ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.6.1
अत्राप्युदाहरन्तीमममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च धीमतः ॥ १४.६.१ ॥
ଏଠାରେ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି — ବୃହସ୍ପତି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ସଂବାଦ।
14.6.2
देवराजस्य समयं कृतमाङ्गिरसेन ह ।
श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर्मन्युमाहारयत्परम् ॥ १४.६.२ ॥
ଦେବରାଜ ସହ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ କରାଯାଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଶୁଣି ରାଜା ମରୁତ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
14.6.3
सङ्कल्प्य मनसा यज्ञं करंधमसुतात्मजः ।
बृहस्पतिमुपागम्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.६.३ ॥
ମନରେ ଯଜ୍ଞର ସଂକଳ୍ପ କରି, କରନ୍ଧମଙ୍କ ପୌତ୍ର ମରୁତ୍ତ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ବାଗ୍ମୀ ଭାବରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.6.4
भगवन्यन्मया पूर्वमभिगम्य तपोधन ।
कृतोऽभिसन्धिर्यज्ञस्य भवतो वचनाद्गुरो ॥ १४.६.४ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ତପୋଧନ, ଗୁରୁ! ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞର ସଂକଳ୍ପ କରିଥିଲି।
14.6.5
तमहं यष्टुमिच्छामि सम्भाराः सम्भृताश्च मे ।
याज्योस्मि भवतः साधो तत्प्राप्नुहि विधत्स्व च ॥ १४.६.५ ॥
ସେହି ଯଜ୍ଞ ମୁଁ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ତାହାର ସାମଗ୍ରୀ ମୁଁ ସଂଗ୍ରହ କରିସାରିଛି। ହେ ସାଧୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଯଜମାନ; ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।
14.6.6
न कामये याजयितुं त्वामहं पृथिवीपते ।
वृतोस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ॥ १४.६.६ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରାଇବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଦେବରାଜ ମୋତେ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
14.6.7
पित्र्यमस्मि तव क्षेत्रं बहुमन्ये च ते भृशम् ।
तवास्मि याज्यातां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ॥ १४.६.७ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୈତୃକ କ୍ଷେତ୍ର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କରେ। ଆପଣଙ୍କ ଯାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି; ଶରଣାଗତ ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ।
14.6.8
अमर्त्यं याजयित्वाऽहं याजयिष्ये कथं नरम् ।
मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तोस्म्यद्य याजनात् ॥ १४.६.८ ॥
ଅମର୍ତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରାଇ ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟର ଯଜ୍ଞ କିପରି କରାଇବି? ହେ ମରୁତ୍ତ, ଯାଅ ବା ନ ଯାଅ — ଆଜି ମୁଁ ଯାଜନରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଛି।
14.6.9
न त्वां याजयितास्म्यद्य वृणु यं त्वमिहेच्छसि ।
उपाध्यायं महाबाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ॥ १४.६.९ ॥
ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଯାଜକ ହେବି ନାହିଁ। ହେ ମହାବାହୁ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ବାଛ; ସେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ କରିବେ।
14.6.10
एवमुक्तस्तु नृपतिर्मरुत्तो व्रीडितोऽभवत् ।
प्रत्यागच्छन्सुसंविग्नो ददर्श पथि नारदम् ॥ १४.६.१० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାଜା ମରୁତ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଫେରିବା ବେଳେ ପଥରେ ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
14.6.11
देवर्षिणा समागम्य नारदेनि स पार्थिवः ।
विधिवत्प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदोऽब्रवीत् ॥ १४.६.११ ॥
ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଭେଟି ସେ ରାଜା ବିଧିପୂର୍ବକ କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ। ତା'ପରେ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
14.6.12
राजर्षे नातिहृष्टोसि कच्चित्क्षेमं तवानघ ।
क्व गतोसि कुतश्चेदमप्रीतिस्थानमागतम् ॥ १४.६.१२ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ନାହଁ। ହେ ଅନଘ, ତୁମର କ୍ଷେମ ତ ଠିକ୍ ଅଛି? ତୁମେ କେଉଁଠାକୁ ଯାଇଥିଲ, ଏବଂ ଏହି ଅପ୍ରୀତିର ସ୍ଥାନ ତୁମକୁ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲା?
14.6.13
श्रोतव्यं चेन्मया राजन्ब्रूहि मे पार्थिवर्षभ ।
व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वयत्नैर्नराधिप ॥ १४.६.१३ ॥
ରାଜନ୍, ମୁଁ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ କୁହ, ହେ ପାର୍ଥିବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯତ୍ନରେ ତୁମର ଶୋକ ଦୂର କରିବି, ହେ ନରାଧିପ।
14.6.14
एवमुक्तो मरुत्तः स नारदेन महर्षिणा ।
विप्रलम्भमुपाध्यायात्सर्वज्ञे तं न्यवेदयत् ॥ १४.६.१४ ॥
ମହର୍ଷି ନାରଦ ଏହିପରି କହିବାରୁ ମରୁତ୍ତ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରବଞ୍ଚନା ବିଷୟରେ ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
14.6.15
गतोस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं बृहस्पतिम् ।
यज्ञार्थमृत्विजं प्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ॥ १४.६.१५ ॥
ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଋତ୍ବିଜ ପଚାରିବାକୁ ମୁଁ ଯାଇଥିଲି; କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ନାହିଁ।
14.6.16
प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामये ।
परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ॥ १४.६.१६ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ମୁଁ ଏବେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ। ହେ ନାରଦ, ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଓ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି ମୁଁ।
14.6.17
एवमुक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह ।
आविक्षितं महाराज वाचा संजीवयन्निव ॥ १४.६.१७ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ନାରଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ହେ ଅବିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାରାଜ, ଯେପରି ନିଜ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରୁଥିଲେ।
14.6.18
राजन्नङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः ।
चङ्कमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहयन्प्रजाः ॥ १४.६.१८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂବର୍ତ୍ତ ନାମକ ଧାର୍ମିକ ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୁଲି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।
14.6.19
तं गच्च यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति बृहस्पतिः ।
प्रसन्नस्त्वां महातेजाः संवर्तो याजयिष्यति ॥ १४.६.१९ ॥
ବୃହସ୍ପତି ଯଦି ତୁମକୁ ଯାଜ୍ୟ ରୂପେ ଇଚ୍ଛା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସଂବର୍ତ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମର ଯଜ୍ଞ କରାଇବେ।
14.6.20
संजीवितोऽहं भवता वाक्येनानेन नारद ।
पश्येयं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतांवर ॥ १४.६.२० ॥
ନାରଦ, ତୁମ ଏହି ବାକ୍ୟରେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଜୀବିତ ହେଲି। ସଂବର୍ତ୍ତ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠାରେ ଦେଖିପାରିବି? ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କୁହ।
14.6.21
कथं च तस्मै वर्तेयं कथं मां न परित्यजेत् ।
प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ १४.६.२१ ॥
ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବି, ଯାହାଫଳରେ ସେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ ନକରିବେ? ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
14.6.22
उन्मत्तवेषं बिभ्रत्स चङ्क्रमीति यथासुखम् ।
वाराणसीं तु नगरीमभीक्ष्णमुपसेवते ॥ १४.६.२२ ॥
ଉନ୍ମତ୍ତର ବେଶ ଧାରଣ କରି ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବୁଲନ୍ତି; ବାରାଣସୀ ନଗରୀକୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଆନ୍ତି।
14.6.23
तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् ।
तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत संवर्तः स महीपते ॥ १४.६.२३ ॥
ସେହି ନଗରୀର ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଶବ ରଖିବ। ହେ ମହୀପତି, ଯିଏ ତାହା ଦେଖି ଫେରିଯିବ, ସେ ହିଁ ସଂବର୍ତ୍ତ।
14.6.24
तं पृष्ठतोऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत्स वीर्यवान् ।
तमेकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ॥ १४.६.२४ ॥
ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯିବ। ଏକାନ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ହାତଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ।
14.6.25
पृच्छेत्त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह ।
ब्रूयास्त्वं नारदेनेति स कुत्र इति शत्रुहन् ॥ १४.६.२५ ॥
ସେ ଯଦି ତୁମକୁ ପଚାରେ 'ମୋର ପରିଚୟ ତୁମକୁ କିଏ ଦେଲା?', ତେବେ କହିବ: ନାରଦ। ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ସେ ଯଦି 'କେଉଁଠି?' ପଚାରେ—
14.6.26
स चेत्त्वामनुयुञ्जीत ममानुगमनेप्सया ।
शंसेथा वह्निमारूढं मामपि त्वमशङ्कया ॥ १४.६.२६ ॥
ମୋ ପଛେ ଯିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଯଦି ତୁମକୁ ଆହୁରି ପଚାରେ, ତେବେ ନିର୍ଭୟରେ କହିବ ଯେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇଥିଲି।
14.6.27
स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजयित्वा च नारदम् ।
अभ्यनुज्ञाय राजर्षिर्ययौ वाराणसीं पुरीम् ॥ १४.६.२७ ॥
'ସେହିପରି କରିବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ନାରଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବିଦାୟ ନେଇ ସେହି ରାଜର୍ଷି ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ।
14.6.28
तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महायशाः ।
कुणपं स्थापयामास नारदस्य वचः स्मरन् ॥ १४.६.२८ ॥
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ନାରଦଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, କହିଥିବା ପରି ସେହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ନଗର ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଶବ ରଖିଲେ।
14.6.29
यौगपद्येनि विप्रश्च पुरीद्वारमथाविशत् ।
ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा संन्यवर्तत ॥ १४.६.२९ ॥
'ଏକ ସାଙ୍ଗରେ' ବୋଲି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଗରଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତା'ପରେ ସେ ଶବ ଦେଖି ହଠାତ୍ ଫେରିଗଲେ।
14.6.30
स तं निवृत्तमालक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् ।
आविक्षितो महीपालः संवर्तमुपशिक्षितुम् ॥ १४.६.३० ॥
ତାଙ୍କୁ ଫେରିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଯୋଡ଼ହାତରେ ସେହି ଆବିକ୍ଷିତ ରାଜା ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିବାକୁ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
14.6.31
स च तं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कदेमेन च ।
श्लेष्मणा चैव राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ॥ १४.६.३१ ॥
ନିର୍ଜନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଧୂଳି, କାଦୁଅ, ଶ୍ଳେଷ୍ମା ଓ ଥୁକରେ ଢାଙ୍କି ଦେଲା।
14.6.32
स तथा बाध्यमानो वै संवर्तेन महीपतिः ।
अन्वगादेव तमृषिं प्राञ्जलिः सम्प्रसादयन् ॥ १४.६.३२ ॥
ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ରାଜା, ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ହାତଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ।
14.6.33
ततो निवर्त्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् ।
शीतलच्छायमासाद्य न्यग्रोधं बहुशाखिनम् ॥ १४.६.३३ ॥
ତା'ପରେ ଫେରି ଥକିଲା ସଂବର୍ତ୍ତ ଶୀତଳ ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ବହୁ ଶାଖାଯୁକ୍ତ ଏକ ବଟଗଛ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ବସିଲେ।