Mahābhārata · Adhyāya 14.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.78.1
ततो गाण्डीवभृच्छूरो युद्धाय समुपस्थितः ।
विबभौ युधि दुर्धर्षो हिमवानचलो यथा ॥ १४.७८.१ ॥
Entonces el héroe que porta el Gāṇḍīva se presentó para la batalla. Invencible en el combate, brillaba como el inmóvil Himālaya.
14.78.2
ततस्ते सैन्धवा योधाः पुनरेव व्यवस्थिताः ।
व्यमुञ्चन्त सुसंरब्धाः शरवर्षाणि भारत ॥ १४.७८.२ ॥
Entonces aquellos guerreros saindhavas volvieron a formarse y, con gran furia, oh Bhārata, desataron lluvias de flechas.
14.78.3
तान्प्रहस्य महाबाहुः पुनरेव व्यवस्थितान् ।
ततः प्रोवाच कौन्तेयो मुमूर्षञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १४.७८.३ ॥
Riendo ante aquellos que se habían vuelto a formar, el de grandes brazos, hijo de Kuntī, les habló entonces, aunque estaban cerca de la muerte, con palabras suaves.
14.78.4
युध्यध्वं परया शक्त्या यतध्वं विजये मम ।
कुरुध्वं सर्वकार्याणि महद्वो भयमागतम् ॥ १४.७८.४ ॥
Combatid con toda vuestra fuerza, esforzaos por vencerme, haced todo lo que debáis, pues un gran peligro os ha alcanzado.
14.78.5
एष योत्स्यामि सर्वांस्तु निवार्य शरवागुराम् ।
तिष्ठध्वं युद्धमनसो दर्पं शमयितास्मि वः ॥ १४.७८.५ ॥
Lucharé contra todos vosotros y, manteniéndome firme, rechazaré la red de flechas. Vosotros, cuyas mentes están puestas en la batalla, permaneced firmes; yo acabaré con vuestro orgullo.
14.78.6
एतावदुक्त्वा कौरव्यो रोषाद्गाण्डीवभृत्तदा ।
ततोऽथ वचनं स्मृत्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भारत ॥ १४.७८.६ ॥
Tras hablar hasta aquí, el kaurava que porta el Gāṇḍīva se llenó entonces de ira; luego, oh Bhārata, recordó las palabras de su hermano mayor.
14.78.7
न हन्तव्या रणे तात क्षत्रिया विजिगीषवः ।
जेतव्याश्चेति यत्प्रोक्तं धर्मराज्ञा महात्मना।
चिन्तयामास स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.७ ॥
Querido, los guerreros que desean la victoria en la batalla no deben ser muertos sino vencidos, así lo dijo el magnánimo rey del dharma. Entonces Phalguna (Arjuna), toro entre los hombres, reflexionó.
14.78.8
इत्युक्तोऽहं नरेन्द्रेण न हन्तव्या नृपा इति ।
कथितं न मृषेदं स्याद्धर्मराजवचः शुभम् ॥ १४.७८.८ ॥
Así me lo dijo el señor de los hombres: los reyes no deben ser muertos. Estas palabras no deben resultar falsas; las palabras auspiciosas del rey del dharma son firmes.
14.78.9
न हन्येरंश्च राजानो राज्ञश्चाज्ञा कृता भवेत् ।
इति सञ्चिन्त्य स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.९ ॥
Los reyes no deben ser muertos, y la orden del rey debe cumplirse. Habiendo reflexionado así, entonces Phalguna (Arjuna), toro entre los hombres, resolvió.
14.78.10
प्रोवाच वाक्यं धर्मज्ञः सैन्धवान्युद्धदुर्मदान् ।
बालांस्त्रियो वा युष्माकं न हनिष्ये व्यवस्थितान् ॥ १४.७८.१० ॥
El conocedor del dharma habló estas palabras a los guerreros sindhus, orgullosos en la batalla: no mataré a vuestros niños ni a vuestras mujeres que permanecen firmes.
14.78.11
यश्च वक्ष्यति सङ्ग्रामे तवास्मीति पराजितः ।
एतच्छ्रुत्वा वचो मह्यं कुरुध्वं हितमात्मनः ॥ १४.७८.११ ॥
Quien, derrotado en la batalla, diga «soy tuyo» será perdonado. Habiendo escuchado estas palabras mías, obrad para vuestro propio bien.
14.78.12
ततोऽन्यथा कृच्छ्रगता भविष्यथ मयाऽर्दिताः ।
एवमुक्त्वा तु तान्वीरान्युयुधे कुरुपुङ्गवः ॥ १४.७८.१२ ॥
De lo contrario, afligidos por mí, caeréis en la aflicción. Habiendo hablado así a aquellos héroes, el toro de los kurus combatió.
14.78.13
अत्वरावानसम्भ्रान्तः संक्रुद्धैर्विजिगीषुभिः ।
शतं शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ॥ १४.७८.१३ ॥
Sin prisa y sin turbación, lanzó cientos de miles de centenas de flechas de nudos encorvados contra los guerreros airados que anhelaban la victoria.
14.78.14
मुमुचुः सैन्धवा राजंस्तदा गाण्डीवधन्वनि ।
शरानापततः क्रूरानाशीविषविषोपमान्।
चिच्छेद निशितैर्बाणैरन्तरा स धनंजयः ॥ १४.७८.१४ ॥
Oh rey, entonces los sindhu lanzaron flechas crueles, como veneno de serpiente, contra el arquero de Gāṇḍīva; pero Dhanaṃjaya las cortó a mitad de vuelo con flechas afiladas.
14.78.15
छित्त्वा तु तानाशु चैव कङ्कपत्राञ्शिलाशितान् ।
एकैकमेषां समरे बिभेद निशितैः शरैः ॥ १४.७८.१५ ॥
Tras cortarlas rápidamente, atravesó a cada uno de ellos en la batalla con flechas emplumadas con plumas de garza y afiladas en piedra.
14.78.16
ततः प्रास्रांश्च शक्तीस्च पुनरेव धनंजये ।
जयद्रथं हतं स्मृत्वा चिक्षिपुः सैन्धवा नृपाः ॥ १४.७८.१६ ॥
Entonces los reyes sindhu, recordando que Jayadratha había sido muerto, lanzaron de nuevo lanzas y jabalinas contra Dhanaṃjaya.
14.78.17
तेषां किरीटी सङ्कल्पं मोघं चक्रे महाबलः ।
सर्वांस्तानन्तरा च्छित्त्वा तदा चुक्रोश पाण्डवः।
तथैवापततां तेषां योधानां जयगृद्धिनाम्। ॥ १४.७८.१७ ॥
El poderoso Kirīṭin frustró su propósito; cortándolos a todos en pleno vuelo, el Pāṇḍava entonces rugió, y de igual modo contra aquellos guerreros que avanzaban, ávidos de victoria.
14.78.18
तथैवापततां तेषां योधानां यजगृद्धिनाम् ।
शिरांसि पातयामास भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ १४.७८.१८ ॥
Igualmente, las cabezas de aquellos guerreros que avanzaban, ávidos de victoria, las hizo caer con flechas bhalla de nudos encorvados.
14.78.19
तेषां प्रद्रवतां चापि पुनरेवाभिधावताम् ।
निवर्ततां च शब्दोऽभूत्पूर्णस्येव महोदधेः ॥ १४.७८.१९ ॥
El clamor de los que huían, de los que volvían a arremeter y de los que daban media vuelta se alzó como el rugido de un océano pleno.
14.78.20
ते वध्यमानास्तु तदा पार्थेनामिततेजसा ।
यथाप्राणं यथोत्साहं योधयामासुरर्जुनम् ॥ १४.७८.२० ॥
Entonces, abatidos por el hijo de Pṛthā, de esplendor sin límite, combatieron contra Arjuna mientras les quedó vida y ánimo.
14.78.21
ततस्ते फल्गुनेनाजौ शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृता विसंज्ञा भूयिष्ठा क्लान्तवाहनसैनिकाः ॥ १४.७८.२१ ॥
Entonces Phalguna, con flechas de juntas dobladas, dejó a la mayoría sin sentido en la batalla; sus monturas y soldados quedaron exhaustos.
14.78.22
तांस्तु सर्वान्परिग्लानान्विदित्वा धृतराष्ट्रजा ।
दुःशला बालमादाय नप्तारं प्रययौ तदा ॥ १४.७८.२२ ॥
Sabiendo que todos estaban agotados, Duḥśalā, la hija de Dhṛtarāṣṭra, tomó entonces a su joven nieto y partió.
14.78.23
सुरथस्य सुतं वीरं रथेनाथागमत्तदा ।
शान्त्यर्थं सर्वयोधानामभ्यगच्छत पाण्डवम् ॥ १४.७८.२३ ॥
Entonces llegó en carro con el heroico hijo de Suratha y se acercó al Pāṇḍava para procurar la paz para todos los guerreros.
14.78.24
सा धनंजयमासाद्य रुरोदार्तस्वरं तदा ।
धनंजयोपि तां दृष्ट्वा धनुर्विससृजे प्रभुः ॥ १४.७८.२४ ॥
Se acercó a Dhanaṃjaya y entonces lloró con voz angustiada; y Dhanaṃjaya, al verla, el poderoso depuso su arco.
14.78.25
समुत्सृज्य धनुः पार्थो विधिवद्भगिनी तदा ।
प्राह किं करवाणीति सा च तं प्रत्युवाच ह ॥ १४.७८.२५ ॥
Tras depositar su arco, Pārtha (Arjuna) preguntó con debida ceremonia a su hermana: "¿Qué debo hacer?". Y ella le respondió.
14.78.26
एष ते भरतश्रेष्ठ स्वस्रीयस्यात्मजः शिशुः ।
अभिवादयते पार्थ तं पश्य पुरुषर्षभ ॥ १४.७८.२६ ॥
Mejor de los Bharatas, este niño, hijo del hijo de tu hermana, te saluda con reverencia. Pārtha, toro entre los hombres, mírale.
14.78.27
इत्युक्तस्तस्य पितरं स पप्रच्छार्जुनस्तथा ।
क्वासाविति ततो राजन्दुःशला वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.७८.२७ ॥
Así interpelado, Arjuna preguntó por el padre del niño: "¿Dónde está?" Entonces, oh rey, Duḥśalā pronunció estas palabras.
14.78.28
पितृशोकाभिसंतप्तो विषादार्तोऽस्य वै पिता ।
पञ्चत्वमगमद्वीरो यथा तन्मे निशामय ॥ १४.७८.२८ ॥
Atormentado por el dolor de su padre y acosado por la desesperación, su héroe padre pasó a la muerte. Escucha cómo sucedió.
14.78.29
स पूर्वं पितरं श्रुत्वा हतं युद्धे त्वयाऽनघ ।
त्वामागतं च संश्रुत्य युद्धाय हयसारिणम्।
पितुश्च मृत्युदुःखार्तोऽजहात्प्राणान्धनंजय ॥ १४.७८.२९ ॥
Oh Dhanaṃjaya, sin mancha, primero oyó que su padre había sido muerto en batalla por ti, y luego oyó que habías venido a combatir como auriga de caballos. Atormentado por el dolor de la muerte de su padre, exhaló su aliento vital.
14.78.30
प्राप्तो बीभत्सुरित्येव नाम श्रुत्वैव तेऽनघ ।
विषादार्तः पपातोर्व्यां ममार च ममात्मजः ॥ १४.७८.३० ॥
Oh sin mancha, en cuanto oyó el nombre "Bībhatsu ha llegado", atormentado por la desesperación cayó a la tierra y murió. Era mi hijo.
14.78.31
तं दृष्ट्वा पतितं तत्र ततस्तस्यात्मजं प्रभो ।
गृहीत्वा समनुप्राप्ता त्वामद्य शरणैपिणी ॥ १४.७८.३१ ॥
Al verlo caído allí, oh señor, y luego tomando a su hijo, ella ha venido hoy a ti buscando refugio.
14.78.32
इत्युक्त्वाऽऽर्तस्वरं सा तु मुमोच धृतराष्ट्रजा ।
दीना दीनं स्थितं पार्थमब्रवीच्चाप्यधोमुखम् ॥ १४.७८.३२ ॥
Habiendo dicho esto, la hija de Dhṛtarāṣṭra lanzó un grito de angustia, y en su desdicha habló a Pārtha, que estaba de pie con el rostro abatido.
14.78.33
स्वसारं समवेक्षस्व स्वस्रीयात्मजमेव च ।
कर्तुमर्हसि धर्मज्ञ दयां कुरुकुलोद्वह।
विस्मृत्य कुरुराजानं तं च मन्दं जयद्रथम् ॥ १४.७८.३३ ॥
Mira con compasión a tu hermana y al hijo de tu hermana. Oh conocedor del dharma, sostén del linaje kuru, debes mostrar compasión, olvidando al rey kuru y a aquel necio Jayadratha.
14.78.34
अभिमन्योर्यथा जातः परिक्षित्परवीरहा ।
तथाऽयं सुरथाज्जातो मम पौत्रो महाभुज ॥ १४.७८.३४ ॥
Así como Parikṣit, matador de héroes enemigos, nació de Abhimanyu, así este nació de Suratha: mi nieto, oh de poderosos brazos.
14.78.35
तमादाय नरव्याघ्र सम्प्रप्तास्मि तवान्तिकम् ।
शमार्थं सर्वयोधानां शृणु चेदं वचो मम ॥ १४.७८.३५ ॥
Habiéndolo tomado, oh tigre entre hombres, he venido ante ti. Por la paz de todos los guerreros, escucha estas palabras mías.
14.78.36
आगतोऽयं महाबाहो तस्य मन्दस्य पुत्रकः ।
प्रसादमस्य बालस्य तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३६ ॥
Ha venido este hijo de aquel necio, oh de poderosos brazos. Por tanto, debes mostrar gracia a este niño.
14.78.37
एष प्रसाद्य शिरसा प्रशमार्थमरिंदम ।
याचते त्वां महाबाहो शमं गच्छ धनंजय ॥ १४.७८.३७ ॥
Inclinando la cabeza, te suplica que te apacigües por la paz. ¡Oh subyugador de enemigos, Dhanaṃjaya de brazos poderosos, vuelve a la calma!
14.78.38
बालस्य हतबन्धोश्च पार्थ किञ्चिदजानतः ।
प्रसादं कुरु धर्मज्ञ मा मन्युवशमन्वगाः ॥ १४.७८.३८ ॥
Este niño, cuyos parientes fueron muertos, nada sabe. Oh hijo de Pṛthā, conocedor del dharma, muestra clemencia; no caigas bajo el poder de la ira.
14.78.39
तमनार्थं नृशंसं च विस्मृत्यास्य पितामहम् ।
आगस्कारिणमत्यर्तं प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३९ ॥
Olvidando a aquel cruel e insensato, y recordando a su abuelo, debes mostrar gracia incluso al gran ofensor.
14.78.40
एवं ब्रुवत्यां करुणं दुःशलायां धनंजयः ।
संस्मृत्य देवीं गान्धारीं धृतराष्ट्रं च पार्थिवम्।
उवाच दुःखशोकार्तः क्षत्रधर्मं व्यगर्हयत् ॥ १४.७८.४० ॥
Mientras Duḥśalā hablaba así con compasión, Dhanaṃjaya recordó a la reina Gāndhārī y al rey Dhṛtarāṣṭra; afligido por el dolor y la pena, censuró el deber del guerrero.
14.78.41
धिक्तं दुर्योधनं क्षुद्रं राज्यलुब्धं च मानिनम् ।
यत्कृते बान्धवाः सर्वे मया नीता यमक्षयम् ॥ १४.७८.४१ ॥
¡Maldito sea aquel Duryodhana, vil, codicioso del reino y orgulloso, por cuya causa envié a todos mis parientes a la morada de Yama!
14.78.42
इत्युक्त्वा बहु सान्त्वादि प्रसादमकरोज्जयः ।
परिष्वज्य च तां प्रीतो विससर्ज गृहान्प्रति ॥ १४.७८.४२ ॥
Habiendo dicho esto, Jaya (Arjuna) la apaciguó con muchas palabras de consuelo; luego, abrazándola y complacido, la despidió rumbo a sus hogares.
14.78.43
दुःशला चापि तान्योधान्निवार्य महतो रणात् ।
सम्पूज्य पार्थं प्रययौ गृहानेव शुभानना ॥ १४.७८.४३ ॥
También Duḥśalā, habiendo contenido a aquellos guerreros de aquella gran batalla, honró a Pārtha y partió hacia su casa, de rostro hermoso.
14.78.44
एवं निर्जित्य तान्वीरान्सैन्धवान्स धनंजयः ।
अन्वधावत धावन्तं हयं कामविचारिणम् ॥ १४.७८.४४ ॥
Habiendo así vencido a aquellos héroes sindhus, Dhanaṃjaya persiguió al caballo que corría a voluntad.
14.78.45
ततो मृगमिवाकाशे यथा देवः पिनाकधृक् ।
ससार तं तथा वीरो विधिवद्यज्ञियं हयम् ॥ १४.७८.४५ ॥
Entonces, como el portador del arco Pināka persigue a un ciervo por el cielo, así el héroe persiguió según la norma al caballo apto para el sacrificio.
14.78.46
स च वाजी यथेष्टेन तांस्तान्देशान्यथाक्रमम् ।
विचचार यथाकामं कर्म पार्थस्य वर्धयन् ॥ १४.७८.४६ ॥
Y aquel caballo, vagando a su antojo por estos y aquellos países en orden, aumentaba la gesta de Pārtha.
14.78.47
क्रमेण स हयस्त्वेवं विचरन्पुरुषर्षभ ।
मणलूरपतेर्देशमुपायात्सहपाण्डवः ॥ १४.७८.४७ ॥
Oh toro de los hombres, vagando así en orden, aquel caballo llegó, junto con el Pāṇḍava, a la tierra del señor de Maṇalūra.