มหาภารตะ · อัธยายะ 14.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.6.1
अत्राप्युदाहरन्तीमममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च धीमतः ॥ १४.६.१ ॥
ที่นี่ก็มีผู้เล่าอิติหาสโบราณเรื่องนี้ คือบทสนทนาระหว่างพระพฤหัสปติกับพระมรุตตะผู้มีปัญญา
14.6.2
देवराजस्य समयं कृतमाङ्गिरसेन ह ।
श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर्मन्युमाहारयत्परम् ॥ १४.६.२ ॥
พระมรุตตะผู้เป็นกษัตริย์ได้ฟังข้อตกลงที่บุตรแห่งอังคิรัสทำไว้กับพระราชาแห่งเทพ จึงบังเกิดความโกรธอย่างยิ่ง
14.6.3
सङ्कल्प्य मनसा यज्ञं करंधमसुतात्मजः ।
बृहस्पतिमुपागम्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.६.३ ॥
เมื่อตั้งใจในใจจะประกอบยัญ ผู้เป็นหลานของกรันธมะผู้มีวาทะคมคายก็เข้าไปหาพระพฤหัสปติและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.6.4
भगवन्यन्मया पूर्वमभिगम्य तपोधन ।
कृतोऽभिसन्धिर्यज्ञस्य भवतो वचनाद्गुरो ॥ १४.६.४ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นเจ้า ผู้อุดมด้วยตบะ ท่านอาจารย์ของข้า เมื่อก่อนข้าได้เข้าไปหาท่านและทำความตั้งใจจะประกอบยัญตามคำของท่าน
14.6.5
तमहं यष्टुमिच्छामि सम्भाराः सम्भृताश्च मे ।
याज्योस्मि भवतः साधो तत्प्राप्नुहि विधत्स्व च ॥ १४.६.५ ॥
ข้าปรารถนาจะประกอบยัญนั้น และเครื่องประกอบยัญข้าก็รวบรวมไว้แล้ว ข้าแต่ท่านผู้ดี ข้าเป็นผู้ให้ยัญของท่าน ขอท่านรับไว้และจัดการให้ถูกต้องเถิด
14.6.6
न कामये याजयितुं त्वामहं पृथिवीपते ।
वृतोस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ॥ १४.६.६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ข้าไม่ปรารถนาจะให้ท่านเป็นผู้ประกอบยัญให้ข้า ข้าได้ถูกเลือกโดยพระราชาแห่งเทพแล้ว และข้าได้ให้คำมั่นไว้กับพระองค์
14.6.7
पित्र्यमस्मि तव क्षेत्रं बहुमन्ये च ते भृशम् ।
तवास्मि याज्यातां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ॥ १४.६.७ ॥
ข้าเป็นดั่งที่ดินบรรพบุรุษของท่าน และข้าให้เกียรติท่านอย่างยิ่ง ข้ามาหาท่านในฐานะผู้ที่ท่านจะประกอบยัญให้ ขอท่านรับข้าผู้ขอพึ่งพาเถิด
14.6.8
अमर्त्यं याजयित्वाऽहं याजयिष्ये कथं नरम् ।
मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तोस्म्यद्य याजनात् ॥ १४.६.८ ॥
เมื่อได้ประกอบยัญให้ผู้เป็นอมตะแล้ว ข้าจะประกอบยัญให้มนุษย์ผู้เป็นมรรตัยได้อย่างไร ข้าแต่มรุตตะ ท่านจะไปหรือไม่ไปก็ตาม วันนี้ข้าขอถอนตัวจากการเป็นผู้ประกอบยัญแล้ว
14.6.9
न त्वां याजयितास्म्यद्य वृणु यं त्वमिहेच्छसि ।
उपाध्यायं महाबाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ॥ १४.६.९ ॥
วันนี้ข้าจะไม่ประกอบยัญให้ท่าน ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ขอท่านเลือกอาจารย์ผู้เป็นปุโรหิตที่ท่านปรารถนาที่นี่เถิด ผู้นั้นจะประกอบยัญของท่าน
14.6.10
एवमुक्तस्तु नृपतिर्मरुत्तो व्रीडितोऽभवत् ।
प्रत्यागच्छन्सुसंविग्नो ददर्श पथि नारदम् ॥ १४.६.१० ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระมรุตตะผู้เป็นกษัตริย์ก็รู้สึกอับอาย ขณะเดินกลับไปด้วยความทุกข์ใจอย่างยิ่ง ท่านได้พบพระนารทบนทาง
14.6.11
देवर्षिणा समागम्य नारदेनि स पार्थिवः ।
विधिवत्प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदोऽब्रवीत् ॥ १४.६.११ ॥
เมื่อได้พบกับพระนารทผู้เป็นเทวฤๅษี พระราชาก็ประนมมือยืนอยู่ตามธรรมเนียม แล้วพระนารทจึงกล่าวกับท่าน
14.6.12
राजर्षे नातिहृष्टोसि कच्चित्क्षेमं तवानघ ।
क्व गतोसि कुतश्चेदमप्रीतिस्थानमागतम् ॥ १४.६.१२ ॥
ข้าแต่ราชฤๅษี ท่านดูไม่ค่อยยินดีนัก ข้าแต่ผู้ไร้บาป ความเป็นอยู่ของท่านยังปกติดีหรือ ท่านไปมาที่ใดมา และความไม่สบายใจนี้มาจากไหนจึงมาถึงสถานที่นี้
14.6.13
श्रोतव्यं चेन्मया राजन्ब्रूहि मे पार्थिवर्षभ ।
व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वयत्नैर्नराधिप ॥ १४.६.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา หากข้าควรฟัง ขอท่านเล่าให้ข้าฟังเถิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ข้าจะขจัดความโศกของท่านด้วยความพยายามทั้งปวง
14.6.14
एवमुक्तो मरुत्तः स नारदेन महर्षिणा ।
विप्रलम्भमुपाध्यायात्सर्वज्ञे तं न्यवेदयत् ॥ १४.६.१४ ॥
เมื่อมหาฤๅษีนารทกล่าวเช่นนั้น พระมรุตตะจึงเล่าถึงการหลอกลวงที่อาจารย์ของตนได้กระทำให้แก่ท่านผู้รู้ทุกสิ่งฟัง
14.6.15
गतोस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं बृहस्पतिम् ।
यज्ञार्थमृत्विजं प्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ॥ १४.६.१५ ॥
ข้าได้ไปหาพระพฤหัสปติ บุตรแห่งอังคิรัส อาจารย์ของเทพทั้งหลาย เพื่อขอให้ท่านเป็นปุโรหิตสำหรับยัญ แต่ท่านไม่ยินดีต้อนรับข้า
14.6.16
प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामये ।
परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ॥ १४.६.१६ ॥
ข้าถูกท่านปฏิเสธ บัดนี้ข้าไม่ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่อีกแล้ว ข้าแต่พระนารท ข้าถูกอาจารย์ทอดทิ้งและมลทินนี้ก็ติดตัวข้า
14.6.17
एवमुक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह ।
आविक्षितं महाराज वाचा संजीवयन्निव ॥ १४.६.१७ ॥
เมื่อพระราชาตรัสเช่นนั้น พระนารทก็ตอบท่าน ข้าแต่มหาราชผู้เป็นโอรสของอาวิกษิต พระนารทได้ตรัสด้วยถ้อยคำที่ราวกับจะฟื้นคืนชีวิตให้แก่ท่าน
14.6.18
राजन्नङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः ।
चङ्कमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहयन्प्रजाः ॥ १४.६.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา มีบุตรแห่งอังคิรัสผู้ชอบธรรมนามว่าสังวรรต เที่ยวไปในทุกทิศ ไม่นุ่งผ้า ทำให้ประชาชนหลงใหล
14.6.19
तं गच्च यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति बृहस्पतिः ।
प्रसन्नस्त्वां महातेजाः संवर्तो याजयिष्यति ॥ १४.६.१९ ॥
ท่านจงไปหาเขาเถิด หากพระพฤหัสปติไม่ปรารถนาจะเป็นปุโรหิตของท่าน สังวรรตผู้มีเดชรุ่งโรจน์ จะพอพระทัยในตัวท่านและจะประกอบยัญให้ท่าน
14.6.20
संजीवितोऽहं भवता वाक्येनानेन नारद ।
पश्येयं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतांवर ॥ १४.६.२० ॥
ข้าแต่พระนารท ข้าได้กลับมามีชีวิตอีกครั้งด้วยถ้อยคำของท่านนี้ ข้าจะพบสังวรรตได้ที่ไหนหนอ ขอท่านบอกข้าเถิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้พูด
14.6.21
कथं च तस्मै वर्तेयं कथं मां न परित्यजेत् ।
प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ १४.६.२१ ॥
ข้าพเจ้าควรปฏิบัติต่อเขาอย่างไรเล่า เขาจึงจะไม่ทอดทิ้งข้าพเจ้า แม้เขาจะปฏิเสธข้าพเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าก็ไม่มีความกล้าที่จะดำรงชีวิตอยู่
14.6.22
उन्मत्तवेषं बिभ्रत्स चङ्क्रमीति यथासुखम् ।
वाराणसीं तु नगरीमभीक्ष्णमुपसेवते ॥ १४.६.२२ ॥
เขาสวมรูปลักษณ์ของคนบ้า เที่ยวเดินไปตามความพอใจ และมักไปเยือนนครพาราณสีอยู่เสมอ
14.6.23
तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् ।
तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत संवर्तः स महीपते ॥ १४.६.२३ ॥
เมื่อท่านไปถึงประตูนครนั้นแล้ว จงวางศพไว้ที่ใดที่หนึ่ง ผู้ใดเห็นศพนั้นแล้วหันหลังกลับ โอ้จอมปฐพี ผู้นั้นคือสังวรรต
14.6.24
तं पृष्ठतोऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत्स वीर्यवान् ।
तमेकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ॥ १४.६.२४ ॥
ท่านจงตามเขาไปข้างหลัง ไม่ว่าผู้ทรงพลังนั้นจะไปที่ใด เมื่อเข้าไปหาเขาเพียงลำพัง จงประนมมือและไปพึ่งเขาเป็นที่พำนัก
14.6.25
पृच्छेत्त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह ।
ब्रूयास्त्वं नारदेनेति स कुत्र इति शत्रुहन् ॥ १४.६.२५ ॥
หากเขาถามท่านว่า "ใครเป็นผู้บอกเรื่องข้าให้ท่านทราบ" ท่านก็จงตอบว่า "พระนารท" โอ้ผู้สังหารศัตรู หากเขาถามต่อว่า "ที่ไหน" ท่านก็จงตอบ
14.6.26
स चेत्त्वामनुयुञ्जीत ममानुगमनेप्सया ।
शंसेथा वह्निमारूढं मामपि त्वमशङ्कया ॥ १४.६.२६ ॥
หากเขาซักไซ้ท่านต่อไป ด้วยความปรารถนาจะตามข้าพเจ้าไป ท่านก็จงบอกเขาโดยไม่ต้องหวาดกลัวว่า ข้าพเจ้าได้ขึ้นสู่กองไฟแล้ว
14.6.27
स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजयित्वा च नारदम् ।
अभ्यनुज्ञाय राजर्षिर्ययौ वाराणसीं पुरीम् ॥ १४.६.२७ ॥
พระราชาผู้เป็นราชฤๅษีรับคำว่า "ข้าพเจ้าจะทำเช่นนั้น" และได้บูชาพระนารท แล้วขอลาจากไป จึงเสด็จไปยังนครพาราณสี
14.6.28
तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महायशाः ।
कुणपं स्थापयामास नारदस्य वचः स्मरन् ॥ १४.६.२८ ॥
เมื่อไปถึงที่นั้นแล้ว ผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่ผู้นั้น ระลึกถึงคำของพระนารท จึงวางศพไว้ที่ประตูเมืองตามที่ได้รับบอกไว้
14.6.29
यौगपद्येनि विप्रश्च पुरीद्वारमथाविशत् ।
ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा संन्यवर्तत ॥ १४.६.२९ ॥
พราหมณ์กล่าวว่า "พร้อมกันทีเดียว" แล้วก็เข้าไปทางประตูเมือง เมื่อเห็นศพนั้น ก็หันหลังกลับทันที
14.6.30
स तं निवृत्तमालक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् ।
आविक्षितो महीपालः संवर्तमुपशिक्षितुम् ॥ १४.६.३० ॥
เมื่อเห็นเขาหันหลังกลับ พระราชาโอรสของท้าวอาวิกษิต ประนมมือตามเขาไปข้างหลัง เพื่อจะรับคำสั่งสอนจากสังวรรต
14.6.31
स च तं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कदेमेन च ।
श्लेष्मणा चैव राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ॥ १४.६.३१ ॥
เมื่อเห็นพระราชาอยู่ตามลำพัง สังวรรตก็ขว้างฝุ่น โคลน เสมหะ และน้ำลายใส่พระราชา
14.6.32
स तथा बाध्यमानो वै संवर्तेन महीपतिः ।
अन्वगादेव तमृषिं प्राञ्जलिः सम्प्रसादयन् ॥ १४.६.३२ ॥
พระราชาถูกสังวรรตรังควานเช่นนั้น จึงตามฤๅษีนั้นไปด้วยการประนมมือ เพื่อหวังจะให้ท่านพอพระทัย
14.6.33
ततो निवर्त्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् ।
शीतलच्छायमासाद्य न्यग्रोधं बहुशाखिनम् ॥ १४.६.३३ ॥
จากนั้นสังวรรตหันกลับมา ด้วยความอ่อนล้า จึงไปถึงต้นไทรที่มีกิ่งก้านมากมาย และร่มเย็น แล้วนั่งลง