മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.61.1
कथयन्नेव तु तदा वासुदेवः प्रतापवान् ।
महाभारतयुद्धं तत्कथान्ते पितुरग्रतः ॥ १४.६१.१ ॥
അപ്പോൾ പ്രതാപവാനായ വാസുദേവൻ ആ കഥയുടെ അവസാനത്തിൽ, പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ മഹാഭാരത യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.
14.61.2
अभिमन्योर्वधं वीरः सोत्यक्रामन्महामतिः ।
अप्रियं वसुदेवस्य माभूदिति महामनाः ॥ १४.६१.२ ॥
വീരനും മഹാമതിയുമായ അദ്ദേഹം അഭിമന്യുവിന്റെ വധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാര്യം ഒഴിവാക്കി മുന്നോട്ടുപോയി; വസുദേവന് അപ്രിയം വരരുതെന്ന് ചിന്തിച്ച മഹാമനസ്കൻ.
14.61.3
मा दौहित्रवधं श्रुत्वा वसुदेवो महात्ययम् ।
दुःखशोकाभिसंतप्तो भवेदिति महामतिः ॥ १४.६१.३ ॥
പേരക്കുട്ടിയുടെ വധമെന്ന മഹാദുരന്തം കേട്ട് വസുദേവൻ ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ പീഡിതനാകരുതെന്ന് ചിന്തിച്ച മഹാമതി അദ്ദേഹം.
14.61.4
सुभद्रा तु तमुत्क्रान्तमात्मजस्य वधं रणे ।
आचक्ष्व कृष्ण सौभद्रवधमित्यपतद्भुवि ॥ १४.६१.४ ॥
എന്നാൽ സുഭദ്ര, യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ മകന്റെ വധം കേട്ടപ്പോൾ, "കൃഷ്ണാ, സൗഭദ്രന്റെ വധം പറയൂ" എന്ന് പറഞ്ഞ് നിലത്തുവീണു.
14.61.5
तामपश्यन्निपतितां वसुदेवः क्षितौ तदा ।
दृष्ट्वैव च पपातोर्व्यां सोऽपि दुःखेन मूर्छितः ॥ १४.६१.५ ॥
അവൾ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നത് വസുദേവൻ കണ്ടു; കണ്ടയുടനെ ദുഃഖത്താൽ മൂർച്ഛിതനായി അദ്ദേഹവും നിലത്തു വീണു.
14.61.6
तषः स दौहित्रवदाद्दुःखशोकसमाहतः ।
वसुदेवो महाराज कृष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १४.६१.६ ॥
അപ്പോൾ പേരക്കുട്ടിയുടെ വധത്താൽ ദുഃഖശോകങ്ങൾ ബാധിച്ച വസുദേവൻ, മഹാരാജാവേ, കൃഷ്ണനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.61.7
ननु त्वं पुण्डरीकाक्ष सत्यवाग्भुवि विश्रुतः ।
यद्दौहित्रवधं मेऽद्य न ख्यापयसि शत्रुहन् ॥ १४.६१.७ ॥
പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, നീ ഭൂമിയിൽ സത്യവാദിയായി പ്രസിദ്ധനാണ്. ശത്രുഹന്താവേ, ഇന്ന് എന്റെ ദൗഹിത്രന്റെ വധം നീ എന്തുകൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നില്ല?
14.61.8
तद्भागिनेयनिधनं तत्त्वेनाचक्ष्व मे प्रभो ।
सदृशाक्षस्तव कथं शत्रुभिर्निहतो रणे। ॥ १४.६१.८ ॥
പ്രഭോ, ആ ഭാഗിനേയന്റെ മരണം എനിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞുതരൂ. നിന്നെപ്പോലെ കണ്ണുള്ളവൻ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
14.61.9
दुर्भरं बत वार्ष्णेय कालेऽप्राप्ते नृभिः सह ।
यत्र मे हृदयं दुःखाच्छतधा न विदीर्यते ॥ १४.६१.९ ॥
വാർഷ്ണേയാ, മനുഷ്യരോടൊപ്പം, കാലമെത്താതെ ഈ ദുഃഖം സഹിക്കുക ദുഷ്കരമാണ്; ദുഃഖത്താൽ എന്റെ ഹൃദയം നൂറായി പിളരുന്നില്ലല്ലോ.
14.61.10
किमब्रवीत्त्वां सङ्ग्रामे सुभद्रां मातरं प्रति ।
मां चापि पुण्डरीकाक्षि चपलाक्षः प्रियो मम ॥ १४.६१.१० ॥
പുണ്ഡരീകാക്ഷീ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ നിന്നോടും മാതാവായ സുഭദ്രയോടും എന്തു പറഞ്ഞു? ചഞ്ചലനേത്രനായ എന്റെ പ്രിയൻ എന്നോടും എന്തു പറഞ്ഞു?
14.61.11
आहवं पृष्ठतः कृत्वा कच्चिन्न निहतः परैः ।
कच्चिन्मुखं न गोविन्द तेनाजौ विकृतं कृतम् ॥ १४.६१.११ ॥
യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് പുറംതിരിഞ്ഞ് ശത്രുക്കൾ അവനെ കൊന്നുവോ? ഗോവിന്ദാ, യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ മുഖം വികൃതമാക്കപ്പെട്ടുവോ?
14.61.12
स हि कृष्ण महातेजाः श्लाघन्निव ममाग्रतः ।
बालभावेन विजयमात्मनोऽकथयत्प्रभुः। ॥ १४.६१.१२ ॥
കൃഷ്ണാ, ആ മഹാതേജസ്വി എന്റെ മുന്നിൽ അഭിമാനം കൊള്ളുന്നതുപോലെ, ബാലഭാവത്തിൽ തന്റെ വിജയം വിവരിച്ചു.
14.61.13
कच्चिन्न निकृतो बालो द्रोणकर्णाकृपादिभिः ।
धरण्यां निहतः शेते तन्ममाचक्ष्वि केशव ॥ १४.६१.१३ ॥
ദ്രോണൻ, കർണൻ, കൃപൻ തുടങ്ങിയവർ ആ ബാലനെ അന്യായമായി കൊന്ന് നിലത്ത് കിടത്തിയോ? കേശവാ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
14.61.14
स हि द्रोणं च भीष्मं च कर्णं च बलीनां वरम् ।
स्पर्धते स्म रणे नित्यं दुहितुः पुत्रको मम ॥ १४.६१.१४ ॥
അവൻ — എന്റെ മകളുടെ മകൻ — യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും ദ്രോണരോടും ഭീഷ്മരോടും ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കർണനോടും മത്സരിച്ചിരുന്നു.
14.61.15
एवंविधं बहु तदा विलपन्तं सुदुःखितम् ।
पितरं दुःखिततरं गोविन्दो वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.६१.१५ ॥
അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ വളരെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, അതിദുഃഖിതനായ പിതാവിനോട്, ഗോവിന്ദൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.61.16
न तेनि विकृतं वक्त्रं कृतं सङ्ग्राममूर्धनि ।
न पृष्ठतः कृतश्चापि सङ्ग्रामस्तेन दुस्तरः ॥ १४.६१.१६ ॥
യുദ്ധമുഖത്ത് അവൻ മുഖം വികൃതമാക്കിയില്ല, പിന്നിൽനിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തതുമില്ല; അവനാൽ ആ യുദ്ധം ദുസ്തരമായി.
14.61.17
निहत्य पृथिवीपालान्सहस्रशतसङ्घशः ।
खेदितो द्रोणकर्णाभ्यां दौःशासनिवशं गतः ॥ १४.६१.१७ ॥
നൂറും ആയിരവുമായ രാജാക്കന്മാരെ കൂട്ടമായി കൊന്ന്, ദ്രോണർ, കർണൻ എന്നിവരാൽ തളർന്ന്, ദുശ്ശാസനപുത്രന്റെ വശത്തായി.
14.61.18
एको ह्येकेन सततं युध्यमानो यदि प्रभो ।
न स शक्येत सङ्ग्रामे निहन्तुमपि वज्रिणा ॥ १४.६१.१८ ॥
പ്രഭോ, ഒരാൾ ഒരാളോടുതന്നെ തുടർച്ചയായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനും കൊല്ലാനാവില്ല.
14.61.19
समाहूते च सङ्ग्रामे पार्थे संशप्तकैस्तदा ।
पर्यवार्यत संक्रुद्धैः स द्रोणादिभिराहवे ॥ १४.६१.१९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥൻ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അന്ന് കോപിച്ച സംശപ്തകർ ദ്രോണാദികളോടൊപ്പം അവനെ യുദ്ധത്തിൽ വളഞ്ഞു.
14.61.20
ततः शत्रुवधं कृत्वा सुमहान्तं रेणे पितः ।
दौहित्रस्तव वार्ष्णेय दौःशासनिवशं गतः ॥ १४.६१.२० ॥
അപ്പോൾ, അച്ഛാ, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ മഹാസംഹാരം ചെയ്തശേഷം, നിങ്ങളുടെ പുത്രീപുത്രനായ വാർഷ്ണേയൻ ദുശ്ശാസനപുത്രന്റെ വശത്തായി.
14.61.21
नूनं च स गतः स्वर्गं जहि शोकं महामते ।
न हि व्यसनमासाद्य सीदन्ति कृतबुद्धयः ॥ १४.६१.२१ ॥
തീർച്ചയായും അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോയി. മഹാമതേ, ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഉറച്ച ബുദ്ധിയുള്ളവർ ദുരിതത്തിൽ പെട്ടാലും തളരുകയില്ല.
14.61.22
द्रोणकर्णप्रभृतयो येन प्रतिसमासिताः ।
रणे महेन्द्रप्रतिमाः स कथं नाप्नुयाद्दिवम् ॥ १४.६१.२२ ॥
ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ തുടങ്ങിയവരെ യുദ്ധത്തിൽ മഹേന്ദ്രന് തുല്യനായി എതിർത്തവൻ സ്വർഗ്ഗം എങ്ങനെ നേടാതിരിക്കും?
14.61.23
स शोकं जहि जुर्धर्ष मा च मन्युवशं गमः ।
शस्त्रपूतां हि स गतिं गतः परपुरंजयः ॥ १४.६१.२३ ॥
ഹേ ദുർധർഷ, ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; കോപത്തിന്റെ വശത്താകരുത്. ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ ആയുധത്താൽ പവിത്രമാക്കപ്പെട്ട ഗതി പ്രാപിച്ചു.
14.61.24
तस्मिंस्तु निहते वीरे सुभद्रेयं स्वसा मम ।
दुःखार्ताऽथो सुतं प्राप्य कुररीव ननाद ह ॥ १४.६१.२४ ॥
ആ വീരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്റെ സഹോദരി സുഭദ്ര ദുഃഖാർത്തയായി, പുത്രനെ ലഭിച്ചിട്ടും കുരരി പക്ഷിയെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചു.
14.61.25
द्रौपदीं च समासाद्य पर्यतप्यत दुःखिता ।
आर्ये क्व दारकाः सर्वे द्रष्टुमिच्छामि तानहम् ॥ १४.६१.२५ ॥
ദ്രൗപദിയുടെ അടുത്തെത്തി ദുഃഖിതയായി അവൾ വിലപിച്ചു. ആര്യേ, എന്റെ കുട്ടികളെല്ലാം എവിടെ? അവരെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
14.61.26
अस्यास्तु वचनं श्रुत्वा सर्वास्ताः कुरुयोषितः ।
भुजाभ्यां परिगृह्यैनां चुक्रुशुः परमार्तवत् ॥ १४.६१.२६ ॥
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കുരുസ്ത്രീകളെല്ലാം അവളെ കൈകളാൽ ചേർത്തുപിടിച്ച് അത്യന്തം വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.
14.61.27
उत्तरां चाब्रवीद्भद्रे भर्ता स क्व नु ते गतः ।
क्षिप्रमागमनं मह्यं तस्य त्वं वेदयस्व ह ॥ १४.६१.२७ ॥
ഉത്തരയോട് അവൾ പറഞ്ഞു: “ഭദ്രേ, നിന്റെ ഭർത്താവ് എവിടെ പോയി? അവൻ വേഗം എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നത് നീ എന്നെ അറിയിക്കൂ.”
14.61.28
ननु नामाद्य वैराटि श्रुत्वा मम गिरं सदा ।
भवनान्निष्पतत्याशु कस्मान्नाभ्येति ते पतिः ॥ १४.६१.२८ ॥
വൈരാടീ, എന്റെ വാക്ക് എപ്പോഴും കേട്ട് നിന്റെ ഭർത്താവ് ഇന്ന് വീട്ടിൽ നിന്ന് വേഗം പുറത്തുവരുന്നില്ലേ? അവൻ എന്തിന് എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നില്ല?
14.61.29
अभिमन्योऽनुशयिनो मातुलास्ते महारथाः ।
कुशलं चाब्रुवन्सर्वे त्वां युयुत्सुमिहागतम् ॥ १४.६१.२९ ॥
അഭിമന്യോ, നിന്റെ മാതുലന്മാരായ മഹാരഥന്മാരെല്ലാം നിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; ഇവിടെ യുയുത്സു വന്നിരിക്കുന്നു എന്നും പറഞ്ഞു.
14.61.30
आचक्ष्व मेऽद्य सङ्ग्रामं यथापूर्वमरिन्दम ।
कस्मादेवं विलपतीं नाद्येह प्रतिभाषसे। ॥ १४.६१.३० ॥
അരിന്ദമാ, മുമ്പത്തേപോലെ യുദ്ധവിവരം ഇപ്പോൾ എന്നോട് പറയൂ. ഞാൻ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുമ്പോൾ നീ ഇന്ന് എന്തുകൊണ്ട് മറുപടി പറയുന്നില്ല?
14.61.31
एवमादि तु वार्ष्णेय्यास्तस्यास्तत्परिदेवितम् ।
श्रुत्वा पृथा सुदुःखार्ता शनैर्वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १४.६१.३१ ॥
സുഭദ്രയുടെ ഇങ്ങനെയുള്ള വിലാപങ്ങൾ കേട്ട് അതിദുഃഖാർത്തയായ പൃഥ (കുന്തി) മെല്ലെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.61.32
सुभद्रे वासुदेवेन तथा सात्यकिना रणे ।
पित्रा च लालितो बालः स हतः कालधर्मणा ॥ १४.६१.३२ ॥
സുഭദ്രേ! വാസുദേവനും സാത്യകിയും പിതാവും ലാളിച്ചുവളർത്തിയ ആ ബാലൻ യുദ്ധത്തിൽ കാലധർമ്മത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
14.61.33
ईदृशो मर्त्यधर्मोऽयं मा शुचो यदुनन्दिनि ।
पुत्रो हि तव दुर्धर्षः सम्प्राप्तः परमां गतिम् ॥ १४.६१.३३ ॥
യദുനന്ദിനീ! മർത്യധർമ്മം ഇങ്ങനെയാണ്; ദുഃഖിക്കരുത്. നിന്റെ ദുർദ്ധർഷനായ പുത്രൻ പരമഗതി പ്രാപിച്ചു.
14.61.34
कुले महति जातासि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
मा शुचश्चपलाक्षं त्वं पद्मपत्रनिभेक्षणे ॥ १४.६१.३४ ॥
നീ മഹത്തായ ക്ഷത്രിയ മഹാത്മാക്കളുടെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ്; ചലിക്കുന്ന കണ്ണുകളുള്ളവളേ, താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ദുഃഖിക്കരുത്.
14.61.35
उत्तरां त्वमवेक्षस्व गुर्विणीं मा शुचः शुभे ।
पुत्रमेषा हि तस्याशु जनयिष्यति भामिनी ॥ १४.६१.३५ ॥
ഗർഭിണിയായ ഉത്തരയെ നോക്കൂ; ശുഭേ, ദുഃഖിക്കരുത്. ഈ സുന്ദരി വേഗം അവന്റെ പുത്രനെ പ്രസവിക്കും.
14.61.36
एवमाश्वासयित्वैनां कुन्ती यदुकुलोद्वह ।
विहाय शोकं दुर्धर्षं श्राद्धमस्य ह्यकल्पयत् ॥ १४.६१.३६ ॥
യദുകുലോദ്വഹാ! ഇങ്ങനെ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, കുന്തി ദുർദ്ധർഷമായ ദുഃഖം വെടിഞ്ഞ് അവനുവേണ്ടി ശ്രാദ്ധം ഒരുക്കി.
14.61.37
समनुज्ञाप्य धर्मज्ञं राजानं भीममेव च ।
यमौ यमोपमौ चैव ददौ दानान्यनेकशः ॥ १४.६१.३७ ॥
ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവിനോടും ഭീമനോടും അനുവാദം ചോദിച്ച ശേഷം, യമനു തുല്യരായ ഇരട്ടകൾക്കും അവൾ പലവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി.
14.61.38
ततः प्रदाय बह्वीर्गा ब्राह्मणेभ्यो यदूद्वह ।
समाहृष्य तु वार्ष्णेयी वैराटीमब्रवीदिदम् ॥ १४.६१.३८ ॥
യദുകുലശ്രേഷ്ഠാ! പിന്നെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് അനേകം പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്ത്, സന്തുഷ്ടയായ വാർഷ്ണേയി (സുഭദ്ര) വൈരാടിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
14.61.39
वैराटि नेह संतापस्त्वया कार्यो ह्यनिन्दिते ।
भर्तारं प्रति सुश्रोणि गर्भस्थं रक्ष वै शिशुम् ॥ १४.६१.३९ ॥
വൈരാടീ! കുറ്റമറ്റവളേ! സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ! ഇവിടെ ഭർത്താവിനെ ഓർത്ത് നീ ദുഃഖിക്കരുത്; ഗർഭത്തിലുള്ള ശിശുവിനെ രക്ഷിക്കുക.
14.61.40
एवमुक्त्वा ततः कुन्ती विरराम महाद्युते ।
तामनुज्ञाप्य चैवेमां सुभद्रां समुपानयम् ॥ १४.६१.४० ॥
മഹാതേജസ്വീ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കുന്തി മൗനിയായി; അവളുടെ അനുവാദം വാങ്ങി ഈ സുഭദ്രയെ ഞാൻ അടുത്തു കൊണ്ടുവന്നു.
14.61.41
एवं स निधनं प्राप्तो दौहित्रस्तव मानद ।
संतापं त्यज दुर्धर्ष मा च शोके मनः कृथाः ॥ १४.६१.४१ ॥
ഇങ്ങനെ നിന്റെ ദൗഹിത്രൻ (അഭിമന്യു) മരണം പ്രാപിച്ചു. മാനദാ! ദുർധർഷാ! സന്താപം ഉപേക്ഷിക്കൂ; മനസ്സിനെ ശോകത്തിൽ ആഴ്ത്തരുത്.