ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.76.1
एवं त्रिरात्रमभवत्तद्युद्धं भरतर्षभ ।
अर्जुनस्य नरेन्द्रेण वृत्रेणेव शतक्रतोः ॥ १४.७६.१ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਯੁੱਧ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
14.76.2
ततश्चतुर्थे दिवसे यज्ञदत्तो महाबलः ।
जहास सस्वनं हासं वाक्यं चेदमताब्रवीत् ॥ १४.७६.२ ॥
ਫਿਰ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਮਹਾਬਲੀ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਉੱਚੀ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
14.76.3
अर्जुनार्जुन तिष्ठस्व न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ।
त्वां निहत्य करिष्यामि पितुस्तोयं यथाविधि ॥ १४.७६.३ ॥
ਅਰਜੁਨ, ਅਰਜੁਨ, ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ! ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟੇਂਗਾ। ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ।
14.76.4
त्वया वृद्धो मम पिता भगदत्तः पितुः सखा ।
हतो वृद्धोऽपि बाधित्वा शिशुं मामद्य योधय ॥ १४.७६.४ ॥
ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮੇਰੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਭਗਦੱਤ—ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ—ਮਾਰੇ ਗਏ। ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇਸ ਬਾਲਕ ਨਾਲ ਲੜ।
14.76.5
इत्येवमुक्त्वा संक्रुद्धो यज्ञदत्तो नराधिपः ।
प्रेषयामास कौरव्य वारणं पाण्डवं प्रति ॥ १४.७६.५ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਜੇ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਨੇ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
14.76.6
सम्प्रेष्यमाणो नागेन्द्रो यज्ञदत्तेन धीमता ।
उत्पतिष्यन्निवाकाशमभिदुद्राव पाण्डवम् ॥ १४.७६.६ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਹ ਗਜਰਾਜ ਮਾਨੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
14.76.7
अग्रहस्तसुमुक्तेन शीकरेण स नागराट् ।
समौक्षति गुडाकेशं शैलं नील इवाम्बुदः ॥ १४.७६.७ ॥
ਉਸ ਗਜਰਾਜ ਨੇ ਸੁੰਡ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਛਿੜਕੀਆਂ ਫੁਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਨੀਲਾ ਬੱਦਲ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਭਿਉਂਦਾ ਹੈ।
14.76.8
स तेन प्रेषितो राज्ञा मेघवद्विनदन्मुहुः ।
मुखाडम्बरसंह्रादैरभ्यद्रवत फल्गुनम् ॥ १४.७६.८ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਉਹ ਹਾਥੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਦਾ, ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਾਂ ਨਾਲ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
14.76.9
स नृत्यन्निव नागेन्द्रो यज्ञदत्तप्रचोदितः ।
आससाद द्रुतं राजन्कौरवाणां महारथम् ॥ १४.७६.९ ॥
ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਹ ਗਜਇੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
14.76.10
तमायान्तमथालक्ष्य यज्ञदत्तस्य वारणम् ।
गाण्डीवमाश्रित्य बली न व्यकम्पत शत्रुहा ॥ १४.७६.१० ॥
ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਤਰੂਹੰਤਾ ਨੇ ਗਾਂਡੀਵ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਕੰਬਿਆ ਨਹੀਂ।
14.76.11
चुक्रोध बलवच्चापि पाण्डवस्तस्य भूपतेः ।
कार्यविघ्नमनुस्मृत्यि पूर्ववैरं च भारत ॥ १४.७६.११ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਪਾਂਡਵ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
14.76.12
ततस्तं वारणं क्रुद्धः शरजालेन पाण्डवः ।
निवारयामास तदा वेलेव मकरालयम् ॥ १४.७६.१२ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕਿਨਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
14.76.13
स नागप्रवरः श्रीमानर्जुनेन निवारितः ।
तस्थौ शरैर्विनुन्नाङ्गः श्वाविच्छललितो यथा ॥ १४.७६.१३ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ, ਸਾਹੀ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
14.76.14
निवारितं गजं दृष्ट्वा भगदत्तसुतो नृपः ।
उत्ससर्ज शितान्बाणानर्जुने क्रोधमूर्छितः ॥ १४.७६.१४ ॥
ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
14.76.15
अर्जुनस्तु महाबाहुः शरैररिनिघातिभिः ।
वारयामास तान्बाणांस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १४.७६.१५ ॥
ਪਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
14.76.16
ततः पुनरभिक्रुद्धो राजा प्राग्ज्योतिषाधिपः ।
प्रेषयामास नागेन्द्रं बलवत्पर्वतोपमम् ॥ १४.७६.१६ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਬਲਵਾਨ ਗਜਰਾਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ।
14.76.17
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य बलवान्पाकशासनिः ।
नाराचमग्निसङ्काशं प्राहिणोद्वारणं प्रति ॥ १४.७६.१७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਝਪਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਇੰਦਰ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣ ਹਾਥੀ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ।
14.76.18
स तेन वारणो राजन्मर्मस्वभिहतो भृशम् ।
पपात सहसा भूमौ वज्ररुग्ण इवाचलः ॥ १४.७६.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
14.76.19
स पतञ्शुशुभे नागो धनंजयशराहतः ।
विशन्निव महाशैलो महीं वज्रप्रपीडितः ॥ १४.७६.१९ ॥
ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਉਹ ਹਾਥੀ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਤੋੜੇ ਗਏ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਂਦਾ ਜਾਪਿਆ।
14.76.20
तस्मिन्निपतिते नागे यज्ञदत्तस्य पाण्डवः ।
तं न भेतव्यमित्याह ततो भूमिगतं नृपम् ॥ १४.७६.२० ॥
ਉਹ ਹਾਥੀ ਡਿੱਗਣ ਮਗਰੋਂ, ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਨਾ ਡਰ।"
14.76.21
अब्रवीद्धि महातेजाः प्रस्थितं मां युधिष्ठिरः ।
राजानस्ते न हन्तव्या धनंजय कथञ्चन ॥ १४.७६.२१ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।"
14.76.22
सर्वमेतन्नरव्याघ्र भवत्येतावता कृतम् ।
योधाश्चापि न हन्तव्या धनंजय रणे त्वया ॥ १४.७६.२२ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਇੰਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।
14.76.23
वक्तव्याश्चापि राजानः सर्वे सह सुहृज्जनैः ।
युधिष्ठिरस्याश्वमेधो भवद्भिरनुभूयताम् ॥ १४.७६.२३ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨੂੰ ਮੰਨੋ।
14.76.24
इति भ्रातृवचः श्रुत्वा न हन्मि त्वां नराधिप ।
उत्तिष्ठ न भयं तेऽस्ति स्वस्तिमान्गच्छ पार्थिव ॥ १४.७६.२४ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉੱਠ; ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜਾ।
14.76.25
आगच्छेथा महाराज परां चैत्रीमुपस्थिताम् ।
तदाऽश्वमेधो भविता धर्मिराजस्य धीमतः ॥ १४.७६.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਮ ਚੈਤਰੀ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਆਉਣਾ। ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਹੋਵੇਗਾ।
14.76.26
एवमुक्तः स राजा तु भगदत्तात्मजस्तदा ।
तथेत्वेवाब्रवीद्वाक्यं पाण्डवेनाभिनिर्जितः ॥ १४.७६.२६ ॥
ਪਾਂਡਵ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭਗਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਠੀਕ ਹੈ'।