മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.60.1
श्रुतवानस्मि वार्ष्णेय सङ्ग्रामं परमाद्भुतम् ।
नराणां वदतां पुत्र कथोद्धातेषु नित्यशः ॥ १४.६०.१ ॥
വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: വാർഷ്ണേയാ, മകനേ, കഥകൾ പറയുന്ന മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് എപ്പോഴും ആ പരമാദ്ഭുതമായ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
14.60.2
त्वं तु प्रत्यक्षदर्शी च कार्यज्ञश्च महाभुजः ।
तस्मात्प्रब्रूहि सङ्ग्रामं याथातथ्येन मेऽनघ ॥ १४.६०.२ ॥
നീ നേരിട്ട് കണ്ടവനും കാര്യങ്ങൾ അറിയുന്നവനും മഹാബാഹുവുമാണ്. അതിനാൽ, നിഷ്പാപനേ, ആ യുദ്ധം യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
14.60.3
यथा तदभवद्युद्धं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
भीष्मकर्णकृपद्रोणशल्यादिभिरनुत्तमम् ॥ १४.६०.३ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർക്കും ഭീഷ്മർ, കർണ്ണൻ, കൃപർ, ദ്രോണർ, ശല്യർ തുടങ്ങിയവർക്കും ഇടയിൽ നടന്ന ആ യുദ്ധം എങ്ങനെയായിരുന്നുവോ, അത് അതുല്യമായിരുന്നു.
14.60.4
अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणामनेकशः ।
नानावेषाकृतिमतां नानादेशनिवासिनाम् ॥ १४.६०.४ ॥
പല ആയുധങ്ങളിൽ നിപുണരായ, വിവിധ വേഷവും രൂപവും ഉള്ള, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ വസിച്ചിരുന്ന മറ്റ് ക്ഷത്രിയരെക്കുറിച്ചും.
14.60.5
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षः पित्रा मातुस्तदाऽन्तिके ।
शशंस कुरुवीराणां सङ्ग्रामे निधनं यथा ॥ १४.६०.५ ॥
പിതാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അപ്പോൾ മാതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ താമരക്കണ്ണൻ കുരുവീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ മരിച്ച വിധം വിവരിച്ചു.
14.60.6
अत्यद्भुतानि कर्माणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
बहुलत्वान्न सङ्ख्यातुं शक्यान्यब्दशतैरपि ॥ १४.६०.६ ॥
മഹാത്മാക്കളായ ക്ഷത്രിയരുടെ കർമ്മങ്ങൾ അത്യന്തം അദ്ഭുതകരമാണ്; അവയുടെ ബാഹുല്യം കാരണം നൂറു വർഷം കൊണ്ടും എണ്ണിത്തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.
14.60.7
प्राधान्यतस्तु गदतः समासेनैव मे शृणु ।
कर्माणि पृथिवीशानां यथावदमरद्युते ॥ १४.६०.७ ॥
എന്നാൽ പ്രധാനമായി സംക്ഷേപത്തിൽ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കുക. അമരന്മാരെപ്പോലെ തേജസ്വിയായവനേ, ഭൂപതികളുടെ കർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി കേൾക്കുക.
14.60.8
भीष्मः सेनापतिरभूदेकादशचमूपतिः ।
कौरव्यः कौरवेन्द्राणां देवानामिव पावकिः ॥ १४.६०.८ ॥
ഭീഷ്മൻ സേനാപതിയായി, പതിനൊന്ന് സേനാവിഭാഗങ്ങളുടെ അധിപൻ, കൗരവ വംശജൻ; കൗരവ രാജാക്കന്മാരിൽ ദേവന്മാരിൽ അഗ്നിപുത്രനെപ്പോലെ.
14.60.9
शिखण्डी पाण्डुपुत्राणां नेता सप्तचमूपतिः ।
बभूव रक्षितो धीमाञ्श्रीमता सव्यसाचिना ॥ १४.६०.९ ॥
ശിഖണ്ഡി പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ നേതാവായി, ഏഴ് സേനാവിഭാഗങ്ങളുടെ അധിപൻ; ബുദ്ധിമാനായ അദ്ദേഹം ശ്രീമാനായ സവ്യസാചിയാൽ (അർജുനനാൽ) സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
14.60.10
तेषां तदभवद्युद्धं दशाहानि महात्मनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सुमहद्रोमहर्षणम् ॥ १४.६०.१० ॥
ആ മഹാത്മാക്കളായ കുരുക്കൾക്കും പാണ്ഡവർക്കും ഇടയിൽ ആ യുദ്ധം പത്തു ദിവസം നീണ്ടു; അത് അത്യന്തം ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായിരുന്നു.
14.60.11
अयुध्यमानं गाङ्गेयं शिखण्डी तं महाद्युतिम् ।
जघान बहुभिर्बाणैः सह गाण्डीवधन्वना ॥ १४.६०.११ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യാതിരുന്ന ഗംഗാപുത്രനെ, ആ മഹാതേജസ്വിയെ, ശിഖണ്ഡി ഗാണ്ഡീവധന്വാവിനോടൊപ്പം പല ബാണങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
14.60.12
अकरोत्स ततः कालं शरतल्पगतो मुनिः ।
अयनं दक्षिणं हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे ॥ १४.६०.१२ ॥
അപ്പോൾ അമ്പുകിടക്കയിൽ കിടന്ന ആ മുനി കാലം കഴിച്ചു; ദക്ഷിണായനം വിട്ട്, ഉത്തരായണം വന്നപ്പോൾ.
14.60.13
ततः सेनापतिरभूद्द्रोणोऽस्त्रविदुषांवरः ।
प्रवीरः कौरवेन्द्रस्य काव्यो दैत्यपतेरिव ॥ १४.६०.१३ ॥
അപ്പോൾ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ഉത്തമനായ ദ്രോണൻ കൗരവേന്ദ്രന്റെ വീരസേനാപതിയായി, ദൈത്യപതിക്ക് കാവ്യനെപ്പോലെ.
14.60.14
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्नवभिर्द्विजसत्तमः ।
संवृतः समरश्लाघी गुप्तः कृपसुतादिभिः ॥ १४.६०.१४ ॥
ശേഷിച്ച ഒമ്പത് അക്ഷൗഹിണികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനിയായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ കൃപന്റെ പുത്രനാദിയായവരാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
14.60.15
धृष्टद्युम्नस्त्वभून्नेता पाण्डवानां महास्त्रवित् ।
गुप्तो भीमेन मेधावी मित्रेण वरुणो यथा ॥ १४.६०.१५ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ പാണ്ഡവരുടെ നേതാവായി, മഹാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ; ബുദ്ധിമാനായ ഭീമനാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, മിത്രനാൽ വരുണനെപ്പോലെ.
14.60.16
स च सेनापरिवृतो द्रोणप्रेप्सुर्महामनाः ।
पितुर्निकारान्संस्मृत्य रणे कर्माकरोन्महत् ॥ १४.६०.१६ ॥
സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ മഹാമനസ്കൻ, ദ്രോണനെ നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, പിതാവിന്റെ അപമാനങ്ങൾ ഓർത്ത് യുദ്ധത്തിൽ മഹത്കർമം ചെയ്തു.
14.60.17
तस्मिंस्ते पृथिवीपाला द्रोणपार्षतसङ्गरे ।
नानादिगागता वीराः प्रायशो निधनं गताः ॥ १४.६०.१७ ॥
ദ്രോണ-പാർഷത യുദ്ധത്തിൽ, വിവിധ ദിക്കുകളിൽ നിന്നെത്തിയ ആ ഭൂപാലന്മാരും വീരന്മാരും മിക്കവാറും മരണം പ്രാപിച്ചു.
14.60.18
दिनानि पञ्च तद्युद्धमभूत्परमदारुणम् ।
ततो द्रोणः परिश्रान्तो धृष्टद्युम्नवशं गतः ॥ १४.६०.१८ ॥
ആ യുദ്ധം അഞ്ചു ദിവസം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായിരുന്നു. പിന്നെ ദ്രോണൻ തളർന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ വശത്തായി.
14.60.19
ततः सेनापतिरभूत्कर्णो दौर्योधने बले ।
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्वृतः पञ्चभिराहवे ॥ १४.६०.१९ ॥
പിന്നീട് ദുര്യോധനന്റെ സേനയിൽ കർണൻ സേനാപതിയായി; യുദ്ധത്തിൽ ശേഷിച്ച അഞ്ച് അക്ഷൗഹിണി സേനകൾ അവനെ വളഞ്ഞിരുന്നു.
14.60.20
तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिताः ।
हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवुः समवस्थिताः ॥ १४.६०.२० ॥
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ മൂന്ന് സേനകൾ, ബീഭത്സു (അർജുനൻ) സംരക്ഷിച്ചവ, ഏറെയും വീരന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
14.60.21
ततः पार्थं समासाद्य पतङ्ग इव पावकम् ।
पञ्चत्वमगमत्सौतिर्द्वितीयेऽहनि दारुणः ॥ १४.६०.२१ ॥
പിന്നീട് പാർത്ഥനെ (അർജുനനെ) സമീപിച്ച്, തീയെ സമീപിക്കുന്ന ഈയാംപാറ്റപോലെ, സൂതപുത്രൻ ഭയങ്കര കർണൻ രണ്ടാം ദിവസം മരണം പ്രാപിച്ചു.
14.60.22
हते कर्णे तु कौरव्या निरुत्साहा हतौजसः ।
अक्षौहिणीभिस्तिसृभिर्मद्रेशं पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२२ ॥
കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൗരവർ ഉത്സാഹമറ്റ് ഓജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ട്, മൂന്ന് അക്ഷൗഹിണി സേനകളാൽ മദ്രരാജനെ (ശല്യനെ) വളഞ്ഞു.
14.60.23
हतिवाहनभूयिष्ठाः पाण्डिवास्तु युधिष्ठिरम् ।
अक्षौहिण्या निरुत्साहाः शिष्टया पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२३ ॥
ആനകളും വാഹനങ്ങളും ഏറെയും വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ ശേഷിച്ച ഒരു അക്ഷൗഹിണി സേനയാൽ യുധിഷ്ഠിരനെ വളഞ്ഞു.
14.60.24
अवधीन्मद्रराजानं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
तस्मिंस्तदाऽर्धदिवसे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १४.६०.२४ ॥
കുരുരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ മദ്രരാജനെ (ശല്യനെ) വധിച്ചു. അന്ന്, ഉച്ചസമയത്ത്, അതിദുഷ്കരമായ കർമ്മം ചെയ്തു.
14.60.25
हते शल्ये तु शकुनिं सहदेवो महामनाः ।
आहर्तारं कलेस्तस्य जगानामितविक्रमः ॥ १४.६०.२५ ॥
ശല്യൻ വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം, മഹാമനസ്കനായ സഹദേവൻ അമിതവിക്രമത്തോടെ കലിയെ ഉണർത്തിയ ആ ശകുനിയെ വധിച്ചു.
14.60.26
निहते शकुनौ राजा धार्तराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
अपाक्रामद्गदापाणिर्हतभूयिष्ठसैनिकः ॥ १४.६०.२६ ॥
ശകുനി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സൈന്യത്തിന്റെ ഏറെയും നശിച്ചിരിക്കെ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവ് ദുഃഖിതനായി ഗദയുമേന്തി പിന്മാറി.
14.60.27
तमन्वधावत्संक्रुद्धो भीमसेनः प्रतापवान् ।
ह्रदे द्वैपायने चापि सलिलस्थं ददर्श तम् ॥ १४.६०.२७ ॥
കോപിതനായ പ്രതാപവാനായ ഭീമസേനൻ അവനെ പിന്തുടർന്നു; ദ്വൈപായനതടാകത്തിൽ വെള്ളത്തിൽ നിൽക്കുന്ന അവനെ കണ്ടു.
14.60.28
इतशिष्टेन सैन्येन समन्तात्पर्यवार्य तम् ।
अथोपविविशुर्हृष्टा ह्रदस्थं पञ्च पाण्डवाः ॥ १४.६०.२८ ॥
ശേഷിച്ച സൈന്യംകൊണ്ട് നാലുപാടും അവനെ വളഞ്ഞശേഷം, തടാകത്തിലുള്ള അവനു ചുറ്റും അഞ്ചു പാണ്ഡവരും സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു.
14.60.29
विगाह्य सलिलं त्वाशु वाग्बाणैर्भृशविक्षतः ।
उत्थाय स गदापाणिर्युद्धाय समुपस्थितः ॥ १४.६०.२९ ॥
വെള്ളത്തിലിറങ്ങി, വാക്കുകളാകുന്ന അമ്പുകളാൽ ഏറെ മുറിവേറ്റ്, വേഗം എഴുന്നേറ്റ്, ഗദയുമേന്തി അവൻ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ടു വന്നു.
14.60.30
ततः स निहतो राजा धार्तराष्ट्रो महारणे ।
भीमसेनेन विक्रम्य पश्यतां पृथिवीक्षिताम् ॥ १४.६०.३० ॥
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ആ രാജാവ് മഹായുദ്ധത്തിൽ, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ കാൺകെ, ഭീമസേനന്റെ വിക്രമത്താൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
14.60.31
ततस्तत्पाण्डवं सैन्यं प्रसुप्तं शिबिरे निशि ।
निहतं द्रोणपुत्रेण पितुर्वधममृष्यता ॥ १४.६०.३१ ॥
അപ്പോൾ രാത്രിയിൽ പാളയത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ആ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ, പിതാവിന്റെ വധം പൊറുക്കാനാകാത്ത ദ്രോണപുത്രൻ കൊന്നൊടുക്കി.
14.60.32
हतपुत्रा हतबला हतमित्रा मया सह ।
युयुधानसहायेन पञ्च शिष्टास्तु पाण्डवाः ॥ १४.६०.३२ ॥
പുത്രന്മാരും സൈന്യവും മിത്രങ്ങളും നശിച്ചപ്പോൾ, എന്നോടും യുയുധാനന്റെ സഹായത്തോടും കൂടി അഞ്ചു പാണ്ഡവർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
14.60.33
सहैव कृपभोजाभ्यां द्रौणिर्युद्धादमुच्यत ।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यो मुक्तः पाण्डवसंश्रयात् ॥ १४.६०.३३ ॥
കൃപനും കൃതവർമ്മാവുമൊത്ത് ദ്രോണപുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു; കൗരവൻ യുയുത്സുവും പാണ്ഡവരുടെ അഭയത്താൽ മോചിതനായി.
14.60.34
निहते कौरवेन्द्रे तु सानुबन्धे सुयोधने ।
विदुरः संजयश्चैव धर्मराजमुपस्थितौ ॥ १४.६०.३४ ॥
അനുചരന്മാരോടൊപ്പം കൗരവേന്ദ്രനായ സുയോധനൻ വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം, വിദുരനും സഞ്ജയനും ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സമീപമെത്തി.
14.60.35
एवं तदभवद्युद्दमहान्यष्टादश प्रभो ।
यत्र ते पृथिवीपाला निहताः स्वर्गमावसन् ॥ १४.६०.३५ ॥
പ്രഭോ, ഇങ്ങനെ ആ യുദ്ധം പതിനെട്ടു ദിവസം നീണ്ടു; അതിൽ ആ രാജാക്കന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിൽ വസിച്ചു.
14.60.36
शृण्वतां तु महाराज कथां तां रोमहर्षणीम् ।
दुःखशोकपरिक्लेशा वृष्णीनामभवंस्तदा ॥ १४.६०.३६ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ രോമാഞ്ചജനകമായ കഥ കേൾക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ വൃഷ്ണിവംശജർക്ക് ദുഃഖവും ശോകവും വേദനയും ഉണ്ടായി.