మహాభారతం · అధ్యాయం 14.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.72.1
एवमुक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
व्यासमामन्त्र्य् मेधावी ततो वाचनमब्रवीत् ॥ १४.७२.१ ॥
కృష్ణుడు ఇలా చెప్పగా, ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు జ్ఞాని అయిన వ్యాసుని సంబోధించి ఈ మాట పలికాడు.
14.72.2
यदा कालं भवान्वेत्ति हयमेधस्य तत्त्वतः ।
दीक्षयस्व तदा मां त्वं त्वय्यायत्तो हि मे क्रुतुः ॥ १४.७२.२ ॥
అశ్వమేధ యాగకాలం మీకు యథార్థంగా తెలిసినప్పుడు నాకు దీక్ష ఇవ్వండి; నా యజ్ఞం మీపైనే ఆధారపడి ఉంది.
14.72.3
अयं पैलोथ कौन्तेय याज्ञवल्क्यस्तथैव च ।
विधानं यद्यथा कालं तत्कर्तारौ न संशयः ॥ १४.७२.३ ॥
ఇతడు పైలుడు; కౌంతేయా, యాజ్ఞవల్క్యుడు కూడా అంతే; విధిని తగిన కాలంలో నిర్వహించేవారు ఈ ఇద్దరే, సందేహం లేదు.
14.72.4
चैत्र्यां हि पौर्णमास्यां तु तव दीक्षा भविष्यति ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां च यज्ञार्थं पुरुषर्षभ ॥ १४.७२.४ ॥
చైత్ర పూర్ణిమ నాడే మీ దీక్ష జరుగుతుంది; పురుషశ్రేష్ఠా, యజ్ఞానికి కావలసిన సామగ్రి సమకూర్చబడాలి.
14.72.5
अश्वविद्याविदश्चैव सूता विप्राश्च तद्विदः ।
मेध्यमश्वं परीक्षन्तां तव यज्ञार्थसिद्धये ॥ १४.७२.५ ॥
అశ్వవిద్య తెలిసిన సూతులు, ఆ విద్య తెలిసిన బ్రాహ్మణులు యజ్ఞయోగ్యమైన అశ్వాన్ని పరీక్షించాలి; మీ యజ్ఞం సిద్ధించడానికి.
14.72.6
तमुत्सृज यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम् ।
सपर्येतु यशो नाम्ना तव पार्थिव वर्धयन् ॥ १४.७२.६ ॥
రాజా, శాస్త్రానుసారంగా దానిని విడిచిపెట్టు; సముద్రవస్త్రాలు ధరించిన భూమిపై అది సంచరించి, నీ పేరుతో నీ కీర్తిని పెంచాలి.
14.72.7
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पाण्डवः पृथिवीपतिः ।
चकार सर्वं राजेन्द्र यथोक्तं ब्रह्मवादिना ॥ १४.७२.७ ॥
ఇలా చెప్పబడిన పాండవ పృథ్వీపతి 'అలాగే' అని పలికి, ఓ రాజేంద్రా, బ్రహ్మవాది చెప్పిన ప్రకారం అన్నీ చేశాడు.
14.72.8
सम्भारश्चैव राजेन्द्र सर्वे सङ्कल्पितास्तता ॥ १४.७२.८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, అన్ని సామగ్రులూ అలాగే సిద్ధం చేయబడ్డాయి.
14.72.9
स सम्भारान्समाहृत्य नृपो धर्मसुतस्तदा ।
न्यवेदयदमेयात्मा कृष्णद्वैपायनाय वै ॥ १४.७२.९ ॥
అప్పుడు ధర్మపుత్రుడైన ఆ రాజు సామగ్రులన్నీ సమకూర్చి, అమేయాత్మ అయిన కృష్ణద్వైపాయనునికి తెలియజేశాడు.
14.72.10
ततोऽब्रवीन्महातेजा व्यासो धर्मात्मजं नृपम् ।
यथाकालं यथायोगं सज्जाः स्म तव दीक्षणे ॥ १४.७२.१० ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి వ్యాసుడు ధర్మాత్ముని కుమారుడైన ఆ రాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'తగిన కాలంలో, తగిన విధంగా, నీ దీక్షకు అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి.'
14.72.11
स्फ्यश्च कूर्चश्च सौवर्णो यच्चान्यदपि कौरव ।
यत्तु योग्यं भवेत्किञ्चिद्रौक्मं तत्क्रियतामिति ॥ १४.७२.११ ॥
ఓ కౌరవా, స్ఫ్యము, కూర్చము, బంగారంతో చేసిన ఇతర వస్తువులు, బంగారంతో చేయదగినవి ఏవైనా ఉంటే అవన్నీ చేయించాలి.
14.72.12
अश्वश्चोत्सृज्यतामद्य पृथ्व्यामथ यथाक्रमम् ।
सुगुप्तं चरतां चापि यथाशास्त्रं यथाविधि ॥ १४.७२.१२ ॥
ఈ రోజే అశ్వాన్ని భూమిపై క్రమంగా విడిచిపెట్టాలి; దానితో సంచరించేవారు దాన్ని బాగా కాపాడాలి, శాస్త్రానుసారంగా, విధి ప్రకారం.
14.72.13
अयमश्वो यता ब्रह्मन्नुत्सृष्टः पृथिवीमिमाम् ।
चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविदीयताम् ॥ १४.७२.१३ ॥
బ్రాహ్మణుడా, ఈ భూమిపై విడిచిపెట్టబడిన ఈ గుర్రం తన ఇష్టానుసారం సంచరిస్తుంది; కాబట్టి దానికి ఏర్పాట్లు చేయాలి.
14.72.14
पृथिवीं पर्यटन्तं हि तुरगं कामचारिणम् ।
कः पालयेदिति मुने तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १४.७२.१४ ॥
మునీ, భూమిపై ఇష్టానుసారం తిరుగుతున్న ఈ గుర్రాన్ని ఎవరు రక్షిస్తారు? అది చెప్పడానికి మీరే తగినవారు.
14.72.15
इत्युक्तः स तु राजेन्द्र कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।
भीमसेनादवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्।
जिष्णुः सहिष्णुर्धृष्णुस्च स एनं पालयिष्यति ॥ १४.७२.१५ ॥
రాజేంద్రా, అలా అడగబడినప్పుడు కృష్ణద్వైపాయనుడు ఇలా అన్నాడు: భీమసేనుని కంటే చిన్నవాడు, ధనుర్ధారులలో శ్రేష్ఠుడు, జయించువాడు, సహనశీలుడు, ధైర్యవంతుడు అయిన అతడు ఈ గుర్రాన్ని రక్షిస్తాడు.
14.72.16
शक्तः स हि महीं जेतुं निवातकवचान्तकः ।
तस्मिन्ह्यस्त्राणि दिव्यानि दिव्यं संहननं तथा।
दिव्यं धनश्चेषुधी च स एनमनुयास्यति ॥ १४.७२.१६ ॥
అతడు భూమిని జయించగల సమర్థుడు, నివాతకవచులను సంహరించినవాడు. అతనిలో దివ్యాస్త్రాలు, దివ్య శరీర సౌష్ఠవం, దివ్య ధనుస్సు, రెండు అంబులపొదులు ఉన్నాయి; అతడు ఈ గుర్రాన్ని అనుసరిస్తాడు.
14.72.17
स हि धर्मार्थकुशलः सर्वविद्याविशारदः ।
यथाशास्त्रं नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम् ॥ १४.७२.१७ ॥
అతడు ధర్మార్థాలలో నిపుణుడు, అన్ని విద్యలలో ప్రవీణుడు. నృపశ్రేష్ఠా, అతడు శాస్త్రానుసారం నీ గుర్రాన్ని సంచరింపజేస్తాడు.
14.72.18
राजपुत्रो महाबाहुः श्यामो राजीवलोचनः ।
अभिमन्योः पिता वीरः स एनमनुयास्यति ॥ १४.७२.१८ ॥
రాజకుమారుడు, మహాబాహువు, శ్యామవర్ణుడు, కమలనయనుడు, వీరుడు, అభిమన్యుని తండ్రి — అతడు ఈ గుర్రాన్ని అనుసరిస్తాడు.
14.72.19
भीमसेनोपि तेजस्वी कौन्तेयोऽमितविक्रमः ।
समर्थो रक्षितुं राष्ट्रं नकुलश्च विशाम्पते ॥ १४.७२.१९ ॥
తేజస్వి అయిన భీమసేనుడు కూడా, అమితపరాక్రమం గల కౌంతేయుడు, నకులుడు కూడా, ప్రజాపతీ, రాజ్యాన్ని రక్షించగల సమర్థులు.
14.72.20
सहदेवस्तु कौरव्य समायास्यति बुद्धिमान् ।
कुटुम्बतन्त्रं विधिवत्सर्वमेव महायशाः ॥ १४.७२.२० ॥
కౌరవ్యా, బుద్ధిమంతుడైన సహదేవుడు కూడా వస్తాడు; మహాయశస్వి అయిన అతడు కుటుంబ వ్యవహారాలన్నిటినీ విధివత్తుగా నిర్వహిస్తాడు.
14.72.21
स तु सर्वं यथान्यायमुक्त कुरुकुलोद्वहः ।
चकार फल्गुनं चापि संदिदेश हयं प्रति ॥ १४.७२.२१ ॥
కురుకులాన్ని మోసే అతడు అన్నిటినీ న్యాయానుసారం చెప్పి చేశాడు; ఫల్గునుడికి కూడా గుర్రం గురించి ఆదేశం ఇచ్చాడు.
14.72.22
एह्यर्जुन त्वया वीर हयोऽयं परिपाल्यताम् ।
त्वमर्हो रक्षितुं ह्येनं नान्यः कश्चन मानवः ॥ १४.७२.२२ ॥
రా అర్జునా, వీరుడా, ఈ గుర్రాన్ని నీవు రక్షించు; దీనిని రక్షించగలవాడివి నీవే, మరొక మనిషి కాదు.
14.72.23
ये चापि त्वां महाबाहो प्रत्युद्यान्ति नराधिपाः ।
तैर्विग्रहो यथा न स्यात्तथा कार्यं त्वयाऽनघ ॥ १४.७२.२३ ॥
నిన్ను ఎదుర్కోవడానికి వచ్చే రాజులతో కలహం కలగని విధంగా నీవు వ్యవహరించాలి, మహాబాహూ, నిష్పాపుడా.
14.72.24
आख्यातव्यश्च भता यज्ञोऽयं मम सर्वशः ।
पार्थिवेभ्यो महाबाहो समये गम्यतामिति ॥ १४.७२.२४ ॥
రాజులకు నా ఈ యజ్ఞం అన్ని విధాలుగా జరుగుతోందని తెలియజేయాలి; మహాబాహూ, నిర్ణీత సమయానికి రండి అని చెప్పి వెళ్ళు.
14.72.25
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्रातरं सव्यसाचिनम् ।
भीमं च नकुलं चैव पुरगुप्तौ समादधत् ॥ १४.७२.२५ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆ ధర్మాత్ముడు తన సోదరుడు సవ్యసాచిని (అర్జునుడిని), భీముని మరియు నకులుని నగర రక్షణకు నియమించాడు.
14.72.26
कुटुम्बतन्त्रे च तदा सहदेवं युधांपतिम् ।
अनुमान्य महीपालं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः ॥ १४.७२.२६ ॥
అప్పుడు కుటుంబ నిర్వహణలో యుధాంపతి సహదేవుడిని నియమించి, మహీపాలుడైన ధృతరాష్ట్రుని అనుమతిని పొంది యుధిష్ఠిరుడు (అలా చేశాడు).