মহাভারত · অধ্যায় 14.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.71.1
तान्समीपगताञ्श्रुत्वा पाण्डवाञ्शत्रुकर्शनः ।
वासुदेवः सहामात्यः प्रययौ ससुहृद्गणः।
ते समेत्य यथान्यायं प्रत्युद्याता दिदृक्षया ॥ १४.७१.१ ॥
শত্রুদমনকারী বাসুদেব পাণ্ডবদের কাছে আসার কথা শুনে অমাত্য ও সুহৃদ্গণসহ যাত্রা করলেন। যথাবিধি মিলিত হয়ে, দর্শনের ইচ্ছায় তাঁরা এগিয়ে এসে অভ্যর্থনা জানালেন।
14.71.2
ते समेत्य तथाधर्मं पाण्डवा वृष्णिभिः सह ।
विविशुः सहिता राजन्पुरं वारणसाह्वयम् ॥ १४.७१.२ ॥
ধর্মানুসারে তাঁদের সঙ্গে মিলিত হয়ে পাণ্ডবগণ বৃষ্ণিদের সঙ্গে একত্রে, হে রাজন, বারণসাহ্বয় নামক নগরে প্রবেশ করলেন।
14.71.3
विशतस्तस्य सैन्यस्य खुरनेमिस्वनेन ह ।
द्यावापृथिव्यौ खं चैव सर्वमासीत्समावृतम् ॥ १४.७१.३ ॥
সেই সেনাদল প্রবেশ করার সময় ক্ষুর ও চাকার বেড়ের শব্দে দ্যুলোক, পৃথিবী, আকাশ—সবকিছু পরিপূর্ণ হয়ে গেল।
14.71.4
ते कोशानग्रतः कृत्वा विविशुः स्वं पुरं तदा ।
पाण्डवाः प्रीतमनसः सामात्याः ससुहृद्गणाः ॥ १४.७१.४ ॥
তাঁরা ধনাগারগুলিকে সামনে রেখে তখন নিজেদের নগরে প্রবেশ করলেন। প্রসন্নচিত্ত পাণ্ডবগণ, অমাত্য ও সুহৃদ্গণসহ।
14.71.5
ते समेत्य यथान्यायं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
कीर्तयन्तः स्वनामानि तस्य पादौ ववन्दिरे ॥ १४.७१.५ ॥
যথাবিধি জনাধিপ ধৃতরাষ্ট্রের সঙ্গে সাক্ষাৎ করে, নিজেদের নাম ঘোষণা করে তাঁর পদে প্রণাম করলেন।
14.71.6
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाता गान्धारीं सुबलात्मजाम् ।
कुन्तीं च राजशार्दूल तदा भरतसत्तम ॥ १४.७१.६ ॥
ধৃতরাষ্ট্রের অনুমতি পেয়ে, সুবলের কন্যা গান্ধারীর কাছে এবং কুন্তীর কাছেও তখন, হে রাজশার্দূল, হে ভরতশ্রেষ্ঠ।
14.71.7
विदुरं यूजयित्वा च वैश्यापुत्रं समेत्य च ।
पूज्यमानाः स्म ते वीरा व्यरोचन्त विशाम्पते ॥ १४.७१.७ ॥
বিদুরকে সম্মানিত করে এবং বৈশ্যপুত্রের সঙ্গে মিলিত হয়ে, সম্মানিত সেই বীরেরা শোভা পেলেন, হে প্রজাপতি।
14.71.8
ततस्तत्परमाश्चर्यं विचित्रं महदद्भुतम् ।
शुश्रुवुस्ते तदा वीराः पितुस्ते जन्म भारत ॥ १४.७१.८ ॥
তখন সেই বীরেরা সেই পরম বিস্ময়কর, বিচিত্র, মহৎ ও অদ্ভুত ঘটনা শুনলেন — হে ভরত, তোমার পিতার জন্মের কথা।
14.71.9
तदुपश्रुत्य तत्कर्म वासुदेवस्य धीमतः ।
पूजार्हं पूजयामासुः कृष्णं देवकीनन्दनम् ॥ १४.७१.९ ॥
বুদ্ধিমান বাসুদেবের সেই কর্মের কথা শুনে, পূজার যোগ্য দেবকীনন্দন কৃষ্ণের তাঁরা পূজা করলেন।
14.71.10
ततः कतिपयाहस्य व्यासः सत्यवतीसुतः ।
आजगाम महातेजा नगरं नागसाह्वयम् ॥ १४.७१.१० ॥
তারপর কয়েক দিন পরে, সত্যবতীর পুত্র মহাতেজা ব্যাস নাগসাহ্বয নামক নগরে এলেন।
14.71.11
तस्य सर्वे यथान्यायं पूजा चक्रुः कुरूद्वहाः ।
सह वृष्ण्यन्धकव्याघ्रैरुपासांचक्रिरे तदा ॥ १४.७१.११ ॥
কুরুবংশের শ্রেষ্ঠ পুরুষেরা সকলে যথাবিধি তাঁর পূজা করলেন; তখন বৃষ্ণি ও অন্ধক ব্যাঘ্রদের সঙ্গে তাঁর সেবা করলেন।
14.71.12
तत्र नानाविधाकाराः कथाः समभिकीर्त्य वै ।
युधिष्ठिरो धर्मसुतो व्यासं वचनमब्रवीत् ॥ १४.७१.१२ ॥
সেখানে নানা রকম কাহিনি বর্ণনার পর ধর্মপুত্র যুধিষ্ঠির ব্যাসকে এই কথা বললেন।
14.71.13
भवत्प्रसादाद्भगवन्यदिदं रत्नमाहृतम् ।
उपयोक्तुं तदिच्छामि वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.७१.१३ ॥
হে ভগবন, আপনার কৃপায় যে এই রত্ন আনা হয়েছে, মহাযজ্ঞ অশ্বমেধে তা ব্যবহার করতে আমি ইচ্ছা করি।
14.71.14
तमनुज्ञातुमिच्छामि भवता मुनिसत्तम ।
त्वदधीना वयं सर्वे कृष्णस्य च महात्मनः ॥ १४.७१.१४ ॥
হে মুনিশ্রেষ্ঠ, আপনার অনুমতি চাই; আমরা সকলে আপনার এবং মহাত্মা কৃষ্ণের অধীন।
14.71.15
अनुजानामि राजंस्त्वां क्रियतां यदनन्तरम् ।
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ॥ १४.७१.१५ ॥
হে রাজন, আমি তোমাকে অনুমতি দিচ্ছি; এরপর যা করণীয় তা কর। বিধিমতো দক্ষিণাসহ অশ্বমেধ দ্বারা যজ্ঞ কর।
14.71.16
अश्वमेधो हि राजेन्द्र पावनः सर्वपाप्मनाम् ।
तेनेष्ट्वा त्वं विपात्मा वै भविता नात्र संशयः ॥ १४.७१.१६ ॥
হে রাজেন্দ্র, অশ্বমেধ সব পাপকে শুদ্ধ করে। তার দ্বারা যজ্ঞ করে তুমি নিষ্পাপ হবে, এতে সন্দেহ নেই।
14.71.17
इत्युक्तः स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम् ॥ १४.७१.१७ ॥
এভাবে উক্ত হয়ে ধর্মাত্মা কুরুরাজ যুধিষ্ঠির, হে কৌরব্য, অশ্বমেধ অনুষ্ঠানের সংকল্প করলেন।
14.71.18
समनुज्ञाप्य तत्सर्वं कृष्मद्वैपायनं नृपः ।
वासुदेवमथाभ्येत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.७१.१८ ॥
রাজা সবকিছুর জন্য কৃষ্ণদ্বৈপায়নের অনুমতি নিয়ে, তারপর বাগ্মী হয়ে বাসুদেবের কাছে গিয়ে এই কথা বললেন।
14.71.19
देवकी सुप्रजा देवी त्वया पुरुषसत्तम ।
यद्ब्रूयां त्वां महाबाहो तत्कृथास्त्वमिहाच्युत ॥ १४.७१.१९ ॥
হে পুরুষোত্তম, আপনি দেবকীকে উত্তম সন্তান দিয়েছেন। হে মহাবাহো, হে অচ্যুত, আমি আপনাকে যা বলি, এখানে আপনি তাই করুন।
14.71.20
त्वत्प्रभावार्जितान्भोगानश्नीम यदुनन्दन ।
पराक्रमेण बुद्ध्या च त्वयेयं निर्जिता मही ॥ १४.७१.२० ॥
হে যদুনন্দন, আপনার প্রভাবে অর্জিত ভোগ আমরা উপভোগ করি। পরাক্রম ও বুদ্ধিতে আপনিই এই পৃথিবী জয় করেছেন।
14.71.21
दीक्षयस्व त्वमात्मानं त्वं हि नः परमो गुरुः ।
त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता ह्यहम् ॥ १४.७१.२१ ॥
আপনি নিজেকে দীক্ষিত করুন; আপনিই আমাদের পরম গুরু। হে দাশার্হ, আপনি যজ্ঞ করলে আমি নিষ্পাপ হব।
14.71.22
त्वं हि यज्ञो गुरुश्च त्वं धर्मज्ञस्त्वं प्रजापतिः ।
त्वं गतिः सर्वभूतानामिति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.७१.२२ ॥
আপনিই যজ্ঞ, আপনিই গুরু; আপনি ধর্মজ্ঞ, আপনি প্রজাপতি। আপনিই সর্বভূতের গতি, এটাই আমার নিশ্চিত মত।
14.71.23
त्वमेवैतन्महाबाहो कर्तुमर्हस्यरिंदम ।
त्वं गतिः सर्वभूतानामिति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.७१.२३ ॥
হে মহাবাহো, হে অরিন্দম, এটাই আপনার করা উচিত। আপনিই সর্বভূতের গতি, এটাই আমার নিশ্চিত মত।
14.71.24
त्वं चाद्यि कुरुवीराणां धर्मेण हि विराजसे ।
गुणीभूताः स्म ते राजंस्त्वं नो राजन्गुरुर्मतः।
यजस्व मदनुज्ञातः प्राप्य एष क्रतुस्त्वया ॥ १४.७१.२४ ॥
আজ আপনি কুরুবীরদের মধ্যে ধর্মে দীপ্তিমান। হে রাজন, আমরা আপনার অধীন; হে রাজন, আপনি আমাদের গুরু বলে গণ্য। আমার অনুমতিতে আপনি যজ্ঞ করুন — এই যজ্ঞ আপনার দ্বারা লাভযোগ্য।
14.71.25
युनक्तु नो भवान्कार्ये यत्र वाञ्छसि भारत ।
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वं कर्तास्मि तेऽनघ ॥ १४.७१.२५ ॥
হে ভারত, আপনি যে কাজে ইচ্ছা করেন, সেই কাজে আমাদের নিযুক্ত করুন। হে নিষ্পাপ, আমি আপনার কাছে সত্য প্রতিজ্ঞা করছি, আপনার জন্য সব কিছু করব।
14.71.26
भीमसेनार्जुनौ चैव तथा माद्रवतीसुतौ ।
इष्टवन्तो भविष्यन्ति त्वयीष्टवति पार्थिवे ॥ १४.७१.२६ ॥
ভীমসেন ও অর্জুন এবং মাদ্রীর দুই পুত্রও, হে রাজন, আপনি যজ্ঞ করলে যজ্ঞকারী হবেন।