महाभारत · अध्याय 14.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.71.1
तान्समीपगताञ्श्रुत्वा पाण्डवाञ्शत्रुकर्शनः ।
वासुदेवः सहामात्यः प्रययौ ससुहृद्गणः।
ते समेत्य यथान्यायं प्रत्युद्याता दिदृक्षया ॥ १४.७१.१ ॥
शत्रूंचे दमन करणारा वासुदेव पाण्डव जवळ आल्याचे ऐकून अमात्य आणि सुहृदांसह निघाला. यथान्याय त्यांची भेट घेऊन, दर्शनाच्या इच्छेने ते पुढे येऊन त्यांचे स्वागत करू लागले.
14.71.2
ते समेत्य तथाधर्मं पाण्डवा वृष्णिभिः सह ।
विविशुः सहिता राजन्पुरं वारणसाह्वयम् ॥ १४.७१.२ ॥
यथाधर्म त्यांची भेट घेऊन पाण्डव वृष्णींसह, हे राजा, एकत्र होऊन वारणसाह्व नावाच्या नगरात प्रविष्ट झाले.
14.71.3
विशतस्तस्य सैन्यस्य खुरनेमिस्वनेन ह ।
द्यावापृथिव्यौ खं चैव सर्वमासीत्समावृतम् ॥ १४.७१.३ ॥
त्या सैन्याच्या प्रवेशाच्या वेळी खुरांच्या आणि चाकांच्या कडांच्या आवाजाने द्यावापृथिवी, आकाश, सर्वकाही भरून गेले.
14.71.4
ते कोशानग्रतः कृत्वा विविशुः स्वं पुरं तदा ।
पाण्डवाः प्रीतमनसः सामात्याः ससुहृद्गणाः ॥ १४.७१.४ ॥
त्यांनी खजिने पुढे ठेवून तेव्हा आपल्या नगरात प्रवेश केला. प्रसन्न मनाचे पाण्डव, अमात्य आणि सुहृदांसह.
14.71.5
ते समेत्य यथान्यायं धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
कीर्तयन्तः स्वनामानि तस्य पादौ ववन्दिरे ॥ १४.७१.५ ॥
यथान्याय जनाधिप धृतराष्ट्राची भेट घेऊन, आपापली नावे सांगत त्यांनी त्याच्या पायांना वंदन केले.
14.71.6
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाता गान्धारीं सुबलात्मजाम् ।
कुन्तीं च राजशार्दूल तदा भरतसत्तम ॥ १४.७१.६ ॥
धृतराष्ट्राची अनुज्ञा मिळवून, सुबलाची कन्या गांधारी आणि कुंतीकडे त्या वेळी, हे राजशार्दूला, हे भरतसत्तमा.
14.71.7
विदुरं यूजयित्वा च वैश्यापुत्रं समेत्य च ।
पूज्यमानाः स्म ते वीरा व्यरोचन्त विशाम्पते ॥ १४.७१.७ ॥
विदुराचा सन्मान करून आणि वैश्यपुत्राशी भेटून, सन्मानित झालेले ते वीर, हे प्रजापते, शोभू लागले.
14.71.8
ततस्तत्परमाश्चर्यं विचित्रं महदद्भुतम् ।
शुश्रुवुस्ते तदा वीराः पितुस्ते जन्म भारत ॥ १४.७१.८ ॥
तेव्हा त्या वीरांनी ते परम आश्चर्यकारक, विचित्र, महान् व अद्भुत वृत्त ऐकले — हे भरता, तुझ्या पित्याच्या जन्माचे.
14.71.9
तदुपश्रुत्य तत्कर्म वासुदेवस्य धीमतः ।
पूजार्हं पूजयामासुः कृष्णं देवकीनन्दनम् ॥ १४.७१.९ ॥
बुद्धिमान वासुदेवाचे ते कर्म ऐकून, पूजनीय देवकीनंदन कृष्णाची त्यांनी पूजा केली.
14.71.10
ततः कतिपयाहस्य व्यासः सत्यवतीसुतः ।
आजगाम महातेजा नगरं नागसाह्वयम् ॥ १४.७१.१० ॥
नंतर काही दिवसांनी सत्यवतीचा पुत्र महातेजस्वी व्यास नागसाह्वय नावाच्या नगरात आले.
14.71.11
तस्य सर्वे यथान्यायं पूजा चक्रुः कुरूद्वहाः ।
सह वृष्ण्यन्धकव्याघ्रैरुपासांचक्रिरे तदा ॥ १४.७१.११ ॥
कुरुवंशातील सर्व श्रेष्ठांनी त्यांची यथाविधी पूजा केली; तेव्हा वृष्णि-अंधकांच्या वीरांसह त्यांची सेवा केली.
14.71.12
तत्र नानाविधाकाराः कथाः समभिकीर्त्य वै ।
युधिष्ठिरो धर्मसुतो व्यासं वचनमब्रवीत् ॥ १४.७१.१२ ॥
तेथे नाना प्रकारच्या कथा सांगितल्यानंतर धर्मपुत्र युधिष्ठिराने व्यासांना हे शब्द म्हटले.
14.71.13
भवत्प्रसादाद्भगवन्यदिदं रत्नमाहृतम् ।
उपयोक्तुं तदिच्छामि वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ १४.७१.१३ ॥
हे भगवन्, आपल्या कृपेने जे हे रत्न आणले गेले आहे, ते महायज्ञ अश्वमेधात वापरण्याची माझी इच्छा आहे.
14.71.14
तमनुज्ञातुमिच्छामि भवता मुनिसत्तम ।
त्वदधीना वयं सर्वे कृष्णस्य च महात्मनः ॥ १४.७१.१४ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, त्यासाठी आपली अनुज्ञा मी इच्छितो; आम्ही सर्व आपल्या आणि महात्मा कृष्णाच्या अधीन आहोत.
14.71.15
अनुजानामि राजंस्त्वां क्रियतां यदनन्तरम् ।
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता ॥ १४.७१.१५ ॥
हे राजा, मी तुला अनुज्ञा देतो; यानंतर जे करायचे ते कर. विधिपूर्वक दक्षिणेसह अश्वमेधाने यजन कर.
14.71.16
अश्वमेधो हि राजेन्द्र पावनः सर्वपाप्मनाम् ।
तेनेष्ट्वा त्वं विपात्मा वै भविता नात्र संशयः ॥ १४.७१.१६ ॥
हे राजेंद्रा, अश्वमेध सर्व पापांना शुद्ध करणारा आहे. त्याद्वारे यजन केल्यास तू निष्पाप होशील; यात संशय नाही.
14.71.17
इत्युक्तः स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम् ॥ १४.७१.१७ ॥
असे सांगितल्यावर धर्मात्मा कुरुराजा युधिष्ठिराने, हे कौरव्या, अश्वमेध करण्याचा निश्चय केला.
14.71.18
समनुज्ञाप्य तत्सर्वं कृष्मद्वैपायनं नृपः ।
वासुदेवमथाभ्येत्य वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १४.७१.१८ ॥
राजाने सर्व गोष्टींसाठी कृष्णद्वैपायनाची अनुज्ञा घेऊन, मग वक्तृत्वकुशल होऊन वासुदेवाजवळ जाऊन हे वचन म्हटले.
14.71.19
देवकी सुप्रजा देवी त्वया पुरुषसत्तम ।
यद्ब्रूयां त्वां महाबाहो तत्कृथास्त्वमिहाच्युत ॥ १४.७१.१९ ॥
हे पुरुषोत्तमा, तुम्ही देवकीला उत्तम संतती दिली आहे. हे महाबाहो, हे अच्युता, मी तुम्हाला जे सांगतो ते येथे तुम्ही करा.
14.71.20
त्वत्प्रभावार्जितान्भोगानश्नीम यदुनन्दन ।
पराक्रमेण बुद्ध्या च त्वयेयं निर्जिता मही ॥ १४.७१.२० ॥
हे यदुनंदना, तुमच्या प्रभावाने मिळवलेले भोग आम्ही उपभोगू. पराक्रम आणि बुद्धीने तुम्हीच ही पृथ्वी जिंकली आहे.
14.71.21
दीक्षयस्व त्वमात्मानं त्वं हि नः परमो गुरुः ।
त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता ह्यहम् ॥ १४.७१.२१ ॥
तुम्ही स्वतःला दीक्षित करा; तुम्हीच आमचे परम गुरू आहात. हे दाशार्हा, तुम्ही यज्ञ केल्यास मी निष्पाप होईन.
14.71.22
त्वं हि यज्ञो गुरुश्च त्वं धर्मज्ञस्त्वं प्रजापतिः ।
त्वं गतिः सर्वभूतानामिति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.७१.२२ ॥
तुम्हीच यज्ञ, तुम्हीच गुरू; तुम्ही धर्मज्ञ आणि प्रजापती आहात. तुम्हीच सर्व भूतांची गती आहात, हे माझे निश्चित मत आहे.
14.71.23
त्वमेवैतन्महाबाहो कर्तुमर्हस्यरिंदम ।
त्वं गतिः सर्वभूतानामिति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.७१.२३ ॥
हे महाबाहो, हे अरिंदमा, हे तुम्हीच करणे योग्य आहे. तुम्हीच सर्व भूतांची गती आहात, हे माझे निश्चित मत आहे.
14.71.24
त्वं चाद्यि कुरुवीराणां धर्मेण हि विराजसे ।
गुणीभूताः स्म ते राजंस्त्वं नो राजन्गुरुर्मतः।
यजस्व मदनुज्ञातः प्राप्य एष क्रतुस्त्वया ॥ १४.७१.२४ ॥
आज तुम्ही कुरुवीरांमध्ये धर्माने शोभता. राजा, आम्ही तुमच्या अधीन आहोत; राजा, तुम्ही आमचे गुरू मानले गेला आहात. माझ्या अनुमतीने तुम्ही यज्ञ करा — हा यज्ञ तुमच्याकडून प्राप्त करण्यासारखा आहे.
14.71.25
युनक्तु नो भवान्कार्ये यत्र वाञ्छसि भारत ।
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वं कर्तास्मि तेऽनघ ॥ १४.७१.२५ ॥
हे भारता, तुम्हाला जिथे इच्छा असेल तिथे आम्हांस नियुक्त करा. हे निष्पाप, मी तुम्हांस सत्यप्रतिज्ञा करतो; तुमच्यासाठी सर्व काही करीन.
14.71.26
भीमसेनार्जुनौ चैव तथा माद्रवतीसुतौ ।
इष्टवन्तो भविष्यन्ति त्वयीष्टवति पार्थिवे ॥ १४.७१.२६ ॥
भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्रही, हे राजा, तुम्ही यज्ञ केल्यावर यज्ञ करणारे होतील.