મહાભારત · અધ્યાય 14.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.72.1
एवमुक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
व्यासमामन्त्र्य् मेधावी ततो वाचनमब्रवीत् ॥ १४.७२.१ ॥
કૃષ્ણે આમ કહ્યા પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે બુદ્ધિમાન વ્યાસને સંબોધીને આ વચન કહ્યું.
14.72.2
यदा कालं भवान्वेत्ति हयमेधस्य तत्त्वतः ।
दीक्षयस्व तदा मां त्वं त्वय्यायत्तो हि मे क्रुतुः ॥ १४.७२.२ ॥
અશ્વમેધનો યોગ્ય સમય આપ યથાર્થ રીતે જાણો ત્યારે મને દીક્ષા આપો, કારણ કે મારો યજ્ઞ આપના પર આધારિત છે.
14.72.3
अयं पैलोथ कौन्तेय याज्ञवल्क्यस्तथैव च ।
विधानं यद्यथा कालं तत्कर्तारौ न संशयः ॥ १४.७२.३ ॥
આ પૈલ છે, હે કૌન્તેય; યાજ્ઞવલ્ક્ય પણ એવા જ છે; વિધિ યથાકાળ કરનારા આ બંને જ છે, એમાં સંશય નથી.
14.72.4
चैत्र्यां हि पौर्णमास्यां तु तव दीक्षा भविष्यति ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां च यज्ञार्थं पुरुषर्षभ ॥ १४.७२.४ ॥
ચૈત્ર પૂર્ણિમાએ જ આપની દીક્ષા થશે; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, યજ્ઞ માટેની સામગ્રી એકઠી કરો.
14.72.5
अश्वविद्याविदश्चैव सूता विप्राश्च तद्विदः ।
मेध्यमश्वं परीक्षन्तां तव यज्ञार्थसिद्धये ॥ १४.७२.५ ॥
અશ્વવિદ્યા જાણનારા સૂતો અને તે વિદ્યા જાણનારા બ્રાહ્મણો યજ્ઞ માટે યોગ્ય અશ્વની પરીક્ષા કરે, આપના યજ્ઞની સિદ્ધિ માટે.
14.72.6
तमुत्सृज यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम् ।
सपर्येतु यशो नाम्ना तव पार्थिव वर्धयन् ॥ १४.७२.६ ॥
હે પાર્થિવ, શાસ્ત્ર અનુસાર તેને છોડી દો; સાગરરૂપી વસ્ત્ર ધારણ કરતી પૃથ્વી પર તે ફરે, આપના નામે આપનો યશ વધારતો.
14.72.7
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पाण्डवः पृथिवीपतिः ।
चकार सर्वं राजेन्द्र यथोक्तं ब्रह्मवादिना ॥ १४.७२.७ ॥
આમ કહેવાયેલા પાંડવ પૃથ્વીપતિએ 'તેમ જ' કહીને, હે રાજેન્દ્ર, બ્રહ્મવાદીએ કહ્યા પ્રમાણે સર્વ કર્યું.
14.72.8
सम्भारश्चैव राजेन्द्र सर्वे सङ्कल्पितास्तता ॥ १४.७२.८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, સર્વ સામગ્રી પણ એ જ રીતે સંકલ્પિત (એકઠી) કરાઈ.
14.72.9
स सम्भारान्समाहृत्य नृपो धर्मसुतस्तदा ।
न्यवेदयदमेयात्मा कृष्णद्वैपायनाय वै ॥ १४.७२.९ ॥
ત્યારે ધર્મપુત્ર તે રાજાએ સામગ્રી ભેગી કરીને અમેયાત્મા કૃષ્ણદ્વૈપાયનને જાણ કરી.
14.72.10
ततोऽब्रवीन्महातेजा व्यासो धर्मात्मजं नृपम् ।
यथाकालं यथायोगं सज्जाः स्म तव दीक्षणे ॥ १४.७२.१० ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી વ્યાસે ધર્માત્માના પુત્ર તે રાજાને કહ્યું: 'યથાકાળ, યથાયોગ્ય તારી દીક્ષા માટે બધું તૈયાર છે.'
14.72.11
स्फ्यश्च कूर्चश्च सौवर्णो यच्चान्यदपि कौरव ।
यत्तु योग्यं भवेत्किञ्चिद्रौक्मं तत्क्रियतामिति ॥ १४.७२.११ ॥
હે કૌરવ, સ્ફ્ય અને કૂર્ચ તથા સોનાની બીજી જે કંઈ, અને જે કંઈ સોનાનું બનાવવું યોગ્ય હોય તે બનાવડાવવું.
14.72.12
अश्वश्चोत्सृज्यतामद्य पृथ्व्यामथ यथाक्रमम् ।
सुगुप्तं चरतां चापि यथाशास्त्रं यथाविधि ॥ १४.७२.१२ ॥
આજે જ અશ્વને પૃથ્વી પર ક્રમ પ્રમાણે છોડવો; તેની સાથે ફરનારાઓએ તેનું સારી રીતે રક્ષણ કરવું, શાસ્ત્ર અને વિધિ પ્રમાણે.
14.72.13
अयमश्वो यता ब्रह्मन्नुत्सृष्टः पृथिवीमिमाम् ।
चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविदीयताम् ॥ १४.७२.१३ ॥
હે બ્રાહ્મણ, બાંધીને આ પૃથ્વી પર છોડેલો આ ઘોડો ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરશે; તેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
14.72.14
पृथिवीं पर्यटन्तं हि तुरगं कामचारिणम् ।
कः पालयेदिति मुने तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १४.७२.१४ ॥
હે મુનિ, પૃથ્વી પર ઇચ્છા પ્રમાણે ફરતા આ ઘોડાની રક્ષા કોણ કરશે? તે કહેવા આપ જ યોગ્ય છો.
14.72.15
इत्युक्तः स तु राजेन्द्र कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।
भीमसेनादवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्।
जिष्णुः सहिष्णुर्धृष्णुस्च स एनं पालयिष्यति ॥ १४.७२.१५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, એમ પૂછાતા કૃષ્ણદ્વૈપાયને કહ્યું: ભીમસેનથી નાનો, ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, વિજયી, સહનશીલ અને નિર્ભય એવો તે આ ઘોડાનું રક્ષણ કરશે.
14.72.16
शक्तः स हि महीं जेतुं निवातकवचान्तकः ।
तस्मिन्ह्यस्त्राणि दिव्यानि दिव्यं संहननं तथा।
दिव्यं धनश्चेषुधी च स एनमनुयास्यति ॥ १४.७२.१६ ॥
તે પૃથ્વી જીતવા સમર્થ છે, નિવાતકવચોનો સંહારક છે. તેમની પાસે દિવ્ય અસ્ત્રો, દિવ્ય શરીરરચના, દિવ્ય ધનુષ્ય અને બે ભાથાં છે; તે આ ઘોડાની પાછળ જશે.
14.72.17
स हि धर्मार्थकुशलः सर्वविद्याविशारदः ।
यथाशास्त्रं नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम् ॥ १४.७२.१७ ॥
તે ધર્મ અને અર્થમાં કુશળ છે, સર્વ વિદ્યાઓમાં નિષ્ણાત છે. હે નૃપશ્રેષ્ઠ, તે શાસ્ત્ર પ્રમાણે તમારા ઘોડાને વિચરાવશે.
14.72.18
राजपुत्रो महाबाहुः श्यामो राजीवलोचनः ।
अभिमन्योः पिता वीरः स एनमनुयास्यति ॥ १४.७२.१८ ॥
રાજપુત્ર, મહાબાહુ, શ્યામવર્ણ, કમળનયન, વીર, અભિમન્યુના પિતા — તે આ ઘોડાની પાછળ જશે.
14.72.19
भीमसेनोपि तेजस्वी कौन्तेयोऽमितविक्रमः ।
समर्थो रक्षितुं राष्ट्रं नकुलश्च विशाम्पते ॥ १४.७२.१९ ॥
તેજસ્વી ભીમસેન પણ, અને અમિત પરાક્રમી કૌંતેય, તથા નકુલ પણ રાષ્ટ્રની રક્ષા કરવા સમર્થ છે, હે પ્રજાપતિ.
14.72.20
सहदेवस्तु कौरव्य समायास्यति बुद्धिमान् ।
कुटुम्बतन्त्रं विधिवत्सर्वमेव महायशाः ॥ १४.७२.२० ॥
હે કૌરવ્ય, બુદ્ધિમાન સહદેવ પણ આવશે; મહાયશસ્વી તે કુટુંબના સર્વ કાર્યો વિધિપૂર્વક સંભાળશે.
14.72.21
स तु सर्वं यथान्यायमुक्त कुरुकुलोद्वहः ।
चकार फल्गुनं चापि संदिदेश हयं प्रति ॥ १४.७२.२१ ॥
કુરુકુળનો ભાર વહન કરનારે સર્વ કંઈ ન્યાય પ્રમાણે કહ્યું અને કર્યું; અને ફાલ્ગુનને ઘોડા વિશે આદેશ પણ આપ્યો.
14.72.22
एह्यर्जुन त्वया वीर हयोऽयं परिपाल्यताम् ।
त्वमर्हो रक्षितुं ह्येनं नान्यः कश्चन मानवः ॥ १४.७२.२२ ॥
આવ અર્જુન, વીર, આ ઘોડો તારા દ્વારા સુરક્ષિત રખાય; એની રક્ષા કરવા યોગ્ય તું જ છે, બીજો કોઈ મનુષ્ય નહીં.
14.72.23
ये चापि त्वां महाबाहो प्रत्युद्यान्ति नराधिपाः ।
तैर्विग्रहो यथा न स्यात्तथा कार्यं त्वयाऽनघ ॥ १४.७२.२३ ॥
જે રાજાઓ તને મળવા આવે, તેમની સાથે વિગ્રહ ન થાય એ રીતે તારે કાર્ય કરવું, હે મહાબાહુ, નિષ્પાપ.
14.72.24
आख्यातव्यश्च भता यज्ञोऽयं मम सर्वशः ।
पार्थिवेभ्यो महाबाहो समये गम्यतामिति ॥ १४.७२.२४ ॥
રાજાઓને મારો આ યજ્ઞ સર્વ રીતે ચાલી રહ્યો છે એમ જણાવવું જોઈએ; હે મહાબાહુ, નિયત સમયે પધારો એમ કહીને જા.
14.72.25
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्रातरं सव्यसाचिनम् ।
भीमं च नकुलं चैव पुरगुप्तौ समादधत् ॥ १४.७२.२५ ॥
આમ કહીને તે ધર્માત્માએ પોતાના ભાઈ સવ્યસાચી (અર્જુન), ભીમ અને નકુલને નગરરક્ષા માટે નિયુક્ત કર્યા.
14.72.26
कुटुम्बतन्त्रे च तदा सहदेवं युधांपतिम् ।
अनुमान्य महीपालं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः ॥ १४.७२.२६ ॥
ત્યારે કુટુંબ-વ્યવસ્થામાં યુધાંપતિ સહદેવને નિયુક્ત કરી, મહીપાલ ધૃતરાષ્ટ્રની અનુમતિ લઈને યુધિષ્ઠિરે (એમ કર્યું).