महाभारत · अध्याय 14.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.65.1
क्रियतामुपहारोऽद्य त्र्यम्बकस्य महात्मनः ।
दत्त्वोपहारं नृपते ततः स्वार्थं यतामहे ॥ १४.६५.१ ॥
हे राजा, आज महात्मा त्र्यंबकाला उपहार अर्पण करावा; उपहार दिल्यानंतर आम्ही आपल्या कार्यासाठी प्रयत्न करू.
14.65.2
श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिरः ।
गिरीशस्य यथान्यायमुपहारमुपाहरत् ॥ १४.६५.२ ॥
ब्राह्मणांचे ते वचन ऐकून युधिष्ठिराने गिरीशाला (शिवाला) यथान्याय उपहार अर्पण केला.
14.65.3
आज्येन तर्पयित्वाऽग्निं विधिवत्संस्कृतेन च ।
मन्त्रसिद्धं चरुं कृत्वा पुरोधाः स ययै तदा ॥ १४.६५.३ ॥
तुपाने अग्नीला तृप्त करून, विधिपूर्वक संस्कारित आणि मंत्रसिद्ध चरू तयार करून तो पुरोहित तेव्हा गेला.
14.65.4
स गृहीत्वा सुमनसो मन्त्रपूता जनाधिप ।
मोदकैः पायसेनाथ मांसैश्चोपाहरद्बलिंम् ॥ १४.६५.४ ॥
हे जनाधिपा, त्याने मंत्रपूत फुले घेऊन मोदक, पायस आणि मांस यांच्यासह बली अर्पण केला.
14.65.5
सुमनोभिश्च चित्राभिर्लाजैरुच्चावचैरपि ।
सर्वं स्विष्टकृतं हुत्वा विधिवद्वेदपारगः।
किंकराणां ततः पश्चाच्चकार बलिमुत्तमम् ॥ १४.६५.५ ॥
नाना रंगांच्या फुलांनी आणि विविध लाजांनी, वेदपारंगत त्याने विधिपूर्वक संपूर्ण स्विष्टकृत आहुती दिली; त्यानंतर सेवकांसाठी उत्तम बली दिला.
14.65.6
यक्षेन्द्राय कुबेराय माणिभद्राय चैव ह ।
तथाऽन्येषां च यक्षाणां भूतानां पतयश्च ये ॥ १४.६५.६ ॥
यक्षेंद्र कुबेराला, माणिभद्राला, तसेच इतर यक्षांना आणि जे भूतांचे अधिपती आहेत त्यांनाही (बली दिला).
14.65.7
कृसरेण च मांसेन निवापैस्तिलसंयुतैः ।
ओदनं कुम्भशः कृत्वा पुरोधाः समुपाहरत् ॥ १४.६५.७ ॥
कृसर, मांस आणि तीळमिश्रित निवापांसह, भांड्यांमध्ये भात तयार करून पुरोहिताने अर्पण आणले.
14.65.8
ब्राह्मणेभ्यः सहस्राणि गवां दत्वा तु भूमिपः ।
नक्तंचराणां भूतानां व्यादिदेश बलि तदा ॥ १४.६५.८ ॥
ब्राह्मणांना हजारो गायी दान देऊन राजाने तेव्हा रात्रिचर भूतांसाठी बलि देण्याची आज्ञा केली.
14.65.9
धूपगन्धनिरुद्धं तत्सुमनोभिश्च संवृतम् ।
शुशुभे स्थानमत्यर्थं देवदेवस्य पार्थिवः ॥ १४.६५.९ ॥
धुपाच्या सुगंधाने भरलेले आणि फुलांनी आच्छादलेले ते स्थान देवदेवाचे असल्याने राजाला अत्यंत शोभले.
14.65.10
कृत्वा पूजां तु रुद्रस्य गणानां चैव सर्वशः ।
ययौ व्यासं पुरस्कृत्य नृपो रत्ननिधिं प्रति ॥ १४.६५.१० ॥
रुद्र आणि त्याच्या सर्व गणांची पूजा करून, व्यासांना पुढे ठेवून राजा रत्ननिधीकडे गेला.
14.65.11
पूजयित्वा धनाध्वक्षं प्रणिपत्याभिवाद्य च ।
सुमनोभिर्विचित्राभिरपूपैः कृसरेण च ॥ १४.६५.११ ॥
धनाधिपतीची पूजा करून, नमस्कार व अभिवादन करून, विचित्र फुले, अपूप व कृसर यांसह.
14.65.12
शङ्खादींश्च निधीन्सर्वान्निधिपालांश्च सर्वशः ।
अर्चयित्वा द्विजाग्र्या स्वस्ति वाच्य च वीर्यवान् ॥ १४.६५.१२ ॥
शंख इत्यादी सर्व निधी आणि निधिपालांची पूजा करून, श्रेष्ठ द्विजांकडून स्वस्तिवाचन करवून वीर्यवान राजाने.
14.65.13
तेषां पुण्याहघोषेण तेजसा समवस्थितः ।
प्रीतिमान्स कुरुश्रेष्ठः खानयामासं तं निधिम् ॥ १४.६५.१३ ॥
पुण्याहघोषाने आणि तेजाने उपस्थित असलेल्या त्या कुरुश्रेष्ठाने आनंदाने तो निधी खणवला.
14.65.14
ततः पात्री सकरका बहुरूपा मनोरमाः ।
भृङ्गाराणि कटाहानि कलशान्वर्धमानकान् ॥ १४.६५.१४ ॥
नंतर अनेक रूपांची, मनोहर अशी पात्रे, करक, भृंगार, कटाह, कलश आणि वर्धमानक.
14.65.15
बहूनि च विचित्राणि भाजनानि सहस्रशः ।
उद्धारयामास तदा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १४.६५.१५ ॥
तेव्हा धर्मराज युधिष्ठिराने हजारो विचित्र भांडी बाहेर काढवली.
14.65.16
तेषां रक्षणमप्यासीन्महान्करपुटस्तथा ।
नद्धं च भाजनं राजंस्तुलार्धमभवन्नृप ॥ १४.६५.१६ ॥
त्यांच्या रक्षणासाठी मोठा करपुट होता; हे राजा, बांधलेल्या भांड्याचे वजन अर्धी तुला झाले.
14.65.17
वाहनं पाण्डुपुत्रस्य तत्रासीत्तु विशांपते ।
षष्टिरुष्ट्रसहस्राणि शतानि द्विगुणा हयाः ॥ १४.६५.१७ ॥
हे प्रजापते, तेथे पांडुपुत्राची वाहने होती: साठ हजार उंट आणि दुप्पट शंभर घोडे.
14.65.18
वारणाश्च महाराज सहस्रशतसंमिताः ।
शकटानि रथाश्चैव तावदेव करेणवः।
स्वराणां पुरुषाणां च परिसङ्ख्या न विद्यते ॥ १४.६५.१८ ॥
हे महाराज, हत्ती शेकडो-हजारो इतके होते; गाड्या आणि रथही तितकेच, हत्तीणीही तितक्याच; सेवक आणि पुरुषांची मोजणी करता येत नव्हती.
14.65.19
एतद्वित्तं तदभवद्यदुद्दध्रे युधिष्ठिरः ।
षोडशाष्टौ चतुर्विंशत्सहस्रं भारलक्षणम् ॥ १४.६५.१९ ॥
युधिष्ठिराने उचललेले धन हेच होते — सोळा, आठ आणि चोवीस हजार भारांच्या मोजमापाचे.
14.65.20
एतेष्वादाय तद्द्रव्यं पुनरभ्यर्च्य पाण्डवः ।
महादेवं प्रति ययौ पुरं नागाहयं प्रति ॥ १४.६५.२० ॥
यातून ते धन घेऊन पांडवाने पुन्हा महादेवाची पूजा केली आणि नागाह्वय नगराकडे प्रयाण केले.
14.65.21
द्वैपायनाभ्यनुज्ञातः पुरस्कृत्य पुरोहितम् ।
गोरुते गोरुते चैव न्यवसत्पुरुषर्षभः ॥ १४.६५.२१ ॥
द्वैपायनांची अनुमती घेऊन, पुरोहिताला पुढे ठेवून, तो पुरुषश्रेष्ठ प्रत्येक गोरुतावर थांबत गेला.
14.65.22
सा पुराऽभिमुखा राजन्नुवाह महती चमूः ।
कृच्छ्राद्द्रविणभारार्ता हर्षयन्ती कुरूद्वहान् ॥ १४.६५.२२ ॥
हे राजा, ती महाप्रचंड सेना पुढच्या दिशेला तोंड करून चालली; धनभाराने त्रस्त असूनही कुरुश्रेष्ठांना आनंदित करीत होती.