ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.6.1
अत्राप्युदाहरन्तीमममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च धीमतः ॥ १४.६.१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ — ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮರುತ್ತನ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದವನ್ನು.
14.6.2
देवराजस्य समयं कृतमाङ्गिरसेन ह ।
श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर्मन्युमाहारयत्परम् ॥ १४.६.२ ॥
ದೇವರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಆಂಗಿರಸನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಮರುತ್ತನು ಮಹಾ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
14.6.3
सङ्कल्प्य मनसा यज्ञं करंधमसुतात्मजः ।
बृहस्पतिमुपागम्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.६.३ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ, ಕರಂಧಮನ ಮೊಮ್ಮಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚತುರನಾಗಿ ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.
14.6.4
भगवन्यन्मया पूर्वमभिगम्य तपोधन ।
कृतोऽभिसन्धिर्यज्ञस्य भवतो वचनाद्गुरो ॥ १४.६.४ ॥
ಭಗವನ್, ತಪೋಧನನೇ, ಗುರುವೇ! ಹಿಂದೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಂತೆ ಯಜ್ಞದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದೆ.
14.6.5
तमहं यष्टुमिच्छामि सम्भाराः सम्भृताश्च मे ।
याज्योस्मि भवतः साधो तत्प्राप्नुहि विधत्स्व च ॥ १४.६.५ ॥
ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸಾಧುವೇ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಯಜಮಾನ; ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿ.
14.6.6
न कामये याजयितुं त्वामहं पृथिवीपते ।
वृतोस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ॥ १४.६.६ ॥
ಭೂಪತಿಯೇ, ನಿಮಗಾಗಿ ಯಜ್ಞ ನಡೆಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಅವನೊಡನೆ ನನಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೂ ಇದೆ.
14.6.7
पित्र्यमस्मि तव क्षेत्रं बहुमन्ये च ते भृशम् ।
तवास्मि याज्यातां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ॥ १४.६.७ ॥
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಿತೃ ಕ್ಷೇತ್ರ; ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಯಾಜ್ಯನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಶರಣಾದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ.
14.6.8
अमर्त्यं याजयित्वाऽहं याजयिष्ये कथं नरम् ।
मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तोस्म्यद्य याजनात् ॥ १४.६.८ ॥
ಅಮರ್ತ್ಯನಿಗೆ ಯಾಗ ಮಾಡಿಸಿದ ನಾನು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಯಾಗ ಮಾಡಿಸಲಿ? ಮರುತ್ತನೇ, ಹೋಗು ಅಥವಾ ಹೋಗಬೇಡ — ಇಂದು ಯಾಜನದಿಂದ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದೇನೆ.
14.6.9
न त्वां याजयितास्म्यद्य वृणु यं त्वमिहेच्छसि ।
उपाध्यायं महाबाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ॥ १४.६.९ ॥
ಇಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾಜಕನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಬಯಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನನ್ನು ಆರಿಸು; ಅವನು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವನು.
14.6.10
एवमुक्तस्तु नृपतिर्मरुत्तो व्रीडितोऽभवत् ।
प्रत्यागच्छन्सुसंविग्नो ददर्श पथि नारदम् ॥ १४.६.१० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ ಮರುತ್ತನು ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡನು. ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡನು.
14.6.11
देवर्षिणा समागम्य नारदेनि स पार्थिवः ।
विधिवत्प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदोऽब्रवीत् ॥ १४.६.११ ॥
ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಆ ರಾಜ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಬದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಆಗ ನಾರದನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
14.6.12
राजर्षे नातिहृष्टोसि कच्चित्क्षेमं तवानघ ।
क्व गतोसि कुतश्चेदमप्रीतिस्थानमागतम् ॥ १४.६.१२ ॥
ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ನೀನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಲ್ಲ. ಅನಘನೇ, ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮವೇ? ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ, ಈ ಅಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾನ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು?
14.6.13
श्रोतव्यं चेन्मया राजन्ब्रूहि मे पार्थिवर्षभ ।
व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वयत्नैर्नराधिप ॥ १४.६.१३ ॥
ರಾಜನೇ, ನಾನು ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನಾದರೆ ಹೇಳು, ಪಾರ್ಥಿವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ನರಾಧಿಪನೇ.
14.6.14
एवमुक्तो मरुत्तः स नारदेन महर्षिणा ।
विप्रलम्भमुपाध्यायात्सर्वज्ञे तं न्यवेदयत् ॥ १४.६.१४ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಮರುತ್ತನು ತನ್ನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಮಾಡಿದ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಸರ್ವಜ್ಞನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
14.6.15
गतोस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं बृहस्पतिम् ।
यज्ञार्थमृत्विजं प्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ॥ १४.६.१५ ॥
ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರನೂ ದೇವಾಚಾರ್ಯನೂ ಆದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಋತ್ವಿಜನನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೋದೆನು; ಆದರೆ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲಿಲ್ಲ.
14.6.16
प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामये ।
परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ॥ १४.६.१६ ॥
ಅವನಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದ ನಾನು ಈಗ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾರದ, ಗುರುವಿನಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು ದೂಷಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
14.6.17
एवमुक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह ।
आविक्षितं महाराज वाचा संजीवयन्निव ॥ १४.६.१७ ॥
ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ನಾರದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ಅವಿಕ್ಷಿತನ ಪುತ್ರನೇ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ತನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮರುಜೀವಗೊಳಿಸುವಂತೆ.
14.6.18
राजन्नङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः ।
चङ्कमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहयन्प्रजाः ॥ १४.६.१८ ॥
ರಾಜನೇ, ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರ ಸಂವರ್ತ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕನು ದಿಗಂಬರನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.6.19
तं गच्च यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति बृहस्पतिः ।
प्रसन्नस्त्वां महातेजाः संवर्तो याजयिष्यति ॥ १४.६.१९ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾಜ್ಯನಾಗಿ ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಸಂವರ್ತನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವನು.
14.6.20
संजीवितोऽहं भवता वाक्येनानेन नारद ।
पश्येयं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतांवर ॥ १४.६.२० ॥
ನಾರದ, ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆದೆ. ಸಂವರ್ತನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು? ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.6.21
कथं च तस्मै वर्तेयं कथं मां न परित्यजेत् ।
प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ १४.६.२१ ॥
ನಾನು ಅವನ ಬಳಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೈಬಿಡದಿರುವನು? ಅವನಿಂದಲೂ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದ ನಾನು ಬದುಕಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಾರೆ.
14.6.22
उन्मत्तवेषं बिभ्रत्स चङ्क्रमीति यथासुखम् ।
वाराणसीं तु नगरीमभीक्ष्णमुपसेवते ॥ १४.६.२२ ॥
ಅವನು ಹುಚ್ಚನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ; ವಾರಾಣಸಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
14.6.23
तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् ।
तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत संवर्तः स महीपते ॥ १४.६.२३ ॥
ಆ ನಗರದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಲುಪಿ, ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಒಂದು ಶವವನ್ನು ಇರಿಸು. ಓ ಭೂಪತಿ, ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಂದಿರುಗುವವನೇ ಸಂವರ್ತನು.
14.6.24
तं पृष्ठतोऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत्स वीर्यवान् ।
तमेकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ॥ १४.६.२४ ॥
ಆ ಬಲಶಾಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನ ಶರಣಾಗು.
14.6.25
पृच्छेत्त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह ।
ब्रूयास्त्वं नारदेनेति स कुत्र इति शत्रुहन् ॥ १४.६.२५ ॥
ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು 'ನನ್ನನ್ನು ನಿನಗೆ ಯಾರು ತಿಳಿಸಿದರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, 'ನಾರದ' ಎಂದು ಹೇಳು. ಶತ್ರುಹಂತಕನೇ, ಅವನು 'ಎಲ್ಲಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ—
14.6.26
स चेत्त्वामनुयुञ्जीत ममानुगमनेप्सया ।
शंसेथा वह्निमारूढं मामपि त्वमशङ्कया ॥ १४.६.२६ ॥
ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದರೆ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ 'ಅವನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಏರಿದನು' ಎಂದು ಹೇಳು.
14.6.27
स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजयित्वा च नारदम् ।
अभ्यनुज्ञाय राजर्षिर्ययौ वाराणसीं पुरीम् ॥ १४.६.२७ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವೆ' ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ನಾರದನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ವಾರಾಣಸಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
14.6.28
तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महायशाः ।
कुणपं स्थापयामास नारदस्य वचः स्मरन् ॥ १४.६.२८ ॥
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಾರದನ ಮಾತನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ನಗರದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶವವನ್ನು ಇಟ್ಟನು.
14.6.29
यौगपद्येनि विप्रश्च पुरीद्वारमथाविशत् ।
ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा संन्यवर्तत ॥ १४.६.२९ ॥
'ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಗರದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆಗ ಅವನು ಶವವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಹಸಾ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.
14.6.30
स तं निवृत्तमालक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् ।
आविक्षितो महीपालः संवर्तमुपशिक्षितुम् ॥ १४.६.३० ॥
ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕೈ ಮುಗಿದು ಆ ಆವಿಕ್ಷಿತ ರಾಜನು ಸಂವರ್ತನಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದನು.
14.6.31
स च तं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कदेमेन च ।
श्लेष्मणा चैव राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ॥ १४.६.३१ ॥
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ರಾಜನನ್ನು ಧೂಳು, ಕೆಸರು, ಕಫ ಮತ್ತು ಉಗುಳಿನಿಂದ ಅವನು ಮುಚ್ಚಿದನು.
14.6.32
स तथा बाध्यमानो वै संवर्तेन महीपतिः ।
अन्वगादेव तमृषिं प्राञ्जलिः सम्प्रसादयन् ॥ १४.६.३२ ॥
ಸಂವರ್ತನಿಂದ ಹೀಗೆ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಕೈಮುಗಿದು ಅವನ ಹಿಂದೆಯೇ ನಡೆದನು.
14.6.33
ततो निवर्त्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् ।
शीतलच्छायमासाद्य न्यग्रोधं बहुशाखिनम् ॥ १४.६.३३ ॥
ಆಗ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಸಂವರ್ತ, ದಣಿದವನಾಗಿ ತಂಪಾದ ನೆರಳಿನ ಬಹುಶಾಖೆಗಳ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಕುಳಿತನು.