మహాభారతం · అధ్యాయం 14.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.6.1
अत्राप्युदाहरन्तीमममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं मरुत्तस्य च धीमतः ॥ १४.६.१ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా ఉదాహరిస్తారు — బృహస్పతికి, జ్ఞాని అయిన మరుత్తునికి మధ్య జరిగిన సంవాదాన్ని.
14.6.2
देवराजस्य समयं कृतमाङ्गिरसेन ह ।
श्रुत्वा मरुत्तो नृपतिर्मन्युमाहारयत्परम् ॥ १४.६.२ ॥
దేవరాజుతో ఆంగిరసుడు చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని విని రాజు మరుత్తుడు తీవ్ర కోపాన్ని పొందాడు.
14.6.3
सङ्कल्प्य मनसा यज्ञं करंधमसुतात्मजः ।
बृहस्पतिमुपागम्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.६.३ ॥
మనసులో యజ్ఞాన్ని సంకల్పించి, కరంధముని మనవడు బృహస్పతి వద్దకు వెళ్లి, వాక్చతురుడై ఈ మాట అన్నాడు.
14.6.4
भगवन्यन्मया पूर्वमभिगम्य तपोधन ।
कृतोऽभिसन्धिर्यज्ञस्य भवतो वचनाद्गुरो ॥ १४.६.४ ॥
భగవాన్, తపోధనా, గురువా! ముందు నేను మీ వద్దకు వచ్చి, మీ మాట ప్రకారం యజ్ఞం చేయాలని సంకల్పించాను.
14.6.5
तमहं यष्टुमिच्छामि सम्भाराः सम्भृताश्च मे ।
याज्योस्मि भवतः साधो तत्प्राप्नुहि विधत्स्व च ॥ १४.६.५ ॥
ఆ యజ్ఞాన్ని చేయాలనుకుంటున్నాను; దానికి కావలసిన సామగ్రి నేను సమకూర్చాను. సాధూ, నేను మీకు యజమానిని; దాన్ని స్వీకరించి విధిగా నిర్వహించండి.
14.6.6
न कामये याजयितुं त्वामहं पृथिवीपते ।
वृतोस्मि देवराजेन प्रतिज्ञातं च तस्य मे ॥ १४.६.६ ॥
భూపతీ, నేను మీ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలని కోరుకోవడం లేదు. దేవరాజు నన్ను ఎన్నుకున్నాడు; ఆయనతో నాకు ప్రతిజ్ఞ కూడా ఉంది.
14.6.7
पित्र्यमस्मि तव क्षेत्रं बहुमन्ये च ते भृशम् ।
तवास्मि याज्यातां प्राप्तो भजमानं भजस्व माम् ॥ १४.६.७ ॥
నేను మీ పితృ క్షేత్రాన్ని; నేను మిమ్మల్ని ఎంతో గౌరవిస్తాను. మీకు యాజ్యుడిగా వచ్చాను; శరణు కోరిన నన్ను స్వీకరించండి.
14.6.8
अमर्त्यं याजयित्वाऽहं याजयिष्ये कथं नरम् ।
मरुत्त गच्छ वा मा वा निवृत्तोस्म्यद्य याजनात् ॥ १४.६.८ ॥
అమర్త్యునికి యాగం చేయించిన నేను మనిషికి ఎలా యాగం చేయిస్తాను? మరుత్తా, వెళ్ళు లేదా వెళ్ళకు — ఈ రోజు యాజనం నుండి నేను వెనక్కి తగ్గాను.
14.6.9
न त्वां याजयितास्म्यद्य वृणु यं त्वमिहेच्छसि ।
उपाध्यायं महाबाहो यस्ते यज्ञं करिष्यति ॥ १४.६.९ ॥
ఈ రోజు నేను నీకు యాజకుడిగా ఉండను. మహాబాహూ, ఇక్కడ నీవు కోరిన ఉపాధ్యాయుడిని ఎన్నుకో; అతడు నీ యాగాన్ని చేస్తాడు.
14.6.10
एवमुक्तस्तु नृपतिर्मरुत्तो व्रीडितोऽभवत् ।
प्रत्यागच्छन्सुसंविग्नो ददर्श पथि नारदम् ॥ १४.६.१० ॥
ఇలా చెప్పబడిన రాజు మరుత్తుడు సిగ్గుపడ్డాడు. తీవ్రంగా కలత చెంది తిరిగి వస్తూ దారిలో నారదుడిని చూశాడు.
14.6.11
देवर्षिणा समागम्य नारदेनि स पार्थिवः ।
विधिवत्प्राञ्जलिस्तस्थावथैनं नारदोऽब्रवीत् ॥ १४.६.११ ॥
దేవర్షి నారదుడిని కలిసి, ఆ రాజు విధివిధానంగా అంజలి ఘటించి నిలిచాడు. అప్పుడు నారదుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
14.6.12
राजर्षे नातिहृष्टोसि कच्चित्क्षेमं तवानघ ।
क्व गतोसि कुतश्चेदमप्रीतिस्थानमागतम् ॥ १४.६.१२ ॥
రాజర్షీ, నీవు అంత సంతోషంగా లేవు. అనఘా, నీకు క్షేమమేనా? నీవు ఎక్కడికి వెళ్ళావు, ఈ అప్రీతి స్థానం నీకు ఎక్కడి నుండి వచ్చింది?
14.6.13
श्रोतव्यं चेन्मया राजन्ब्रूहि मे पार्थिवर्षभ ।
व्यपनेष्यामि ते मन्युं सर्वयत्नैर्नराधिप ॥ १४.६.१३ ॥
రాజా, నేను వినదగినదైతే చెప్పు, రాజశ్రేష్ఠా. నేను అన్ని ప్రయత్నాలతో నీ దుఃఖాన్ని తొలగిస్తాను, నరాధిపా.
14.6.14
एवमुक्तो मरुत्तः स नारदेन महर्षिणा ।
विप्रलम्भमुपाध्यायात्सर्वज्ञे तं न्यवेदयत् ॥ १४.६.१४ ॥
మహర్షి నారదుడు ఇలా అనగా, మరుత్తుడు తన ఉపాధ్యాయుడు చేసిన మోసాన్ని సర్వజ్ఞునికి తెలియజేశాడు.
14.6.15
गतोस्म्यङ्गिरसः पुत्रं देवाचार्यं बृहस्पतिम् ।
यज्ञार्थमृत्विजं प्रष्टुं स च मां नाभ्यनन्दत ॥ १४.६.१५ ॥
అంగిరసుని కుమారుడు, దేవతల ఆచార్యుడు బృహస్పతి దగ్గరకు యజ్ఞానికి ఋత్విజుని అడగటానికి వెళ్లాను; అతడు నన్ను ఆదరించలేదు.
14.6.16
प्रत्याख्यातश्च तेनाहं जीवितुं नाद्य कामये ।
परित्यक्तश्च गुरुणा दूषितश्चास्मि नारद ॥ १४.६.१६ ॥
అతడు తిరస్కరించడంతో నేను ఇప్పుడు జీవించాలని కోరుకోవడం లేదు. నారదా, గురువు చేత విడువబడి, కళంకితుడనైనాను.
14.6.17
एवमुक्तस्तु राज्ञा स नारदः प्रत्युवाच ह ।
आविक्षितं महाराज वाचा संजीवयन्निव ॥ १४.६.१७ ॥
రాజు ఇలా అనగా నారదుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు; ఆవిక్షితుని కుమారా, మహారాజా, తన మాటలతో అతనిని పునరుజ్జీవింపజేస్తున్నట్లు.
14.6.18
राजन्नङ्गिरसः पुत्रः संवर्तो नाम धार्मिकः ।
चङ्कमीति दिशः सर्वा दिग्वासा मोहयन्प्रजाः ॥ १४.६.१८ ॥
రాజా, అంగిరసుని కుమారుడు సంవర్తుడనే ధార్మికుడు దిగంబరుడై అన్ని దిక్కులలో తిరుగుతూ ప్రజలను మోహింపజేస్తున్నాడు.
14.6.19
तं गच्च यदि याज्यं त्वां न वाञ्छति बृहस्पतिः ।
प्रसन्नस्त्वां महातेजाः संवर्तो याजयिष्यति ॥ १४.६.१९ ॥
బృహస్పతి నిన్ను యాజ్యునిగా కోరకపోతే, అతని దగ్గరకు వెళ్ళు. మహాతేజస్వి అయిన సంవర్తుడు ప్రసన్నుడై నీకు యాగం చేయిస్తాడు.
14.6.20
संजीवितोऽहं भवता वाक्येनानेन नारद ।
पश्येयं क्व नु संवर्तं शंस मे वदतांवर ॥ १४.६.२० ॥
నారదా, నీ ఈ మాటతో నేను తిరిగి బ్రతికాను. సంవర్తుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో, నేను అతడిని ఎక్కడ చూడగలను? వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, నాకు చెప్పు.
14.6.21
कथं च तस्मै वर्तेयं कथं मां न परित्यजेत् ।
प्रत्याख्यातश्च तेनापि नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ १४.६.२१ ॥
అతని పట్ల నేను ఎలా ప్రవర్తించాలి, అతడు నన్ను ఎలా విడిచిపెట్టడు? అతడు కూడా తిరస్కరించిన నేను జీవించే ధైర్యం చేయలేను.
14.6.22
उन्मत्तवेषं बिभ्रत्स चङ्क्रमीति यथासुखम् ।
वाराणसीं तु नगरीमभीक्ष्णमुपसेवते ॥ १४.६.२२ ॥
అతడు పిచ్చివాని వేషం ధరించి ఇష్టానుసారం తిరుగుతాడు; వారణాసి నగరాన్ని తరచుగా సేవిస్తుంటాడు.
14.6.23
तस्या द्वारं समासाद्य न्यसेथाः कुणपं क्वचित् ।
तं दृष्ट्वा यो निवर्तेत संवर्तः स महीपते ॥ १४.६.२३ ॥
ఆ నగరపు ద్వారం చేరి, ఎక్కడో ఒక శవాన్ని ఉంచు. ఓ రాజా, దానిని చూసి వెనుదిరిగేవాడే సంవర్తుడు.
14.6.24
तं पृष्ठतोऽनुगच्छेथा यत्र गच्छेत्स वीर्यवान् ।
तमेकान्ते समासाद्य प्राञ्जलिः शरणं व्रजेः ॥ १४.६.२४ ॥
ఆ శక్తిమంతుడు ఎక్కడికి వెళ్ళినా, వెనుక నుండి అనుసరించు. ఏకాంతంలో అతని దగ్గరకు చేరి, చేతులు జోడించి అతని శరణు పొందు.
14.6.25
पृच्छेत्त्वां यदि केनाहं तवाख्यात इति स्म ह ।
ब्रूयास्त्वं नारदेनेति स कुत्र इति शत्रुहन् ॥ १४.६.२५ ॥
అతను నీతో 'నన్ను నీకు ఎవరు తెలియజేశారు?' అని అడిగితే, 'నారదుడు' అని చెప్పు. శత్రుహంతకా, అతను 'ఎక్కడ?' అని అడిగితే—
14.6.26
स चेत्त्वामनुयुञ्जीत ममानुगमनेप्सया ।
शंसेथा वह्निमारूढं मामपि त्वमशङ्कया ॥ १४.६.२६ ॥
అతను నన్ను అనుసరించాలనే కోరికతో నిన్ను మరింత అడిగితే, భయం లేకుండా 'అతను అగ్నిపై ఎక్కాడు' అని చెప్పు.
14.6.27
स तथेति प्रतिश्रुत्य पूजयित्वा च नारदम् ।
अभ्यनुज्ञाय राजर्षिर्ययौ वाराणसीं पुरीम् ॥ १४.६.२७ ॥
'అలాగే చేస్తాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, నారదుని పూజించి, వీడ్కోలు తీసుకుని ఆ రాజర్షి వారాణసి నగరానికి వెళ్ళాడు.
14.6.28
तत्र गत्वा यथोक्तं स पुर्या द्वारे महायशाः ।
कुणपं स्थापयामास नारदस्य वचः स्मरन् ॥ १४.६.२८ ॥
అక్కడికి వెళ్ళి, నారదుని మాటను స్మరిస్తూ, చెప్పినట్లుగానే ఆ మహాయశస్వి నగర ద్వారం వద్ద ఒక శవాన్ని ఉంచాడు.
14.6.29
यौगपद्येनि विप्रश्च पुरीद्वारमथाविशत् ।
ततः स कुणपं दृष्ट्वा सहसा संन्यवर्तत ॥ १४.६.२९ ॥
'ఒకేసారి' అంటూ ఆ బ్రాహ్మణుడు నగర ద్వారంలోకి ప్రవేశించాడు; అప్పుడు అతడు శవాన్ని చూసి అకస్మాత్తుగా వెనుదిరిగాడు.
14.6.30
स तं निवृत्तमालक्ष्य प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् ।
आविक्षितो महीपालः संवर्तमुपशिक्षितुम् ॥ १४.६.३० ॥
అతడు వెనుదిరగడం చూసి, చేతులు జోడించి ఆ ఆవిక్షితుడైన రాజు సంవర్తుని వద్ద నేర్చుకోవడానికి అతని వెనుక నడిచాడు.
14.6.31
स च तं विजने दृष्ट्वा पांसुभिः कदेमेन च ।
श्लेष्मणा चैव राजानं ष्ठीवनैश्च समाकिरत् ॥ १४.६.३१ ॥
ఏకాంతంలో అతడిని చూసి ఆ రాజును ధూళితో, బురదతో, కఫముతో, ఉమ్మితో అతడు కప్పివేశాడు.
14.6.32
स तथा बाध्यमानो वै संवर्तेन महीपतिः ।
अन्वगादेव तमृषिं प्राञ्जलिः सम्प्रसादयन् ॥ १४.६.३२ ॥
సంవర్తునిచే ఈ విధంగా బాధించబడిన ఆ రాజు, ఆ ఋషిని ప్రసన్నం చేయాలని చేతులు జోడించి అతని వెనుక నడిచాడు.
14.6.33
ततो निवर्त्य संवर्तः परिश्रान्त उपाविशत् ।
शीतलच्छायमासाद्य न्यग्रोधं बहुशाखिनम् ॥ १४.६.३३ ॥
అప్పుడు తిరిగి, అలసిపోయిన సంవర్తుడు, చల్లని నీడ గల అనేక కొమ్మల మర్రిచెట్టును చేరి కూర్చున్నాడు.