Mahābhārata · Adhyāya 14.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.60.1
श्रुतवानस्मि वार्ष्णेय सङ्ग्रामं परमाद्भुतम् ।
नराणां वदतां पुत्र कथोद्धातेषु नित्यशः ॥ १४.६०.१ ॥
Vasudeva dijo: Oh Vārṣṇeya, hijo, he oído constantemente de los hombres que narran historias sobre aquella batalla sumamente maravillosa.
14.60.2
त्वं तु प्रत्यक्षदर्शी च कार्यज्ञश्च महाभुजः ।
तस्मात्प्रब्रूहि सङ्ग्रामं याथातथ्येन मेऽनघ ॥ १४.६०.२ ॥
Tú eres testigo presencial y conocedor de los hechos, oh de brazos poderosos. Por tanto, oh sin culpa, cuéntame aquella batalla tal como fue, con verdad.
14.60.3
यथा तदभवद्युद्धं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
भीष्मकर्णकृपद्रोणशल्यादिभिरनुत्तमम् ॥ १४.६०.३ ॥
Cómo llegó a ser aquella batalla de los magnánimos Pāṇḍavas con Bhīṣma, Karṇa, Kṛpa, Droṇa, Śalya y los demás, incomparable.
14.60.4
अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणामनेकशः ।
नानावेषाकृतिमतां नानादेशनिवासिनाम् ॥ १४.६०.४ ॥
Y también de los otros guerreros, diestros en las armas de muchas maneras, de diversos atuendos y figuras, que habitaban en diversas tierras.
14.60.5
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षः पित्रा मातुस्तदाऽन्तिके ।
शशंस कुरुवीराणां सङ्ग्रामे निधनं यथा ॥ १४.६०.५ ॥
Así interpelado por su padre, entonces, en presencia de su madre, el de ojos de loto relató cómo los héroes kuru hallaron la muerte en la batalla.
14.60.6
अत्यद्भुतानि कर्माणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
बहुलत्वान्न सङ्ख्यातुं शक्यान्यब्दशतैरपि ॥ १४.६०.६ ॥
Las hazañas de los guerreros magnánimos son sumamente maravillosas; por su abundancia no pueden contarse ni en cientos de años.
14.60.7
प्राधान्यतस्तु गदतः समासेनैव मे शृणु ।
कर्माणि पृथिवीशानां यथावदमरद्युते ॥ १४.६०.७ ॥
Sobre todo, en breve, te lo diré; escucha. Oh resplandeciente como los inmortales, oye las acciones de los señores de la tierra tal como fueron.
14.60.8
भीष्मः सेनापतिरभूदेकादशचमूपतिः ।
कौरव्यः कौरवेन्द्राणां देवानामिव पावकिः ॥ १४.६०.८ ॥
Bhīṣma se hizo comandante, señor de once divisiones, descendiente de Kuru, entre los reyes Kaurava como el hijo del fuego entre los dioses.
14.60.9
शिखण्डी पाण्डुपुत्राणां नेता सप्तचमूपतिः ।
बभूव रक्षितो धीमाञ्श्रीमता सव्यसाचिना ॥ १४.६०.९ ॥
Śikhaṇḍī se convirtió en líder de los hijos de Pāṇḍu y señor de siete divisiones; el sabio fue protegido por el glorioso Savyasācin (Arjuna).
14.60.10
तेषां तदभवद्युद्धं दशाहानि महात्मनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सुमहद्रोमहर्षणम् ॥ १४.६०.१० ॥
Aquella batalla entre los Kurus y los Pāṇḍavas, de grandes almas, duró diez días; fue sumamente grande y espeluznante.
14.60.11
अयुध्यमानं गाङ्गेयं शिखण्डी तं महाद्युतिम् ।
जघान बहुभिर्बाणैः सह गाण्डीवधन्वना ॥ १४.६०.११ ॥
Śikhaṇḍī, junto al portador del arco Gāṇḍīva, hirió con muchas flechas al hijo de Gaṅgā, el de gran resplandor, que no combatía.
14.60.12
अकरोत्स ततः कालं शरतल्पगतो मुनिः ।
अयनं दक्षिणं हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे ॥ १४.६०.१२ ॥
Entonces el sabio, tendido en el lecho de flechas, aguardó su momento; dejando el curso sur, cuando llegó el curso norte.
14.60.13
ततः सेनापतिरभूद्द्रोणोऽस्त्रविदुषांवरः ।
प्रवीरः कौरवेन्द्रस्य काव्यो दैत्यपतेरिव ॥ १४.६०.१३ ॥
Entonces Droṇa, el mejor entre los diestros en armas, se convirtió en comandante del señor de los Kurus, un héroe como Kāvya para el señor de los daitya.
14.60.14
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्नवभिर्द्विजसत्तमः ।
संवृतः समरश्लाघी गुप्तः कृपसुतादिभिः ॥ १४.६०.१४ ॥
Rodeado por las nueve akṣauhiṇī restantes, el mejor de los brahmanes, jactancioso en la batalla, era protegido por el hijo de Kṛpa y otros.
14.60.15
धृष्टद्युम्नस्त्वभून्नेता पाण्डवानां महास्त्रवित् ।
गुप्तो भीमेन मेधावी मित्रेण वरुणो यथा ॥ १४.६०.१५ ॥
Pero Dhṛṣṭadyumna se convirtió en líder de los Pāṇḍava, conocedor de grandes armas; el sabio Bhīma lo protegía, como Varuṇa por Mitra.
14.60.16
स च सेनापरिवृतो द्रोणप्रेप्सुर्महामनाः ।
पितुर्निकारान्संस्मृत्य रणे कर्माकरोन्महत् ॥ १४.६०.१६ ॥
Y él, magnánimo y rodeado por su ejército, deseando a Droṇa, recordando los agravios a su padre, realizó una gran hazaña en la batalla.
14.60.17
तस्मिंस्ते पृथिवीपाला द्रोणपार्षतसङ्गरे ।
नानादिगागता वीराः प्रायशो निधनं गताः ॥ १४.६०.१७ ॥
En aquella batalla entre Droṇa y Pārṣata, aquellos protectores de la tierra, héroes venidos de diversas direcciones, en su mayoría hallaron la muerte.
14.60.18
दिनानि पञ्च तद्युद्धमभूत्परमदारुणम् ।
ततो द्रोणः परिश्रान्तो धृष्टद्युम्नवशं गतः ॥ १४.६०.१८ ॥
Aquella batalla fue espantosísima durante cinco días. Entonces Droṇa, agotado, cayó bajo el poder de Dhṛṣṭadyumna.
14.60.19
ततः सेनापतिरभूत्कर्णो दौर्योधने बले ।
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्वृतः पञ्चभिराहवे ॥ १४.६०.१९ ॥
Entonces Karṇa se convirtió en comandante del ejército de Duryodhana, rodeado en la batalla por las cinco akṣauhiṇī restantes.
14.60.20
तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिताः ।
हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवुः समवस्थिताः ॥ १४.६०.२० ॥
Los tres ejércitos de los hijos de Pāṇḍu, protegidos por Bībhatsu (Arjuna), permanecían allí, en su mayoría con sus héroes muertos.
14.60.21
ततः पार्थं समासाद्य पतङ्ग इव पावकम् ।
पञ्चत्वमगमत्सौतिर्द्वितीयेऽहनि दारुणः ॥ १४.६०.२१ ॥
Entonces, acercándose a Pārtha (Arjuna) como una polilla al fuego, el terrible hijo del auriga halló la muerte el segundo día.
14.60.22
हते कर्णे तु कौरव्या निरुत्साहा हतौजसः ।
अक्षौहिणीभिस्तिसृभिर्मद्रेशं पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२२ ॥
Muerto Karṇa, los Kauravas, desanimados y sin vigor, rodearon al rey de Madra (Śalya) con tres akṣauhiṇī.
14.60.23
हतिवाहनभूयिष्ठाः पाण्डिवास्तु युधिष्ठिरम् ।
अक्षौहिण्या निरुत्साहाः शिष्टया पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२३ ॥
Con elefantes y monturas en su mayoría muertos, los Pāṇḍava desanimados rodearon a Yudhiṣṭhira con la única akṣauhiṇī restante.
14.60.24
अवधीन्मद्रराजानं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
तस्मिंस्तदाऽर्धदिवसे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १४.६०.२४ ॥
El rey de los Kuru, Yudhiṣṭhira, mató al rey de Madra (Śalya). En aquel momento, al mediodía, realizó una hazaña muy difícil.
14.60.25
हते शल्ये तु शकुनिं सहदेवो महामनाः ।
आहर्तारं कलेस्तस्य जगानामितविक्रमः ॥ १४.६०.२५ ॥
Cuando Śalya fue abatido, Sahadeva, de gran espíritu y valor sin medida, dio muerte a Śakuni, el instigador de Kali.
14.60.26
निहते शकुनौ राजा धार्तराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
अपाक्रामद्गदापाणिर्हतभूयिष्ठसैनिकः ॥ १४.६०.२६ ॥
Muerto Śakuni y casi todo su ejército, el rey, hijo de Dhṛtarāṣṭra, profundamente abatido, se retiró con la maza en la mano.
14.60.27
तमन्वधावत्संक्रुद्धो भीमसेनः प्रतापवान् ।
ह्रदे द्वैपायने चापि सलिलस्थं ददर्श तम् ॥ १४.६०.२७ ॥
Bhīmasena, poderoso y colérico, lo persiguió, y en el lago de Dvaipāyana lo vio de pie en el agua.
14.60.28
इतशिष्टेन सैन्येन समन्तात्पर्यवार्य तम् ।
अथोपविविशुर्हृष्टा ह्रदस्थं पञ्च पाण्डवाः ॥ १४.६०.२८ ॥
Rodeándolo por todas partes con el ejército que quedaba, los cinco Pāṇḍavas se sentaron alegremente en torno a él, que estaba en el lago.
14.60.29
विगाह्य सलिलं त्वाशु वाग्बाणैर्भृशविक्षतः ।
उत्थाय स गदापाणिर्युद्धाय समुपस्थितः ॥ १४.६०.२९ ॥
Tras sumergirse en el agua, gravemente herido por flechas de palabras, se levantó de prisa y, con la maza en la mano, se presentó para el combate.
14.60.30
ततः स निहतो राजा धार्तराष्ट्रो महारणे ।
भीमसेनेन विक्रम्य पश्यतां पृथिवीक्षिताम् ॥ १४.६०.३० ॥
Entonces aquel rey, hijo de Dhṛtarāṣṭra, fue muerto en la gran batalla por Bhīmasena con valor, ante la mirada de los reyes de la tierra.
14.60.31
ततस्तत्पाण्डवं सैन्यं प्रसुप्तं शिबिरे निशि ।
निहतं द्रोणपुत्रेण पितुर्वधममृष्यता ॥ १४.६०.३१ ॥
Entonces, de noche, mientras el ejército pāṇḍava dormía en el campamento, el hijo de Droṇa, incapaz de soportar la muerte de su padre, lo masacró.
14.60.32
हतपुत्रा हतबला हतमित्रा मया सह ।
युयुधानसहायेन पञ्च शिष्टास्तु पाण्डवाः ॥ १४.६०.३२ ॥
Con los hijos, las fuerzas y los aliados muertos, sobrevivieron solo los cinco Pāṇḍava, junto conmigo y con Yuyudhāna como ayudante.
14.60.33
सहैव कृपभोजाभ्यां द्रौणिर्युद्धादमुच्यत ।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यो मुक्तः पाण्डवसंश्रयात् ॥ १४.६०.३३ ॥
Junto con Kṛpa y Kṛtavarman, el hijo de Droṇa escapó de la batalla; y el kaurava Yuyutsu también quedó libre al acogerse a los Pāṇḍava.
14.60.34
निहते कौरवेन्द्रे तु सानुबन्धे सुयोधने ।
विदुरः संजयश्चैव धर्मराजमुपस्थितौ ॥ १४.६०.३४ ॥
Cuando Suyodhana, señor de los kurus, fue muerto junto con sus seguidores, Vidura y Sañjaya se presentaron ante el rey Yudhiṣṭhira, señor del dharma.
14.60.35
एवं तदभवद्युद्दमहान्यष्टादश प्रभो ।
यत्र ते पृथिवीपाला निहताः स्वर्गमावसन् ॥ १४.६०.३५ ॥
Así, oh señor, aquella batalla duró dieciocho días, en la que esos reyes de la tierra fueron muertos y habitaron en el cielo.
14.60.36
शृण्वतां तु महाराज कथां तां रोमहर्षणीम् ।
दुःखशोकपरिक्लेशा वृष्णीनामभवंस्तदा ॥ १४.६०.३६ ॥
Mientras escuchaban, oh gran rey, aquel relato que eriza el cabello, surgieron pena, dolor y angustia entre los Vṛṣṇi.