ।
अतिक्रम्याससादाथ रम्यां द्वारवतीं पुरीम् ॥ १४.५९.३ ॥
सरोवरे, नद्या, अरण्ये आणि पर्वत ओलांडून ते रमणीय द्वारवती नगरीत पोहोचले.
14.59.4
वर्तमाने महाराज महे रैवतकस्य च ।
उपायात्पुण्डरीकाक्षो युयुधानानुगस्तदा ॥ १४.५९.४ ॥
हे महाराजा, रैवतक पर्वतावर महोत्सव सुरू असताना पुंडरीकाक्ष युयुधानाच्या अनुगामी होऊन तेथे आला.
14.59.5
अलङ्कृतस्तु स गिरिर्नानारूपैर्विचित्रितैः ।
बभौ रत्नमयैः कोशैः संवृतः पुरुर्षर्षभ ॥ १४.५९.५ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, तो पर्वत विविध रूपांनी सजवलेला आणि रत्नमय कोषांनी वेढलेला असा शोभून दिसत होता.
14.59.6
काञ्चनस्रग्भिरग्र्याभिः सुमनोभिस्तथैव च ।
वासोभिश्च महाशैलः कल्पवृक्षैस्तथैव च ॥ १४.५९.६ ॥
सोन्याच्या माळा, उत्तम फुले, वस्त्रे आणि कल्पवृक्ष यांनी तो महापर्वत सजला होता.
14.59.7
दीपवृक्षैश्च सौवर्णैरभीक्ष्णमुपशोभितः ।
गुहानिर्झरदेशेषु दिवाभूतो बभूव ह ॥ १४.५९.७ ॥
सोन्याच्या दीपवृक्षांनी ते सतत शोभिवंत होते; गुहा आणि धबधब्यांच्या प्रदेशांत ते दिवसासारखे झाले.
14.59.8
एताकाभिर्विचित्राभिः सघण्टाभिः समन्ततः ।
पुंभिः स्त्रीभिश्च संघुष्टः प्रगीत इव चाभवत्।
अतीव प्रेक्षणीयोऽभून्मेरुर्मुनिगणैरिव ॥ १४.५९.८ ॥
या विचित्र घंटायुक्त सजावटींनी चहूकडे पुरुषांच्या आणि स्त्रियांच्या स्वरांनी गुंजत ते जणू गायले जात होते. मेरू पर्वत मुनिगणांप्रमाणे अत्यंत दर्शनीय झाला.
14.59.9
मत्तानां हृष्टरूपाणां स्त्रीणां पुंसां च भारत ।
गायतां पर्वतेन्द्रस्य दिविस्पृगिव निःस्वनः ॥ १४.५९.९ ॥
हे भारता, मत्त आणि आनंदी रूपाच्या स्त्रीपुरुषांच्या गाण्याने पर्वतराजाचा स्वर जणू आकाश स्पर्श करत होता.
14.59.10
प्रमत्तमत्तसम्मत्तक्ष्वेडितोद्धुष्टसंकुलः ।
तथा किलकिलाशब्दैर्भूधरोऽभून्मनोहरः ॥ १४.५९.१० ॥
उन्मत्त, मत्त आणि वेड्यांच्या आरोळ्यांनी भरलेला, किलकिलाटाच्या शब्दांनी तो पर्वत मनोहर झाला.
14.59.11
विपणापणवान्रम्यो भक्ष्यभोज्यविहारवान् ।
वस्त्रमाल्योत्करयुतो वीणावेणुमृदङ्गवान् ॥ १४.५९.११ ॥
बाजार आणि दुकानांनी रमणीय, खाद्य-भोज्य आणि विहारस्थळांनी युक्त, वस्त्रे व माळांच्या ढिगांनी भरलेला, वीणा, वेणू व मृदंग असलेला.
14.59.12
सुरामैरेयमिश्रेण भक्ष्यभोज्येन चैव ह ।
दीनान्धकृपणादिभ्यो दीयमानेन चानिशम्।
बभौ परमकल्याणो महस्तस्य महागिरेः ॥ १४.५९.१२ ॥
सुरा व मैरेय मद्यमिश्रित खाद्य-भोज्याने, आणि दीन, अंध, कृपण इत्यादींना सतत दिले जात असल्याने, त्या महान पर्वताचे परम कल्याणकारी तेज झळकले.
14.59.13
पुण्यावसथवान्वीरैः पुण्यकृद्भिर्निषेवितः ।
विहारो वृष्णिवीराणां महे रैवतस्य ह ॥ १४.५९.१३ ॥
पुण्य निवासांनी युक्त, पुण्यकर्मी वीरांनी सेविलेले, रैवत महोत्सवात वृष्णिवीरांचे विहारस्थान होते.
14.59.14
स नानावेश्मसंकीर्णो देवलोक इवाबभौ ।
तदा च कृष्णसान्निध्यान्मुदा देवगणैर्युतः ॥ १४.५९.१४ ॥
अनेक निवासांनी भरलेले ते देवलोकासारखे शोभले; तेव्हा कृष्णाच्या सान्निध्यामुळे, आनंदाने देवगणांनी युक्त होऊन.
14.59.15
स्तुवन्त्यन्तर्हिता देवा गन्धर्वाश्च सहर्षिभिः ।
साधकः सर्वधर्माणामसुराणां विनाशकः ॥ १४.५९.१५ ॥
लपून बसलेले देव आणि गंधर्व ऋषींसह स्तुती करतात — सर्व धर्मांचे साधक, असुरांचा नाश करणारे अशा त्याची.
14.59.16
त्वं स्रष्टा सृज्यमाधारं कारणं धर्मवेदवित् ।
त्वया सत्क्रियते देव ज जानीमोऽत्र मायया ॥ १४.५९.१६ ॥
तूच सृष्टिकर्ता आहेस; सृष्टीचा आधार आणि कारण तूच आहेस; धर्म व वेद जाणणारा. हे देवा, तुझ्याकडून हे सन्मानित होते; येथे आम्ही तुला मायेने ओळखतो.
14.59.17
केवलं त्वाऽभिजानीमः शरणं परमेश्वरम् ।
ब्रह्मादीनां च गोविन्द सान्निध्वं शरणं नमः ॥ १४.५९.१७ ॥
केवळ तुलाच आम्ही ओळखतो — शरण्य, परमेश्वर; ब्रह्मादिकांचेही शरण तूच. हे गोविंदा, तुझे सान्निध्यच शरण; नमस्कार.
14.59.18
इति स्तुते मानुषैश्च पूजिते देवकीसुते ।
शक्रसद्मप्रतीकाशो बभूव स हि शैलराट् ॥ १४.५९.१८ ॥
अशा प्रकारे मानवांनी स्तुती आणि पूजा केलेल्या देवकीपुत्राच्या सान्निध्यात तो पर्वतराज इंद्रसदनासारखा झाला.
14.59.19
ततः सम्पूज्यमानः स विवेश भवनं शुभम् ।
गोविन्दः सात्यकिश्चैव जग्मतुर्भवनं स्वकम् ॥ १४.५९.१९ ॥
नंतर सन्मानित होऊन तो शुभ भवनात प्रविष्ट झाला. गोविंद आणि सात्यकि आपापल्या भवनाकडे गेले.
14.59.20
विवेश च प्रहृष्टात्मा चिरकालप्रवासतः ।
कृत्वा नसुकरं कर्म दानवेष्विव वासवः ॥ १४.५९.२० ॥
दीर्घ प्रवासानंतर प्रसन्न मनाने तो प्रविष्ट झाला, दानवांमध्ये कठीण कर्म करून इंद्र जसा प्रवेशतो तसा.
14.59.21
उपायान्तं तु वार्ष्णेयं भोजवृष्ण्यन्धकास्तथा ।
अभ्यगच्चन्महात्मानं देवा इव शतक्रतुम् ॥ १४.५९.२१ ॥
वार्ष्णेय जवळ येत असताना भोज, वृष्णी आणि अंधक त्या महात्म्याला सामोरे गेले, देव जसे शतक्रतूला सामोरे जातात तसे.
14.59.22
स तानभ्यर्च्य मेधावी पृष्ट्वा च कुशलं तदा ।
अभ्यवादयत प्रीतः पितरं मातरं तदा ॥ १४.५९.२२ ॥
त्या मेधावीने त्या सर्वांचा सत्कार करून क्षेमकुशल विचारले, आणि मग आनंदाने वडील व आईला नमस्कार केला.
14.59.23
ताभ्यां स सम्परिष्वक्तः सान्त्वितश्च महाभुजः ।
उपोपविष्टैः सर्वैस्तैर्वृष्णिभिः परिवारितः ॥ १४.५९.२३ ॥
त्या दोघांनी त्या महाबाहूला आलिंगन देऊन सांत्वन केले; तेथे बसलेल्या सर्व वृष्णींनी त्याला वेढले.
14.59.24
स विश्रान्तो महातेजाः कृतपादावनेजनः ।
कथयामास तत्सर्वं पृष्टः पित्रा महाहवम् ॥ १४.५९.२४ ॥
विश्रांती घेऊन, पाय धुवून त्या महातेजस्वीने वडिलांनी विचारल्यावर ते संपूर्ण महायुद्ध सांगितले.