ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.60.1
श्रुतवानस्मि वार्ष्णेय सङ्ग्रामं परमाद्भुतम् ।
नराणां वदतां पुत्र कथोद्धातेषु नित्यशः ॥ १४.६०.१ ॥
ವಸುದೇವ ಹೇಳಿದನು: ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಮಗನೇ, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸದಾ ಆ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
14.60.2
त्वं तु प्रत्यक्षदर्शी च कार्यज्ञश्च महाभुजः ।
तस्मात्प्रब्रूहि सङ्ग्रामं याथातथ्येन मेऽनघ ॥ १४.६०.२ ॥
ನೀನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಂಡವನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಮಹಾಬಾಹುವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಇದ್ದಂತೆಯೇ ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.60.3
यथा तदभवद्युद्धं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
भीष्मकर्णकृपद्रोणशल्यादिभिरनुत्तमम् ॥ १४.६०.३ ॥
ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ಕೃಪ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಆ ಯುದ್ಧ ಹೇಗಾಯಿತು, ಅದು ಅನುಪಮವಾಗಿತ್ತು.
14.60.4
अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणामनेकशः ।
नानावेषाकृतिमतां नानादेशनिवासिनाम् ॥ १४.६०.४ ॥
ಅನೇಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ನಾನಾ ವೇಷ ಮತ್ತು ರೂಪ ಹೊಂದಿದ, ನಾನಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ.
14.60.5
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षः पित्रा मातुस्तदाऽन्तिके ।
शशंस कुरुवीराणां सङ्ग्रामे निधनं यथा ॥ १४.६०.५ ॥
ತಂದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಆಗ ತಾಯಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನು ಕುರು ವೀರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.
14.60.6
अत्यद्भुतानि कर्माणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
बहुलत्वान्न सङ्ख्यातुं शक्यान्यब्दशतैरपि ॥ १४.६०.६ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದವು; ಅವುಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದಿಂದ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
14.60.7
प्राधान्यतस्तु गदतः समासेनैव मे शृणु ।
कर्माणि पृथिवीशानां यथावदमरद्युते ॥ १४.६०.७ ॥
ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಅಮರರಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದವನೇ, ಭೂಪಾಲರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕೇಳು.
14.60.8
भीष्मः सेनापतिरभूदेकादशचमूपतिः ।
कौरव्यः कौरवेन्द्राणां देवानामिव पावकिः ॥ १४.६०.८ ॥
ಭೀಷ್ಮನು ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು, ಹನ್ನೊಂದು ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಕೌರವ ವಂಶದವನು; ಕೌರವ ರಾಜರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಪುತ್ರನಂತೆ.
14.60.9
शिखण्डी पाण्डुपुत्राणां नेता सप्तचमूपतिः ।
बभूव रक्षितो धीमाञ्श्रीमता सव्यसाचिना ॥ १४.६०.९ ॥
ಶಿಖಂಡಿ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ನಾಯಕನಾದನು, ಏಳು ಸೇನೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ರಕ್ಷಿತನಾದನು.
14.60.10
तेषां तदभवद्युद्धं दशाहानि महात्मनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सुमहद्रोमहर्षणम् ॥ १४.६०.१० ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕುರುಗಳಿಗೂ ಪಾಂಡವರಿಗೂ ನಡುವಿನ ಆ ಯುದ್ಧ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾಗಿ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವಂತಿತ್ತು.
14.60.11
अयुध्यमानं गाङ्गेयं शिखण्डी तं महाद्युतिम् ।
जघान बहुभिर्बाणैः सह गाण्डीवधन्वना ॥ १४.६०.११ ॥
ಯುದ್ಧ ಮಾಡದಿದ್ದ ಗಂಗೆಯ ಮಗನನ್ನು, ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯನ್ನು, ಶಿಖಂಡಿ ಗಾಂಡೀವಧನ್ವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
14.60.12
अकरोत्स ततः कालं शरतल्पगतो मुनिः ।
अयनं दक्षिणं हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे ॥ १४.६०.१२ ॥
ನಂತರ ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಮುನಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆದನು; ದಕ್ಷಿಣಾಯನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಉತ್ತರಾಯಣ ಬಂದಾಗ.
14.60.13
ततः सेनापतिरभूद्द्रोणोऽस्त्रविदुषांवरः ।
प्रवीरः कौरवेन्द्रस्य काव्यो दैत्यपतेरिव ॥ १४.६०.१३ ॥
ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣನು ಕೌರವೇಂದ್ರನ ವೀರ ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು, ದೈತ್ಯಪತಿಗೆ ಕಾವ್ಯನಂತೆ.
14.60.14
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्नवभिर्द्विजसत्तमः ।
संवृतः समरश्लाघी गुप्तः कृपसुतादिभिः ॥ १४.६०.१४ ॥
ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೃಪನ ಮಗ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದನು.
14.60.15
धृष्टद्युम्नस्त्वभून्नेता पाण्डवानां महास्त्रवित् ।
गुप्तो भीमेन मेधावी मित्रेण वरुणो यथा ॥ १४.६०.१५ ॥
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಪಾಂಡವರ ನಾಯಕನಾದನು, ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು; ಮೇಧಾವಿ ಭೀಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದನು, ಮಿತ್ರನಿಂದ ವರುಣನಂತೆ.
14.60.16
स च सेनापरिवृतो द्रोणप्रेप्सुर्महामनाः ।
पितुर्निकारान्संस्मृत्य रणे कर्माकरोन्महत् ॥ १४.६०.१६ ॥
ಆ ಮಹಾಮನಸ್ವಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ದ್ರೋಣನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿ, ತಂದೆಯ ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದನು.
14.60.17
तस्मिंस्ते पृथिवीपाला द्रोणपार्षतसङ्गरे ।
नानादिगागता वीराः प्रायशो निधनं गताः ॥ १४.६०.१७ ॥
ದ್ರೋಣ-ಪಾರ್ಷತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ನಾನಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆ ಭೂಪಾಲ ವೀರರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
14.60.18
दिनानि पञ्च तद्युद्धमभूत्परमदारुणम् ।
ततो द्रोणः परिश्रान्तो धृष्टद्युम्नवशं गतः ॥ १४.६०.१८ ॥
ಆ ಯುದ್ಧ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ದ್ರೋಣನು ದಣಿದು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದನು.
14.60.19
ततः सेनापतिरभूत्कर्णो दौर्योधने बले ।
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्वृतः पञ्चभिराहवे ॥ १४.६०.१९ ॥
ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನು ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಐದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಅವನು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು.
14.60.20
तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिताः ।
हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवुः समवस्थिताः ॥ १४.६०.२० ॥
ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಮೂರು ಸೇನೆಗಳು, ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವು, ಬಹುತೇಕ ವೀರರು ಹತರಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.
14.60.21
ततः पार्थं समासाद्य पतङ्ग इव पावकम् ।
पञ्चत्वमगमत्सौतिर्द्वितीयेऽहनि दारुणः ॥ १४.६०.२१ ॥
ಆಗ ಪಾರ್ಥನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಸಮೀಪಿಸಿ, ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಿ ಪತಂಗದಂತೆ, ಸೂತಪುತ್ರ ಭೀಕರ ಕರ್ಣನು ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು.
14.60.22
हते कर्णे तु कौरव्या निरुत्साहा हतौजसः ।
अक्षौहिणीभिस्तिसृभिर्मद्रेशं पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२२ ॥
ಕರ್ಣನು ಹತನಾದಾಗ, ಕೌರವರು ಉತ್ಸಾಹ ಕುಂದಿ ತೇಜ ಇಳಿದು, ಮೂರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು (ಶಲ್ಯನನ್ನು) ಸುತ್ತುವರಿದರು.
14.60.23
हतिवाहनभूयिष्ठाः पाण्डिवास्तु युधिष्ठिरम् ।
अक्षौहिण्या निरुत्साहाः शिष्टया पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२३ ॥
ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹತವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಸಾಹ ಕುಂದಿದ ಪಾಂಡವರು ಉಳಿದ ಒಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು.
14.60.24
अवधीन्मद्रराजानं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
तस्मिंस्तदाऽर्धदिवसे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १४.६०.२४ ॥
ಕುರುರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು (ಶಲ್ಯನನ್ನು) ಕೊಂದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು.
14.60.25
हते शल्ये तु शकुनिं सहदेवो महामनाः ।
आहर्तारं कलेस्तस्य जगानामितविक्रमः ॥ १४.६०.२५ ॥
ಶಲ್ಯನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಮಹಾಮನಸ್ಕ ಸಹದೇವನು ಅಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಆ ಶಕುನಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
14.60.26
निहते शकुनौ राजा धार्तराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
अपाक्रामद्गदापाणिर्हतभूयिष्ठसैनिकः ॥ १४.६०.२६ ॥
ಶಕುನಿ ಹತನಾದಾಗ, ಸೈನ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಹತವಾಗಿರಲು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು ಅತಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.
14.60.27
तमन्वधावत्संक्रुद्धो भीमसेनः प्रतापवान् ।
ह्रदे द्वैपायने चापि सलिलस्थं ददर्श तम् ॥ १४.६०.२७ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಭೀಮಸೇನನು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು; ದ್ವೈಪಾಯನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನೊಳಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು.
14.60.28
इतशिष्टेन सैन्येन समन्तात्पर्यवार्य तम् ।
अथोपविविशुर्हृष्टा ह्रदस्थं पञ्च पाण्डवाः ॥ १४.६०.२८ ॥
ಉಳಿದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸರೋವರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನ ಸುತ್ತ ಐವರು ಪಾಂಡವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಳಿತರು.
14.60.29
विगाह्य सलिलं त्वाशु वाग्बाणैर्भृशविक्षतः ।
उत्थाय स गदापाणिर्युद्धाय समुपस्थितः ॥ १४.६०.२९ ॥
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದು, ಮಾತಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎದ್ದು, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದನು.
14.60.30
ततः स निहतो राजा धार्तराष्ट्रो महारणे ।
भीमसेनेन विक्रम्य पश्यतां पृथिवीक्षिताम् ॥ १४.६०.३० ॥
ಆಗ ಆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭೀಮಸೇನನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹತನಾದನು.
14.60.31
ततस्तत्पाण्डवं सैन्यं प्रसुप्तं शिबिरे निशि ।
निहतं द्रोणपुत्रेण पितुर्वधममृष्यता ॥ १४.६०.३१ ॥
ಆಗ ರಾತ್ರಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು, ತಂದೆಯ ವಧೆಯನ್ನು ಸಹಿಸದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
14.60.32
हतपुत्रा हतबला हतमित्रा मया सह ।
युयुधानसहायेन पञ्च शिष्टास्तु पाण्डवाः ॥ १४.६०.३२ ॥
ಪುತ್ರರು, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರು ಹತರಾದ ಮೇಲೆ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುಯುಧಾನನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಐವರು ಪಾಂಡವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು.
14.60.33
सहैव कृपभोजाभ्यां द्रौणिर्युद्धादमुच्यत ।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यो मुक्तः पाण्डवसंश्रयात् ॥ १४.६०.३३ ॥
ಕೃಪ ಮತ್ತು ಕೃತವರ್ಮರೊಂದಿಗೆ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪಾರಾದನು; ಕೌರವ ಯುಯುತ್ಸುವೂ ಪಾಂಡವರ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು.
14.60.34
निहते कौरवेन्द्रे तु सानुबन्धे सुयोधने ।
विदुरः संजयश्चैव धर्मराजमुपस्थितौ ॥ १४.६०.३४ ॥
ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೌರವೇಂದ್ರ ಸುಯೋಧನನು ಹತನಾದ ನಂತರ, ವಿದುರ ಮತ್ತು ಸಂಜಯರು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
14.60.35
एवं तदभवद्युद्दमहान्यष्टादश प्रभो ।
यत्र ते पृथिवीपाला निहताः स्वर्गमावसन् ॥ १४.६०.३५ ॥
ಪ್ರಭುವೇ, ಹೀಗೆ ಆ ಯುದ್ಧವು ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳು ನಡೆಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜರು ಹತರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು.
14.60.36
शृण्वतां तु महाराज कथां तां रोमहर्षणीम् ।
दुःखशोकपरिक्लेशा वृष्णीनामभवंस्तदा ॥ १४.६०.३६ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಆ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ವೃಷ್ಣಿಗಳಿಗೆ ದುಃಖ, ಶೋಕ, ಸಂಕಟ ಉಂಟಾದವು.