ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.78.1
ततो गाण्डीवभृच्छूरो युद्धाय समुपस्थितः ।
विबभौ युधि दुर्धर्षो हिमवानचलो यथा ॥ १४.७८.१ ॥
ਤਦ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਚਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ।
14.78.2
ततस्ते सैन्धवा योधाः पुनरेव व्यवस्थिताः ।
व्यमुञ्चन्त सुसंरब्धाः शरवर्षाणि भारत ॥ १४.७८.२ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸੈਂਧਵ ਯੋਧੇ ਮੁੜ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
14.78.3
तान्प्रहस्य महाबाहुः पुनरेव व्यवस्थितान् ।
ततः प्रोवाच कौन्तेयो मुमूर्षञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १४.७८.३ ॥
ਫਿਰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੌਂਤੇਯ ਹੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
14.78.4
युध्यध्वं परया शक्त्या यतध्वं विजये मम ।
कुरुध्वं सर्वकार्याणि महद्वो भयमागतम् ॥ १४.७८.४ ॥
ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭੈ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।
14.78.5
एष योत्स्यामि सर्वांस्तु निवार्य शरवागुराम् ।
तिष्ठध्वं युद्धमनसो दर्पं शमयितास्मि वः ॥ १४.७८.५ ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਏ ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਾਂਗਾ।
14.78.6
एतावदुक्त्वा कौरव्यो रोषाद्गाण्डीवभृत्तदा ।
ततोऽथ वचनं स्मृत्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भारत ॥ १४.७८.६ ॥
ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰੀ ਕੌਰਵ੍ਯ ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
14.78.7
न हन्तव्या रणे तात क्षत्रिया विजिगीषवः ।
जेतव्याश्चेति यत्प्रोक्तं धर्मराज्ञा महात्मना।
चिन्तयामास स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.७ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਤਦ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
14.78.8
इत्युक्तोऽहं नरेन्द्रेण न हन्तव्या नृपा इति ।
कथितं न मृषेदं स्याद्धर्मराजवचः शुभम् ॥ १४.७८.८ ॥
ਨਰੇਂਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ: ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
14.78.9
न हन्येरंश्च राजानो राज्ञश्चाज्ञा कृता भवेत् ।
इति सञ्चिन्त्य स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.९ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਤਦ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
14.78.10
प्रोवाच वाक्यं धर्मज्ञः सैन्धवान्युद्धदुर्मदान् ।
बालांस्त्रियो वा युष्माकं न हनिष्ये व्यवस्थितान् ॥ १४.७८.१० ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਦਮੱਤੇ ਸੈਂਧਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਖੜ੍ਹੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਲਕਾਂ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।
14.78.11
यश्च वक्ष्यति सङ्ग्रामे तवास्मीति पराजितः ।
एतच्छ्रुत्वा वचो मह्यं कुरुध्वं हितमात्मनः ॥ १४.७८.११ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਜੋ ਆਖੇਗਾ 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ', ਉਹ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਕਰੋ।
14.78.12
ततोऽन्यथा कृच्छ्रगता भविष्यथ मयाऽर्दिताः ।
एवमुक्त्वा तु तान्वीरान्युयुधे कुरुपुङ्गवः ॥ १४.७८.१२ ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਵੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
14.78.13
अत्वरावानसम्भ्रान्तः संक्रुद्धैर्विजिगीषुभिः ।
शतं शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ॥ १४.७८.१३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
14.78.14
मुमुचुः सैन्धवा राजंस्तदा गाण्डीवधन्वनि ।
शरानापततः क्रूरानाशीविषविषोपमान्।
चिच्छेद निशितैर्बाणैरन्तरा स धनंजयः ॥ १४.७८.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਸੈਂਧਵਾਂ ਨੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਕਰੂਰ ਤੀਰ ਛੱਡੇ; ਪਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
14.78.15
छित्त्वा तु तानाशु चैव कङ्कपत्राञ्शिलाशितान् ।
एकैकमेषां समरे बिभेद निशितैः शरैः ॥ १४.७८.१५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਕੇ, ਕੰਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
14.78.16
ततः प्रास्रांश्च शक्तीस्च पुनरेव धनंजये ।
जयद्रथं हतं स्मृत्वा चिक्षिपुः सैन्धवा नृपाः ॥ १४.७८.१६ ॥
ਫਿਰ ਸੈਂਧਵ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਨੰਜਯ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਨੇਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੁੱਟੀਆਂ।
14.78.17
तेषां किरीटी सङ्कल्पं मोघं चक्रे महाबलः ।
सर्वांस्तानन्तरा च्छित्त्वा तदा चुक्रोश पाण्डवः।
तथैवापततां तेषां योधानां जयगृद्धिनाम्। ॥ १४.७८.१७ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਤਦ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਗਰਜਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਝਪਟਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ।
14.78.18
तथैवापततां तेषां योधानां यजगृद्धिनाम् ।
शिरांसि पातयामास भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ १४.७८.१८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਝਪਟਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ।
14.78.19
तेषां प्रद्रवतां चापि पुनरेवाभिधावताम् ।
निवर्ततां च शब्दोऽभूत्पूर्णस्येव महोदधेः ॥ १४.७८.१९ ॥
ਭੱਜਦਿਆਂ, ਮੁੜ ਝਪਟਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਤਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
14.78.20
ते वध्यमानास्तु तदा पार्थेनामिततेजसा ।
यथाप्राणं यथोत्साहं योधयामासुरर्जुनम् ॥ १४.७८.२० ॥
ਤਦ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਜਦ ਤੱਕ ਜਾਨ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਸੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
14.78.21
ततस्ते फल्गुनेनाजौ शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृता विसंज्ञा भूयिष्ठा क्लान्तवाहनसैनिकाः ॥ १४.७८.२१ ॥
ਤਦ ਫਲਗੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਥੱਕ ਗਏ।
14.78.22
तांस्तु सर्वान्परिग्लानान्विदित्वा धृतराष्ट्रजा ।
दुःशला बालमादाय नप्तारं प्रययौ तदा ॥ १४.७८.२२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ ਦੁਹਸ਼ਲਾ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਪਈ।
14.78.23
सुरथस्य सुतं वीरं रथेनाथागमत्तदा ।
शान्त्यर्थं सर्वयोधानामभ्यगच्छत पाण्डवम् ॥ १४.७८.२३ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸੁਰਥ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪਾਂਡਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ।
14.78.24
सा धनंजयमासाद्य रुरोदार्तस्वरं तदा ।
धनंजयोपि तां दृष्ट्वा धनुर्विससृजे प्रभुः ॥ १४.७८.२४ ॥
ਉਹ ਧਨੰਜਯ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਦ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗੀ; ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
14.78.25
समुत्सृज्य धनुः पार्थो विधिवद्भगिनी तदा ।
प्राह किं करवाणीति सा च तं प्रत्युवाच ह ॥ १४.७८.२५ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।
14.78.26
एष ते भरतश्रेष्ठ स्वस्रीयस्यात्मजः शिशुः ।
अभिवादयते पार्थ तं पश्य पुरुषर्षभ ॥ १४.७८.२६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਭਾਣਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ।
14.78.27
इत्युक्तस्तस्य पितरं स पप्रच्छार्जुनस्तथा ।
क्वासाविति ततो राजन्दुःशला वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.७८.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਃਸ਼ਲਾ ਨੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.78.28
पितृशोकाभिसंतप्तो विषादार्तोऽस्य वै पिता ।
पञ्चत्वमगमद्वीरो यथा तन्मे निशामय ॥ १४.७८.२८ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸ ਦਾ ਵੀਰ ਪਿਤਾ ਮਰ ਗਿਆ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
14.78.29
स पूर्वं पितरं श्रुत्वा हतं युद्धे त्वयाऽनघ ।
त्वामागतं च संश्रुत्य युद्धाय हयसारिणम्।
पितुश्च मृत्युदुःखार्तोऽजहात्प्राणान्धनंजय ॥ १४.७८.२९ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧਨੰਜਯ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ।
14.78.30
प्राप्तो बीभत्सुरित्येव नाम श्रुत्वैव तेऽनघ ।
विषादार्तः पपातोर्व्यां ममार च ममात्मजः ॥ १४.७८.३० ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, "ਬੀਭਤਸੂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ" ਇਹ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
14.78.31
तं दृष्ट्वा पतितं तत्र ततस्तस्यात्मजं प्रभो ।
गृहीत्वा समनुप्राप्ता त्वामद्य शरणैपिणी ॥ १४.७८.३१ ॥
ਉੱਥੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਜ ਸ਼ਰਣ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ।
14.78.32
इत्युक्त्वाऽऽर्तस्वरं सा तु मुमोच धृतराष्ट्रजा ।
दीना दीनं स्थितं पार्थमब्रवीच्चाप्यधोमुखम् ॥ १४.७८.३२ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਆਰਤ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ; ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾਈ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਉਹ ਬੋਲੀ।
14.78.33
स्वसारं समवेक्षस्व स्वस्रीयात्मजमेव च ।
कर्तुमर्हसि धर्मज्ञ दयां कुरुकुलोद्वह।
विस्मृत्य कुरुराजानं तं च मन्दं जयद्रथम् ॥ १४.७८.३३ ॥
ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਦਇਆ ਨਾਲ ਵੇਖ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਰੂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮੂਰਖ ਜੈਦਰਥ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਦਇਆ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
14.78.34
अभिमन्योर्यथा जातः परिक्षित्परवीरहा ।
तथाऽयं सुरथाज्जातो मम पौत्रो महाभुज ॥ १४.७८.३४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਮਨਯੂ ਤੋਂ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੁਰਥ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪੋਤਰਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ।
14.78.35
तमादाय नरव्याघ्र सम्प्रप्तास्मि तवान्तिकम् ।
शमार्थं सर्वयोधानां शृणु चेदं वचो मम ॥ १४.७८.३५ ॥
ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
14.78.36
आगतोऽयं महाबाहो तस्य मन्दस्य पुत्रकः ।
प्रसादमस्य बालस्य तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਾਲਕ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
14.78.37
एष प्रसाद्य शिरसा प्रशमार्थमरिंदम ।
याचते त्वां महाबाहो शमं गच्छ धनंजय ॥ १४.७८.३७ ॥
ਇਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਦਮਨ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਧਨੰਜਯ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ।
14.78.38
बालस्य हतबन्धोश्च पार्थ किञ्चिदजानतः ।
प्रसादं कुरु धर्मज्ञ मा मन्युवशमन्वगाः ॥ १४.७८.३८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਬੰਧੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਬੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮਗਿਆਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਹੋ।
14.78.39
तमनार्थं नृशंसं च विस्मृत्यास्य पितामहम् ।
आगस्कारिणमत्यर्तं प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३९ ॥
ਉਹ ਅਨਰਥਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
14.78.40
एवं ब्रुवत्यां करुणं दुःशलायां धनंजयः ।
संस्मृत्य देवीं गान्धारीं धृतराष्ट्रं च पार्थिवम्।
उवाच दुःखशोकार्तः क्षत्रधर्मं व्यगर्हयत् ॥ १४.७८.४० ॥
ਦੁਃਸ਼ਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਸ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਦੇਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
14.78.41
धिक्तं दुर्योधनं क्षुद्रं राज्यलुब्धं च मानिनम् ।
यत्कृते बान्धवाः सर्वे मया नीता यमक्षयम् ॥ १४.७८.४१ ॥
ਉਸ ਤੁੱਛ, ਰਾਜ-ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ! ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
14.78.42
इत्युक्त्वा बहु सान्त्वादि प्रसादमकरोज्जयः ।
परिष्वज्य च तां प्रीतो विससर्ज गृहान्प्रति ॥ १४.७८.४२ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਜਯ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।
14.78.43
दुःशला चापि तान्योधान्निवार्य महतो रणात् ।
सम्पूज्य पार्थं प्रययौ गृहानेव शुभानना ॥ १४.७८.४३ ॥
ਦੁਃਸ਼ਲਾ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭਾਨਨਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।
14.78.44
एवं निर्जित्य तान्वीरान्सैन्धवान्स धनंजयः ।
अन्वधावत धावन्तं हयं कामविचारिणम् ॥ १४.७८.४४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਧਵ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
14.78.45
ततो मृगमिवाकाशे यथा देवः पिनाकधृक् ।
ससार तं तथा वीरो विधिवद्यज्ञियं हयम् ॥ १४.७८.४५ ॥
ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਦੇਵ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗ ਯੋਗ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
14.78.46
स च वाजी यथेष्टेन तांस्तान्देशान्यथाक्रमम् ।
विचचार यथाकामं कर्म पार्थस्य वर्धयन् ॥ १४.७८.४६ ॥
ਉਹ ਘੋੜਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
14.78.47
क्रमेण स हयस्त्वेवं विचरन्पुरुषर्षभ ।
मणलूरपतेर्देशमुपायात्सहपाण्डवः ॥ १४.७८.४७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਉਹ ਘੋੜਾ ਪਾਂਡਵ ਸਮੇਤ ਮਣਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਿਆ।