Mahābhārata · Adhyāya 14.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.61.1
कथयन्नेव तु तदा वासुदेवः प्रतापवान् ।
महाभारतयुद्धं तत्कथान्ते पितुरग्रतः ॥ १४.६१.१ ॥
Entonces, mientras relataba la gran guerra del Bhārata al final de aquella narración, el poderoso Vāsudeva hablaba ante su padre.
14.61.2
अभिमन्योर्वधं वीरः सोत्यक्रामन्महामतिः ।
अप्रियं वसुदेवस्य माभूदिति महामनाः ॥ १४.६१.२ ॥
El héroe de gran sabiduría pasó por alto la muerte de Abhimanyu, magnánimo, pensando: que no sea desagradable para Vasudeva.
14.61.3
मा दौहित्रवधं श्रुत्वा वसुदेवो महात्ययम् ।
दुःखशोकाभिसंतप्तो भवेदिति महामतिः ॥ १४.६१.३ ॥
Para que Vasudeva, al oír la gran desgracia de la muerte de su nieto, no quede atormentado por la pena y el dolor, pensó el de gran sabiduría.
14.61.4
सुभद्रा तु तमुत्क्रान्तमात्मजस्य वधं रणे ।
आचक्ष्व कृष्ण सौभद्रवधमित्यपतद्भुवि ॥ १४.६१.४ ॥
Pero Subhadrā, al oír en la batalla la muerte de su hijo, dijo: «Kṛṣṇa, cuéntame la muerte de Saubhadra», y cayó al suelo.
14.61.5
तामपश्यन्निपतितां वसुदेवः क्षितौ तदा ।
दृष्ट्वैव च पपातोर्व्यां सोऽपि दुःखेन मूर्छितः ॥ १४.६१.५ ॥
Vasudeva la vio caída en el suelo; y en cuanto la vio, él también cayó sobre la tierra, desmayado de dolor.
14.61.6
तषः स दौहित्रवदाद्दुःखशोकसमाहतः ।
वसुदेवो महाराज कृष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १४.६१.६ ॥
Entonces Vasudeva, herido por la pena y el dolor por la muerte de su nieto, oh gran rey, dijo estas palabras a Kṛṣṇa.
14.61.7
ननु त्वं पुण्डरीकाक्ष सत्यवाग्भुवि विश्रुतः ।
यद्दौहित्रवधं मेऽद्य न ख्यापयसि शत्रुहन् ॥ १४.६१.७ ॥
Ojos de loto, eres famoso en la tierra por tu veracidad. Matador de enemigos, ¿por qué no me anuncias hoy la muerte de mi nieto?
14.61.8
तद्भागिनेयनिधनं तत्त्वेनाचक्ष्व मे प्रभो ।
सदृशाक्षस्तव कथं शत्रुभिर्निहतो रणे। ॥ १४.६१.८ ॥
Oh señor, dime con verdad la muerte de aquel hijo de mi hermana. ¿Cómo fue muerto en batalla por los enemigos quien tenía ojos como los tuyos?
14.61.9
दुर्भरं बत वार्ष्णेय कालेऽप्राप्ते नृभिः सह ।
यत्र मे हृदयं दुःखाच्छतधा न विदीर्यते ॥ १४.६१.९ ॥
Oh descendiente de Vṛṣṇi, ay, es duro de soportar antes del tiempo señalado entre los hombres. ¿Por qué mi corazón no se parte en cien pedazos por este dolor?
14.61.10
किमब्रवीत्त्वां सङ्ग्रामे सुभद्रां मातरं प्रति ।
मां चापि पुण्डरीकाक्षि चपलाक्षः प्रियो मम ॥ १४.६१.१० ॥
Ojos de loto, ¿qué te dijo en la batalla y a su madre Subhadrā? ¿Y qué me dijo a mí también mi amado de ojos vivos?
14.61.11
आहवं पृष्ठतः कृत्वा कच्चिन्न निहतः परैः ।
कच्चिन्मुखं न गोविन्द तेनाजौ विकृतं कृतम् ॥ १४.६१.११ ॥
¿Acaso dio la espalda en la batalla y así fue muerto por los enemigos? Oh Govinda, ¿fue desfigurado su rostro en el combate?
14.61.12
स हि कृष्ण महातेजाः श्लाघन्निव ममाग्रतः ।
बालभावेन विजयमात्मनोऽकथयत्प्रभुः। ॥ १४.६१.१२ ॥
Aquel de gran esplendor, oh Kṛṣṇa, como si se jactara ante mí, contaba su victoria a la manera de un muchacho.
14.61.13
कच्चिन्न निकृतो बालो द्रोणकर्णाकृपादिभिः ।
धरण्यां निहतः शेते तन्ममाचक्ष्वि केशव ॥ १४.६१.१३ ॥
¿Acaso el muchacho fue agraviado y, muerto por Droṇa, Karṇa, Kṛpa y los demás, yace en el suelo? Dímelo, oh Keśava.
14.61.14
स हि द्रोणं च भीष्मं च कर्णं च बलीनां वरम् ।
स्पर्धते स्म रणे नित्यं दुहितुः पुत्रको मम ॥ १४.६१.१४ ॥
Él, hijo de mi hija, siempre competía en la batalla incluso con Droṇa, Bhīṣma y Karṇa, el mejor de los poderosos.
14.61.15
एवंविधं बहु तदा विलपन्तं सुदुःखितम् ।
पितरं दुःखिततरं गोविन्दो वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.६१.१५ ॥
Entonces Govinda pronunció estas palabras al padre, que se lamentaba así, profundamente afligido y aún más abatido.
14.61.16
न तेनि विकृतं वक्त्रं कृतं सङ्ग्राममूर्धनि ।
न पृष्ठतः कृतश्चापि सङ्ग्रामस्तेन दुस्तरः ॥ १४.६१.१६ ॥
No desfiguró su rostro en la primera línea de la batalla, ni combatió por la espalda; por él aquella batalla se volvió insuperable.
14.61.17
निहत्य पृथिवीपालान्सहस्रशतसङ्घशः ।
खेदितो द्रोणकर्णाभ्यां दौःशासनिवशं गतः ॥ १४.६१.१७ ॥
Tras matar a reyes por centenares y miles en tropel, agotado y afligido por Droṇa y Karṇa, cayó en poder del hijo de Duḥśāsana.
14.61.18
एको ह्येकेन सततं युध्यमानो यदि प्रभो ।
न स शक्येत सङ्ग्रामे निहन्तुमपि वज्रिणा ॥ १४.६१.१८ ॥
Oh señor, si uno solo combatiera constantemente contra otro, ni siquiera Indra, portador del rayo, podría matarlo en la batalla.
14.61.19
समाहूते च सङ्ग्रामे पार्थे संशप्तकैस्तदा ।
पर्यवार्यत संक्रुद्धैः स द्रोणादिभिराहवे ॥ १४.६१.१९ ॥
Cuando Pārtha fue desafiado en la batalla, entonces los furiosos Saṃśaptakas, junto con Droṇa y los demás, lo rodearon en el combate.
14.61.20
ततः शत्रुवधं कृत्वा सुमहान्तं रेणे पितः ।
दौहित्रस्तव वार्ष्णेय दौःशासनिवशं गतः ॥ १४.६१.२० ॥
Entonces, oh padre, tras haber causado una gran matanza de enemigos en la batalla, tu nieto, el Vārṣṇeya, cayó en poder del hijo de Duḥśāsana.
14.61.21
नूनं च स गतः स्वर्गं जहि शोकं महामते ।
न हि व्यसनमासाद्य सीदन्ति कृतबुद्धयः ॥ १४.६१.२१ ॥
Sin duda él ha ido al cielo. Abandona el dolor, oh de gran mente; pues los de sabiduría firme no se hunden en la desesperación cuando les sobreviene la desgracia.
14.61.22
द्रोणकर्णप्रभृतयो येन प्रतिसमासिताः ।
रणे महेन्द्रप्रतिमाः स कथं नाप्नुयाद्दिवम् ॥ १४.६१.२२ ॥
Aquel que, igual al gran Indra, se enfrentó en la batalla a Droṇa, Karṇa y los demás, ¿cómo no habría de alcanzar el cielo?
14.61.23
स शोकं जहि जुर्धर्ष मा च मन्युवशं गमः ।
शस्त्रपूतां हि स गतिं गतः परपुरंजयः ॥ १४.६१.२३ ॥
Abandona el dolor, oh invencible, y no caigas bajo el poder de la ira. Él, conquistador de ciudades enemigas, ha alcanzado la senda purificada por las armas.
14.61.24
तस्मिंस्तु निहते वीरे सुभद्रेयं स्वसा मम ।
दुःखार्ताऽथो सुतं प्राप्य कुररीव ननाद ह ॥ १४.६१.२४ ॥
Cuando aquel héroe fue muerto, mi hermana Subhadrā, afligida por el dolor, aunque había recuperado a su hijo, lloró como un ave kurarī.
14.61.25
द्रौपदीं च समासाद्य पर्यतप्यत दुःखिता ।
आर्ये क्व दारकाः सर्वे द्रष्टुमिच्छामि तानहम् ॥ १४.६१.२५ ॥
Llegando junto a Draupadī, se lamentó afligida: «Noble señora, ¿dónde están todos mis hijos? Deseo verlos.»
14.61.26
अस्यास्तु वचनं श्रुत्वा सर्वास्ताः कुरुयोषितः ।
भुजाभ्यां परिगृह्यैनां चुक्रुशुः परमार्तवत् ॥ १४.६१.२६ ॥
Al oír sus palabras, todas las mujeres de los Kuru la abrazaron con sus brazos y clamaron con suma angustia.
14.61.27
उत्तरां चाब्रवीद्भद्रे भर्ता स क्व नु ते गतः ।
क्षिप्रमागमनं मह्यं तस्य त्वं वेदयस्व ह ॥ १४.६१.२७ ॥
Y dijo a Uttarā: «Oh buena señora, ¿adónde se ha ido tu esposo? Hazme saber de su pronta venida hacia mí.»
14.61.28
ननु नामाद्य वैराटि श्रुत्वा मम गिरं सदा ।
भवनान्निष्पतत्याशु कस्मान्नाभ्येति ते पतिः ॥ १४.६१.२८ ॥
Oh hija de Virāṭa, ¿acaso tu esposo, que siempre escucha mi voz, hoy no sale de casa rápidamente? ¿Por qué no viene a ti?
14.61.29
अभिमन्योऽनुशयिनो मातुलास्ते महारथाः ।
कुशलं चाब्रुवन्सर्वे त्वां युयुत्सुमिहागतम् ॥ १४.६१.२९ ॥
Oh Abhimanyu, todos tus tíos maternos, los grandes guerreros de carro, preguntaron por tu bienestar y dijeron que Yuyutsu ha llegado aquí.
14.61.30
आचक्ष्व मेऽद्य सङ्ग्रामं यथापूर्वमरिन्दम ।
कस्मादेवं विलपतीं नाद्येह प्रतिभाषसे। ॥ १४.६१.३० ॥
Oh domador de enemigos, cuéntame ahora la batalla como antes. ¿Por qué no me respondes hoy aquí mientras me lamento así?
14.61.31
एवमादि तु वार्ष्णेय्यास्तस्यास्तत्परिदेवितम् ।
श्रुत्वा पृथा सुदुःखार्ता शनैर्वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १४.६१.३१ ॥
Al oír estos y otros lamentos de la hija de los Vṛṣṇi, Pṛthā (Kuntī), abrumada por el dolor, habló lentamente estas palabras.
14.61.32
सुभद्रे वासुदेवेन तथा सात्यकिना रणे ।
पित्रा च लालितो बालः स हतः कालधर्मणा ॥ १४.६१.३२ ॥
¡Oh Subhadrā! Aquel niño, mimado por Vāsudeva, por Sātyaki y por su padre, fue muerto en la batalla por la ley del tiempo.
14.61.33
ईदृशो मर्त्यधर्मोऽयं मा शुचो यदुनन्दिनि ।
पुत्रो हि तव दुर्धर्षः सम्प्राप्तः परमां गतिम् ॥ १४.६१.३३ ॥
Oh hija de los Yadu, tal es la ley de los mortales; no te aflijas. Tu hijo invencible ha alcanzado el destino supremo.
14.61.34
कुले महति जातासि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
मा शुचश्चपलाक्षं त्वं पद्मपत्रनिभेक्षणे ॥ १४.६१.३४ ॥
Naciste en una gran familia de kṣatriyas magnánimos. No te aflijas, oh de ojos inquietos, oh de ojos como pétalos de loto.
14.61.35
उत्तरां त्वमवेक्षस्व गुर्विणीं मा शुचः शुभे ।
पुत्रमेषा हि तस्याशु जनयिष्यति भामिनी ॥ १४.६१.३५ ॥
Mira a Uttarā, que está encinta. No te aflijas, oh auspiciosa; esta bella mujer pronto dará a luz a su hijo.
14.61.36
एवमाश्वासयित्वैनां कुन्ती यदुकुलोद्वह ।
विहाय शोकं दुर्धर्षं श्राद्धमस्य ह्यकल्पयत् ॥ १४.६१.३६ ॥
Oh sustentador del linaje de los Yadu, habiéndola consolado así, Kuntī dejó a un lado su abrumador dolor y dispuso el rito fúnebre por él.
14.61.37
समनुज्ञाप्य धर्मज्ञं राजानं भीममेव च ।
यमौ यमोपमौ चैव ददौ दानान्यनेकशः ॥ १४.६१.३७ ॥
Tras pedir permiso al rey, conocedor del dharma, y a Bhīma, también dio muchos dones a los gemelos, semejantes a Yama.
14.61.38
ततः प्रदाय बह्वीर्गा ब्राह्मणेभ्यो यदूद्वह ।
समाहृष्य तु वार्ष्णेयी वैराटीमब्रवीदिदम् ॥ १४.६१.३८ ॥
Entonces, oh mejor de los Yadu, tras dar muchas vacas a los brahmanes, la alegre Vārṣṇeyī (Subhadrā) dijo esto a Vairāṭī (Uttarā).
14.61.39
वैराटि नेह संतापस्त्वया कार्यो ह्यनिन्दिते ।
भर्तारं प्रति सुश्रोणि गर्भस्थं रक्ष वै शिशुम् ॥ १४.६१.३९ ॥
Oh hija de Virāṭa, oh irreprochable, oh de bellas caderas, no debes afligirte aquí por tu esposo; protege al niño que está en tu vientre.
14.61.40
एवमुक्त्वा ततः कुन्ती विरराम महाद्युते ।
तामनुज्ञाप्य चैवेमां सुभद्रां समुपानयम् ॥ १४.६१.४० ॥
Oh de gran esplendor, habiendo hablado así, Kuntī guardó silencio; tras despedirme de ella, acerqué a esta Subhadrā.
14.61.41
एवं स निधनं प्राप्तो दौहित्रस्तव मानद ।
संतापं त्यज दुर्धर्ष मा च शोके मनः कृथाः ॥ १४.६१.४१ ॥
Así tu nieto (Abhimanyu) encontró la muerte. Oh dador de honor, oh invencible, abandona la aflicción y no dejes que tu mente se entregue al dolor.