महाभारत · अध्याय 14.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.77.1
जित्वा प्रसाद्य राजानं भगदत्तसुतं तदा ।
विसृज्य याते तुरगे सैन्धवान्प्रति भारत ॥ १४.७७.१ ॥
हे भारता, तेव्हा भगदत्ताच्या पुत्र राजाला जिंकून व शांत करून घोडा सोडल्यावर तो सिंधूच्या लोकांकडे गेला.
14.77.2
सैन्धवैरभवगद्युद्धं ततस्तस्य किरीटिनः ।
हतशेषैर्महाराज हतानां च सुतैरपि ॥ १४.७७.२ ॥
तेव्हा त्या किरीटीधारीचे सैंधवांशी युद्ध झाले, हे महाराजा, उरलेल्या लोकांशी आणि मारल्या गेलेल्यांच्या पुत्रांशीही.
14.77.3
तेऽवतीर्णमुपश्रुत्य विषयं श्वेतवाहनम् ।
प्रत्युद्ययुरमृष्यन्ते राजानः पाण्डवर्षभम् ॥ १४.७७.३ ॥
पांडवश्रेष्ठ श्वेतवाहन आपल्या देशात उतरला हे ऐकून ते राजे असह्य होऊन त्याच्या सामोरे गेले.
14.77.4
अश्वं च तं परामृश्य विषयान्ते विषोपमात् ।
न भयं चक्रिरे पार्थाद्भीमसेनादनन्तरात् ॥ १४.७७.४ ॥
सीमेवर विषासारख्या त्या घोड्याला धरून असलेल्या पार्थापासून, आणि त्याच्या अगदी मागे असलेल्या भीमसेनापासूनही त्यांना भय वाटले नाही.
14.77.5
तेऽविदूराद्धनुष्पाणिं यज्ञियस्य हयस्य च ।
बीभत्सुं प्रत्यपद्यन्त् पदातिनमवस्थितम् ॥ १४.७७.५ ॥
यज्ञाच्या घोड्याजवळच, हाती धनुष्य घेऊन पायी उभ्या असलेल्या बीभत्सुला (अर्जुनाला) ते सामोरे गेले.
14.77.6
ततस्ते तं महावीर्या राजानः पर्यवारयन् ।
जिगीषन्तो नरव्याघ्रं पूर्वं विनिकृता युधि ॥ १४.७७.६ ॥
तेव्हा ते महापराक्रमी राजे, जे पूर्वी युद्धात पराभूत झाले होते, जिंकण्याच्या इच्छेने त्या नरव्याघ्राला चहूबाजूंनी वेढले.
14.77.7
ते नामान्यपि गोत्राणि कर्मणि विविधानि च ।
कीर्तयन्तस्तदा पार्थं शरवर्षैरवाकिरन् ॥ १४.७७.७ ॥
तेव्हा ते त्या पार्थाचे (अर्जुनाचे) नाव, गोत्र आणि विविध कर्मे कीर्तन करत बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकू लागले.
14.77.8
ते किरन्तः शरव्रातान्वारणप्रतिवारणान् ।
रणे जयमभीप्सन्तः कौन्तेयं पर्यवारयन् ॥ १४.७७.८ ॥
ते बाणांचे समूह सोडत, आक्रमण व प्रत्याक्रमण करत, युद्धात विजयाची इच्छा धरून कौंतेयाला (अर्जुनाला) वेढत होते.
14.77.9
ते समीक्ष्य च तं कृष्णमुग्रकर्माणमाहवे ।
सर्वे युयुधिरे वीरा रथस्थास्तं पदातिनम् ॥ १४.७७.९ ॥
युद्धात उग्र कर्म करणाऱ्या त्या कृष्णाला (अर्जुनाला) पायी पाहून रथांवर उभे असलेले सर्व वीर त्याच्याशी लढले.
14.77.10
ते तमाजघ्निरे वीरं निवातकवचान्तकम् ।
संशप्तकनिहन्तारं हन्तारं सैन्धवस्य च ॥ १४.७७.१० ॥
निवातकवचांचा अंत करणाऱ्या, संशप्तकांचा संहार करणाऱ्या आणि सैंधव (जयद्रथ)चा वध करणाऱ्या त्या वीराला त्यांनी प्रहार केला.
14.77.11
ततो रथसहस्रेण गजानामयुतेन च ।
ष्ठकीकृत्य बीभत्सुं प्रहृष्टमनसोऽभवन् ॥ १४.७७.११ ॥
मग हजारो रथ आणि दहा हजार हत्तींनी बीभत्सूला (अर्जुनाला) वेढून ते प्रसन्न मनाचे झाले.
14.77.12
स्मरन्तो वधं वीराः सिन्धुराजस्य चाहवे ।
जयद्रथस्य कौरव्य समरे सव्यसाचिना ॥ १४.७७.१२ ॥
हे कौरव्या! वीर युद्धात सिंधुराज जयद्रथाचा वध आणि त्या समरात सव्यसाची (अर्जुन)ने केलेला त्याचा वध स्मरत होते.
14.77.13
ततः पर्जन्यवत्सर्वे शरवृष्टीरवासृजन् ।
तैः कीर्णः शुशुभे पार्थो रविर्मेघान्तरे यथा ॥ १४.७७.१३ ॥
तेव्हा मेघांप्रमाणे सर्वांनी बाणवृष्टी केली. त्यांनी झाकलेला पार्थ मेघांमधील सूर्याप्रमाणे शोभला.
14.77.14
स शरैः समवच्छन्नश्चकाशे पाण्डवर्षभः ।
पञ्चरान्तरसञ्चारी शकुन्त इव भारत ॥ १४.७७.१४ ॥
बाणांनी पूर्णपणे झाकलेला तो पांडवश्रेष्ठ चमकला. हे भारता, तो पाच-पाच रांगांच्या मध्ये संचार करणाऱ्या पक्ष्यासारखा होता.
14.77.15
ततो हाहाकृतं सर्वं कौन्तेय शरपीडिते ।
त्रैलोक्यमभवद्राजन्रविरासीद्रजोरुणः ॥ १४.७७.१५ ॥
तेव्हा हे कौंतेया, बाणांनी पीडित होऊन सर्व त्रैलोक्य हाहाकार करू लागले. हे राजा, धुळीने सूर्य तांबडा झाला.
14.77.16
ततो ववौ महाराज मारुतो रोमहर्षणः ।
राहुरग्रसदादित्यं पर्वणीव विशाम्पते ॥ १४.७७.१६ ॥
तेव्हा हे महाराजा, अंगावर काटा आणणारा वारा वाहू लागला. हे विशांपते, पर्वकाळी राहूने सूर्याला गिळावे तसे झाले.
14.77.17
उल्काश्च जघ्निरे सूर्यं विकीर्यन्त्यः समन्ततः ।
वेपथुश्चाभवद्राजन्कैलासस्य महागिरेः ॥ १४.७७.१७ ॥
उल्का सर्वत्र विखुरत सूर्यावर आदळल्या. हे राजा, महापर्वत कैलासही थरथरला.
14.77.18
मुमुचुः श्वासमत्युष्णं दुःखशोकसमन्विताः ।
सप्तर्षयो जातभयास्तथा देवर्षयोपि च ॥ १४.७७.१८ ॥
दुःख-शोकाने भरलेले ते अतिशय उष्ण उसासे सोडू लागले. सप्तर्षी भयभीत झाले, देवर्षीही तसेच.
14.77.19
शशं चाशु विनिर्भिद्य मण्डलं शशिनोऽपतन् ।
विपरीता दिशश्चापि सर्वा धूमाकुलास्तथा ॥ १४.७७.१९ ॥
चंद्रमंडल वेगाने भेदून शशक (चिन्ह) पडले. सर्व दिशा उलट्या झाल्या आणि धुराने व्याकूळ झाल्या.
14.77.20
रासभारुणसङ्काशा धनुष्मन्तः सविद्युतः ।
आवृत्य गगनं मेघा मुमुचुर्मांसशोणितम् ॥ १४.७७.२० ॥
गाढवासारखे आणि लाल रंगाचे, धनुष्ये धारण केलेले, विजांसह मेघांनी आकाश झाकून मांस आणि रक्त वर्षाव केला.
14.77.21
एवमासीत्तदा वीरे शरवर्षेण संवृते ।
फल्गुने भरतश्रेष्ठ तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १४.७७.२१ ॥
त्या वेळी वीर (अर्जुन) बाणांच्या वर्षावाने झाकला गेला असता असे घडले. हे फाल्गुना, हे भरतश्रेष्ठा, ते अद्भुतासारखे झाले.
14.77.22
तस्य तेनावकीर्णस्य शरजालेन सर्वतः ।
मोहात्पपात गाण्डीवमावापश्च करादपि ॥ १४.७७.२२ ॥
त्याला सर्व बाजूंनी बाणजाळाने वेढले असता मोहामुळे गांडीव धनुष्य पडले; हातातली पकडही सुटली.
14.77.23
तस्मिन्मोहमनुप्राप्ते शरजालं महत्तदा ।
सैन्धवा मुमुचुस्तूर्णं गतसत्वे महारथे ॥ १४.७७.२३ ॥
तो मोहग्रस्त झाल्यावर सैंधव योद्ध्यांनी तत्काळ, धैर्य गेलेल्या त्या महारथावर मोठे बाणजाळ सोडले.
14.77.24
ततो मोहं समापन्नं ज्ञात्वा पार्थं द्विवौकसः ।
सर्वे वित्रस्तमनसस्तस्य शान्तिकृतोऽभवन् ॥ १४.७७.२४ ॥
तेव्हा पार्थ मोहग्रस्त झाला हे जाणून द्विवौकस (देव) सर्व भयभीत मनाने त्याचे शांतिकर्ते झाले.
14.77.25
ततो देवर्षयः सर्वे तथा सप्तर्षयोपि च ।
ब्रह्मर्षचस्च विजयं जेपुः पार्थस्य धीमतः ॥ १४.७७.२५ ॥
तेव्हा सर्व देवर्षी, तसेच सप्तर्षी आणि ब्रह्मर्षीही बुद्धिमान पार्थाच्या विजयासाठी जप करू लागले.
14.77.26
ततः प्रदीपिते देवैः पार्थतेजसि पार्थिव ।
तस्थावचलवद्धीमान्सङ्ग्रामे परमास्त्रवित् ॥ १४.७७.२६ ॥
तेव्हा हे राजा, देवांनी पार्थाचे तेज प्रज्वलित केल्यावर, बुद्धिमान आणि परम अस्त्रांचा जाणकार तो युद्धात पर्वताप्रमाणे अचल उभा राहिला.
14.77.27
विचकर्ष धनुर्दिव्यं ततः कौरवनन्दनः ।
यन्त्रस्येवेह शब्दोऽभून्महांस्तस्य पुनः पुनः ॥ १४.७७.२७ ॥
तेव्हा कौरवांचा आनंद असलेल्या त्याने दिव्य धनुष्य ओढले; त्याचा महान आवाज यंत्राच्या आवाजासारखा वारंवार उमटला.
14.77.28
ततः स शरवर्षाणि प्रत्यमित्रान्प्रति प्रभुः ।
ववर्ष धनुषा पार्थो वर्षाणीव पुरंदरः ॥ १४.७७.२८ ॥
तेव्हा त्या समर्थ पार्थाने शत्रूंवर धनुष्यातून बाणांचा वर्षाव केला; जसा इंद्र पाऊस पाडतो तसा.
14.77.29
ततस्ते सैन्धवा योधाः सर्व एव सराजकाः ।
नादृश्यन्त शरैः कीर्णाः शलभैरिव पादपाः ॥ १४.७७.२९ ॥
तेव्हा सिंधुदेशाचे ते सर्व योद्धे राजांसह बाणांनी झाकले गेले आणि टोळांनी झाकलेल्या वृक्षांसारखे दिसेनासे झाले.
14.77.30
तस्य शब्देन वित्रेसुर्भयार्ताश्च विदुद्रुवुः ।
मुमुचुस्चाश्रु शोकार्ताः शुशुचुश्चापि सैन्धवाः ॥ १४.७७.३० ॥
त्याच्या आवाजाने ते घाबरले; भयाने पीडित होऊन पळाले; शोकाने पीडित सिंधुलोक अश्रू ढाळू लागले आणि विलाप करू लागले.
14.77.31
तांस्तु सर्वान्नरव्याघ्रः सैन्धवान्व्यचरद्बली ।
अलातचक्रवद्राजञ्शरजालैः समार्पयत् ॥ १४.७७.३१ ॥
बलवान त्या नरव्याघ्राने अलातचक्राप्रमाणे फिरत त्या सर्व सैंधवांवर संचार केला; राजा, बाणांच्या जाळ्यांनी त्यांना झाकून टाकले.
14.77.32
तदिन्द्रजालप्रतिमं बाणजालममित्रहा ।
विसृज्य दिक्षु सर्वासु महेन्द्रि इव वज्रभृत् ॥ १४.७७.३२ ॥
इंद्रजालासारखे ते बाणजाल शत्रुहंत्याने सर्व दिशांना सोडले; वज्रधारी महेंद्राप्रमाणे.
14.77.33
मेघजालनिभं सैन्यं विदार्य शरवृष्टिभिः ।
विबभौ कौरवश्रेष्ठः शरदीव दिवाकरः ॥ १४.७७.३३ ॥
मेघसमूहासारख्या त्या सेनेला बाणवर्षावाने विदीर्ण करून कौरवश्रेष्ठ शरद ऋतूतील सूर्याप्रमाणे तळपला.