ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.60.1
श्रुतवानस्मि वार्ष्णेय सङ्ग्रामं परमाद्भुतम् ।
नराणां वदतां पुत्र कथोद्धातेषु नित्यशः ॥ १४.६०.१ ॥
ବସୁଦେବ କହିଲେ: ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ପୁତ୍ର, କଥା କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ସର୍ବଦା ସେହି ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି।
14.60.2
त्वं तु प्रत्यक्षदर्शी च कार्यज्ञश्च महाभुजः ।
तस्मात्प्रब्रूहि सङ्ग्रामं याथातथ्येन मेऽनघ ॥ १४.६०.२ ॥
ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷଦର୍ଶୀ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଜ୍ଞ, ହେ ମହାବାହୁ। ତେଣୁ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ମୋତେ କୁହ।
14.60.3
यथा तदभवद्युद्धं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
भीष्मकर्णकृपद्रोणशल्यादिभिरनुत्तमम् ॥ १४.६०.३ ॥
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ସହିତ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଅନୁତ୍ତମ ଥିଲା।
14.60.4
अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणामनेकशः ।
नानावेषाकृतिमतां नानादेशनिवासिनाम् ॥ १४.६०.४ ॥
ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ନାନା ବେଶ ଓ ଆକୃତି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ନାନା ଦେଶରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।
14.60.5
इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षः पित्रा मातुस्तदाऽन्तिके ।
शशंस कुरुवीराणां सङ्ग्रामे निधनं यथा ॥ १४.६०.५ ॥
ପିତା ଏପରି କହିବାରୁ, ସେତେବେଳେ ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଦ୍ମନୟନ (କୃଷ୍ଣ) କୁରୁ ବୀରମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ଘଟିଥିଲା ତାହା କହିଲେ।
14.60.6
अत्यद्भुतानि कर्माणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
बहुलत्वान्न सङ्ख्यातुं शक्यान्यब्दशतैरपि ॥ १४.६०.६ ॥
ମହାତ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର କର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ; ସେମାନଙ୍କ ବହୁଳତା ହେତୁ ଶହେ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
14.60.7
प्राधान्यतस्तु गदतः समासेनैव मे शृणु ।
कर्माणि पृथिवीशानां यथावदमरद्युते ॥ १४.६०.७ ॥
ପ୍ରଧାନତଃ ସଂକ୍ଷେପରେ ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ। ଅମର ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ପୃଥିବୀ ଅଧିପତିମାନଙ୍କର କର୍ମ ଯଥାବତ୍ ଶୁଣ।
14.60.8
भीष्मः सेनापतिरभूदेकादशचमूपतिः ।
कौरव्यः कौरवेन्द्राणां देवानामिव पावकिः ॥ १४.६०.८ ॥
ଭୀଷ୍ମ ସେନାପତି ହେଲେ, ଏଗାର ସେନାର ଅଧିପତି, କୌରବ ବଂଶୀୟ; କୌରବ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି।
14.60.9
शिखण्डी पाण्डुपुत्राणां नेता सप्तचमूपतिः ।
बभूव रक्षितो धीमाञ्श्रीमता सव्यसाचिना ॥ १४.६०.९ ॥
ଶିଖଣ୍ଡୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ନେତା ହେଲେ, ସାତ ସେନାର ଅଧିପତି; ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ ଶ୍ରୀମାନ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ।
14.60.10
तेषां तदभवद्युद्धं दशाहानि महात्मनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सुमहद्रोमहर्षणम् ॥ १४.६०.१० ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଦଶ ଦିନ ଚାଲିଲା; ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକାରୀ ଥିଲା।
14.60.11
अयुध्यमानं गाङ्गेयं शिखण्डी तं महाद्युतिम् ।
जघान बहुभिर्बाणैः सह गाण्डीवधन्वना ॥ १४.६०.११ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ନ କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ସେହି ମହାଦ୍ୟୁତିକୁ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା (ଅର୍ଜୁନ) ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
14.60.12
अकरोत्स ततः कालं शरतल्पगतो मुनिः ।
अयनं दक्षिणं हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे ॥ १४.६०.१२ ॥
ତା'ପରେ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ସେହି ମୁନି କାଳ ଅତିବାହିତ କଲେ; ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଛାଡ଼ି, ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ।
14.60.13
ततः सेनापतिरभूद्द्रोणोऽस्त्रविदुषांवरः ।
प्रवीरः कौरवेन्द्रस्य काव्यो दैत्यपतेरिव ॥ १४.६०.१३ ॥
ତା'ପରେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ କୌରବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର ସେନାପତି ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ କାବ୍ୟ ପରି।
14.60.14
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्नवभिर्द्विजसत्तमः ।
संवृतः समरश्लाघी गुप्तः कृपसुतादिभिः ॥ १४.६०.१४ ॥
ଅବଶିଷ୍ଟ ନଅ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଦି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।
14.60.15
धृष्टद्युम्नस्त्वभून्नेता पाण्डवानां महास्त्रवित् ।
गुप्तो भीमेन मेधावी मित्रेण वरुणो यथा ॥ १४.६०.१५ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନେତା ହେଲେ, ମହାଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ; ମେଧାବୀ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଯେପରି ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରୁଣ।
14.60.16
स च सेनापरिवृतो द्रोणप्रेप्सुर्महामनाः ।
पितुर्निकारान्संस्मृत्य रणे कर्माकरोन्महत् ॥ १४.६०.१६ ॥
ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେହି ମହାମନା, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ, ପିତାଙ୍କ ଅପମାନ ସ୍ମରଣ କରି ରଣରେ ମହତ୍କର୍ମ କଲେ।
14.60.17
तस्मिंस्ते पृथिवीपाला द्रोणपार्षतसङ्गरे ।
नानादिगागता वीराः प्रायशो निधनं गताः ॥ १४.६०.१७ ॥
ଦ୍ରୋଣ-ପାର୍ଷତ ଯୁଦ୍ଧରେ, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ସେହି ପୃଥିବୀପାଳ ବୀରମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ।
14.60.18
दिनानि पञ्च तद्युद्धमभूत्परमदारुणम् ।
ततो द्रोणः परिश्रान्तो धृष्टद्युम्नवशं गतः ॥ १४.६०.१८ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରହିଲା। ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବଶରେ ଗଲେ।
14.60.19
ततः सेनापतिरभूत्कर्णो दौर्योधने बले ।
अक्षौहिणीभिः शिष्टाभिर्वृतः पञ्चभिराहवे ॥ १४.६०.१९ ॥
ତା'ପରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ସେନାରେ କର୍ଣ୍ଣ ସେନାପତି ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲା।
14.60.20
तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिताः ।
हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवुः समवस्थिताः ॥ १४.६०.२० ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ତିନି ସେନା, ଯାହାକୁ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଅଧିକାଂଶ ବୀର ହତ ହୋଇଯିବାରୁ ସେଠାରେ ରହିଥିଲେ।
14.60.21
ततः पार्थं समासाद्य पतङ्ग इव पावकम् ।
पञ्चत्वमगमत्सौतिर्द्वितीयेऽहनि दारुणः ॥ १४.६०.२१ ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ପତଙ୍ଗ ପରି, ସୂତପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର କର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
14.60.22
हते कर्णे तु कौरव्या निरुत्साहा हतौजसः ।
अक्षौहिणीभिस्तिसृभिर्मद्रेशं पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२२ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ହତ ହେବାରୁ କୌରବମାନେ ଉତ୍ସାହହୀନ ଓ ତେଜହୀନ ହୋଇ ତିନି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାରେ ମଦ୍ରରାଜ (ଶଲ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
14.60.23
हतिवाहनभूयिष्ठाः पाण्डिवास्तु युधिष्ठिरम् ।
अक्षौहिण्या निरुत्साहाः शिष्टया पर्यवारयन् ॥ १४.६०.२३ ॥
ହାତୀ ଓ ବାହନ ଅଧିକାଂଶ ହତ ହେବାରୁ ଉତ୍ସାହହୀନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶେଷ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
14.60.24
अवधीन्मद्रराजानं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
तस्मिंस्तदाऽर्धदिवसे कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १४.६०.२४ ॥
କୁରୁରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଦ୍ରରାଜ (ଶଲ୍ୟ)ଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ସେ ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲେ।
14.60.25
हते शल्ये तु शकुनिं सहदेवो महामनाः ।
आहर्तारं कलेस्तस्य जगानामितविक्रमः ॥ १४.६०.२५ ॥
ଶଲ୍ୟ ନିହତ ହେବା ପରେ ମହାମନା ସହଦେବ ଅମିତ ବିକ୍ରମରେ କଳିଙ୍କୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରୁଥିବା ସେହି ଶକୁନିକୁ ବଧ କଲେ।
14.60.26
निहते शकुनौ राजा धार्तराष्ट्रः सुदुर्मनाः ।
अपाक्रामद्गदापाणिर्हतभूयिष्ठसैनिकः ॥ १४.६०.२६ ॥
ଶକୁନି ନିହତ ହେବାପରେ, ଅଧିକାଂଶ ସୈନ୍ୟ ହତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
14.60.27
तमन्वधावत्संक्रुद्धो भीमसेनः प्रतापवान् ।
ह्रदे द्वैपायने चापि सलिलस्थं ददर्श तम् ॥ १४.६०.२७ ॥
କ୍ରୋଧିତ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଦ୍ୱୈପାୟନ ହ୍ରଦରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
14.60.28
इतशिष्टेन सैन्येन समन्तात्पर्यवार्य तम् ।
अथोपविविशुर्हृष्टा ह्रदस्थं पञ्च पाण्डवाः ॥ १४.६०.२८ ॥
ଅବଶିଷ୍ଟ ସୈନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି, ହ୍ରଦରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ।
14.60.29
विगाह्य सलिलं त्वाशु वाग्बाणैर्भृशविक्षतः ।
उत्थाय स गदापाणिर्युद्धाय समुपस्थितः ॥ १४.६०.२९ ॥
ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବାକ୍ୟବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଉଠିଲେ ଏବଂ ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
14.60.30
ततः स निहतो राजा धार्तराष्ट्रो महारणे ।
भीमसेनेन विक्रम्य पश्यतां पृथिवीक्षिताम् ॥ १४.६०.३० ॥
ତା'ପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ର ରାଜା ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କ ସାମନାରେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ବିକ୍ରମରେ ନିହତ ହେଲେ।
14.60.31
ततस्तत्पाण्डवं सैन्यं प्रसुप्तं शिबिरे निशि ।
निहतं द्रोणपुत्रेण पितुर्वधममृष्यता ॥ १४.६०.३१ ॥
ତା'ପରେ ରାତିରେ ଛାଉଣିରେ ଶୋଉଥିବା ସେହି ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ, ପିତାଙ୍କ ବଧ ସହି ନ ପାରି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ବଧ କଲା।
14.60.32
हतपुत्रा हतबला हतमित्रा मया सह ।
युयुधानसहायेन पञ्च शिष्टास्तु पाण्डवाः ॥ १४.६०.३२ ॥
ପୁତ୍ର, ସୈନ୍ୟ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ହତ ହେଲେ, ମୋ ସହିତ ଓ ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ କେବଳ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ରହିଲେ।
14.60.33
सहैव कृपभोजाभ्यां द्रौणिर्युद्धादमुच्यत ।
युयुत्सुश्चापि कौरव्यो मुक्तः पाण्डवसंश्रयात् ॥ १४.६०.३३ ॥
କୃପ ଓ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା; କୌରବ ଯୁଯୁତ୍ସୁ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ମୁକ୍ତ ରହିଲେ।
14.60.34
निहते कौरवेन्द्रे तु सानुबन्धे सुयोधने ।
विदुरः संजयश्चैव धर्मराजमुपस्थितौ ॥ १४.६०.३४ ॥
ଅନୁଚର ସହିତ କୌରବେନ୍ଦ୍ର ସୁଯୋଧନ ନିହତ ହେଲା ପରେ, ବିଦୁର ଓ ସଞ୍ଜୟ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
14.60.35
एवं तदभवद्युद्दमहान्यष्टादश प्रभो ।
यत्र ते पृथिवीपाला निहताः स्वर्गमावसन् ॥ १४.६०.३५ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହିପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅଠର ଦିନ ଚାଲିଥିଲା; ସେଥିରେ ସେହି ରାଜାମାନେ ନିହତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କଲେ।
14.60.36
शृण्वतां तु महाराज कथां तां रोमहर्षणीम् ।
दुःखशोकपरिक्लेशा वृष्णीनामभवंस्तदा ॥ १४.६०.३६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ରୋମାଞ୍ଚକର କାହାଣୀ ଶୁଣିବାବେଳେ, ସେତେବେଳେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ କ୍ଲେଶ ଉପୁଜିଲା।