മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.78.1
ततो गाण्डीवभृच्छूरो युद्धाय समुपस्थितः ।
विबभौ युधि दुर्धर्षो हिमवानचलो यथा ॥ १४.७८.१ ॥
അപ്പോൾ ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ച വീരൻ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ടുവന്നു. യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കാനാകാത്തവനായി അവൻ ഇളകാത്ത ഹിമാലയംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
14.78.2
ततस्ते सैन्धवा योधाः पुनरेव व्यवस्थिताः ।
व्यमुञ्चन्त सुसंरब्धाः शरवर्षाणि भारत ॥ १४.७८.२ ॥
അപ്പോൾ ആ സൈന്ധവ യോദ്ധാക്കൾ വീണ്ടും അണിനിരന്ന് അത്യന്തം കോപത്തോടെ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു, ഹേ ഭാരത.
14.78.3
तान्प्रहस्य महाबाहुः पुनरेव व्यवस्थितान् ।
ततः प्रोवाच कौन्तेयो मुमूर्षञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १४.७८.३ ॥
വീണ്ടും അണിനിരന്നുനിന്ന അവരെ കണ്ട് മഹാബാഹുവായ കൗന്തേയൻ പുഞ്ചിരിച്ചു. പിന്നീട് മരണത്തോടടുത്തിരുന്ന അവരോട് മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ അവൻ പറഞ്ഞു.
14.78.4
युध्यध्वं परया शक्त्या यतध्वं विजये मम ।
कुरुध्वं सर्वकार्याणि महद्वो भयमागतम् ॥ १४.७८.४ ॥
പരമശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, എന്റെമേൽ വിജയം നേടാൻ ശ്രമിക്കൂ. നിങ്ങളുടെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യൂ, കാരണം നിങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭയം വന്നുചേർന്നിരിക്കുന്നു.
14.78.5
एष योत्स्यामि सर्वांस्तु निवार्य शरवागुराम् ।
तिष्ठध्वं युद्धमनसो दर्पं शमयितास्मि वः ॥ १४.७८.५ ॥
ഞാൻ നിങ്ങളെല്ലാവരോടും യുദ്ധം ചെയ്യും; അമ്പുവല തടുത്തുനിൽക്കും. യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച നിങ്ങൾ നിൽക്കൂ; നിങ്ങളുടെ അഹങ്കാരം ഞാൻ ശമിപ്പിക്കും.
14.78.6
एतावदुक्त्वा कौरव्यो रोषाद्गाण्डीवभृत्तदा ।
ततोऽथ वचनं स्मृत्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भारत ॥ १४.७८.६ ॥
ഇത്രയും പറഞ്ഞ്, ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ച കൗരവ്യൻ അപ്പോൾ കോപത്താൽ നിറഞ്ഞു. പിന്നെ, ഹേ ഭാരത, തന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരന്റെ വാക്ക് ഓർത്തു.
14.78.7
न हन्तव्या रणे तात क्षत्रिया विजिगीषवः ।
जेतव्याश्चेति यत्प्रोक्तं धर्मराज्ञा महात्मना।
चिन्तयामास स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.७ ॥
പ്രിയനേ, യുദ്ധത്തിൽ ജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയരെ കൊല്ലരുത്, അവരെ ജയിക്കണം എന്ന് മഹാത്മാവായ ധർമരാജാവ് പറഞ്ഞിരുന്നു. അപ്പോൾ നരശ്രേഷ്ഠനായ ഫൽഗുനൻ (അർജുനൻ) ചിന്തിച്ചു.
14.78.8
इत्युक्तोऽहं नरेन्द्रेण न हन्तव्या नृपा इति ।
कथितं न मृषेदं स्याद्धर्मराजवचः शुभम् ॥ १४.७८.८ ॥
നരേന്ദ്രൻ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലരുത്. ഈ വാക്ക് വ്യാജമാകരുത്; ധർമരാജന്റെ വചനങ്ങൾ മംഗളകരമാണ്.
14.78.9
न हन्येरंश्च राजानो राज्ञश्चाज्ञा कृता भवेत् ।
इति सञ्चिन्त्य स तदा फल्गुनः पुरुषर्षभः ॥ १४.७८.९ ॥
രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലരുത്; രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ നടപ്പിലാകണം. ഇതു ചിന്തിച്ച് നരശ്രേഷ്ഠനായ ഫൽഗുനൻ (അർജുനൻ) അപ്പോൾ തീരുമാനിച്ചു.
14.78.10
प्रोवाच वाक्यं धर्मज्ञः सैन्धवान्युद्धदुर्मदान् ।
बालांस्त्रियो वा युष्माकं न हनिष्ये व्यवस्थितान् ॥ १४.७८.१० ॥
ധർമജ്ഞനായവൻ യുദ്ധമദം പിടിച്ച സൈന്ധവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: നിലയുറപ്പിച്ചു നിൽക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ ബാലന്മാരെയോ സ്ത്രീകളെയോ ഞാൻ കൊല്ലുകയില്ല.
14.78.11
यश्च वक्ष्यति सङ्ग्रामे तवास्मीति पराजितः ।
एतच्छ्रुत्वा वचो मह्यं कुरुध्वं हितमात्मनः ॥ १४.७८.११ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ് 'ഞാൻ നിന്റേതാണ്' എന്ന് പറയുന്നവൻ രക്ഷപ്പെടും. എന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട് നിങ്ങളുടെ നന്മ ചെയ്യുക.
14.78.12
ततोऽन्यथा कृच्छ्रगता भविष्यथ मयाऽर्दिताः ।
एवमुक्त्वा तु तान्वीरान्युयुधे कुरुपुङ्गवः ॥ १४.७८.१२ ॥
അല്ലെങ്കിൽ എന്നാൽ പീഡിതരായി നിങ്ങൾ കഷ്ടത്തിൽ വീഴും. ഇങ്ങനെ ആ വീരന്മാരോട് പറഞ്ഞ് കുരുശ്രേഷ്ഠൻ യുദ്ധം ചെയ്തു.
14.78.13
अत्वरावानसम्भ्रान्तः संक्रुद्धैर्विजिगीषुभिः ।
शतं शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ॥ १४.७८.१३ ॥
തിടുക്കമില്ലാതെ, പരിഭ്രമമില്ലാതെ നിന്നവൻ, കോപിച്ചു ജയം ആഗ്രഹിച്ച വീരന്മാർക്കുനേരെ വളഞ്ഞ മുനകളുള്ള നൂറുകണക്കിന് ആയിരം അമ്പുകൾ അയച്ചു.
14.78.14
मुमुचुः सैन्धवा राजंस्तदा गाण्डीवधन्वनि ।
शरानापततः क्रूरानाशीविषविषोपमान्।
चिच्छेद निशितैर्बाणैरन्तरा स धनंजयः ॥ १४.७८.१४ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ സൈന്ധവർ ഗാണ്ഡീവധാരിക്കുനേരെ സർപ്പവിഷം പോലുള്ള ക്രൂര ശരങ്ങൾ അയച്ചു; പക്ഷേ ധനഞ്ജയൻ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ നടുവിൽവെച്ചുതന്നെ അവയെ മുറിച്ചു.
14.78.15
छित्त्वा तु तानाशु चैव कङ्कपत्राञ्शिलाशितान् ।
एकैकमेषां समरे बिभेद निशितैः शरैः ॥ १४.७८.१५ ॥
അവയെ വേഗത്തിൽ മുറിച്ച്, കങ്കപക്ഷിച്ചിറകുള്ളതും കല്ലിൽ മൂർച്ചകൂട്ടിയതുമായ ശരങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ അവരിൽ ഓരോരുത്തരെയും തുളച്ചു.
14.78.16
ततः प्रास्रांश्च शक्तीस्च पुनरेव धनंजये ।
जयद्रथं हतं स्मृत्वा चिक्षिपुः सैन्धवा नृपाः ॥ १४.७८.१६ ॥
പിന്നീട് സൈന്ധവരാജാക്കന്മാർ ജയദ്രഥൻ വധിക്കപ്പെട്ടത് ഓർത്ത് ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ വീണ്ടും കുന്തങ്ങളും ശക്തികളും എറിഞ്ഞു.
14.78.17
तेषां किरीटी सङ्कल्पं मोघं चक्रे महाबलः ।
सर्वांस्तानन्तरा च्छित्त्वा तदा चुक्रोश पाण्डवः।
तथैवापततां तेषां योधानां जयगृद्धिनाम्। ॥ १४.७८.१७ ॥
മഹാബലനായ കിരീടി അവരുടെ സങ്കല്പം വ്യർത്ഥമാക്കി; അവരെയെല്ലാം നടുവിൽവെച്ചുതന്നെ മുറിച്ച് പാണ്ഡവൻ അപ്പോൾ ഗർജ്ജിച്ചു. അതുപോലെ ജയക്കൊതിയോടെ പാഞ്ഞടുത്ത ആ യോദ്ധാക്കളെയും.
14.78.18
तथैवापततां तेषां योधानां यजगृद्धिनाम् ।
शिरांसि पातयामास भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ १४.७८.१८ ॥
അതുപോലെ ജയക്കൊതിയോടെ പാഞ്ഞടുത്ത ആ യോദ്ധാക്കളുടെ തലകൾ വളഞ്ഞ മുനകളുള്ള ഭല്ല ശരങ്ങളാൽ അവൻ വീഴ്ത്തി.
14.78.19
तेषां प्रद्रवतां चापि पुनरेवाभिधावताम् ।
निवर्ततां च शब्दोऽभूत्पूर्णस्येव महोदधेः ॥ १४.७८.१९ ॥
ഓടിപ്പോകുന്നവരുടെയും വീണ്ടും പാഞ്ഞടുക്കുന്നവരുടെയും മടങ്ങിവരുന്നവരുടെയും ശബ്ദം നിറഞ്ഞ മഹാസമുദ്രത്തിന്റേതുപോലെ ഉയർന്നു.
14.78.20
ते वध्यमानास्तु तदा पार्थेनामिततेजसा ।
यथाप्राणं यथोत्साहं योधयामासुरर्जुनम् ॥ १४.७८.२० ॥
അപ്പോൾ അമിതതേജസ്വിയായ പാർത്ഥന്റെ പ്രഹരമേറ്റ് അവർ പ്രാണനുള്ളിടത്തോളവും ഉത്സാഹമുള്ളിടത്തോളവും അർജുനനോട് പൊരുതി.
14.78.21
ततस्ते फल्गुनेनाजौ शरैः सन्नतपर्वभिः ।
कृता विसंज्ञा भूयिष्ठा क्लान्तवाहनसैनिकाः ॥ १४.७८.२१ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ഫൽഗുനൻ വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള അമ്പുകളാൽ അവരിൽ ഏറെപ്പേരെയും ബോധരഹിതരാക്കി; അവരുടെ വാഹനങ്ങളും സൈനികരും ക്ഷീണിച്ചു.
14.78.22
तांस्तु सर्वान्परिग्लानान्विदित्वा धृतराष्ट्रजा ।
दुःशला बालमादाय नप्तारं प्रययौ तदा ॥ १४.७८.२२ ॥
അവരെല്ലാവരും തളർന്നിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രി ദുശ്ശല അപ്പോൾ തന്റെ പേരക്കുട്ടിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.
14.78.23
सुरथस्य सुतं वीरं रथेनाथागमत्तदा ।
शान्त्यर्थं सर्वयोधानामभ्यगच्छत पाण्डवम् ॥ १४.७८.२३ ॥
അപ്പോൾ അവൾ സുരഥന്റെ വീരപുത്രനെ രഥത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു; എല്ലാ യോദ്ധാക്കളുടെയും ശാന്തിക്കായി പാണ്ഡവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
14.78.24
सा धनंजयमासाद्य रुरोदार्तस्वरं तदा ।
धनंजयोपि तां दृष्ट्वा धनुर्विससृजे प्रभुः ॥ १४.७८.२४ ॥
അവൾ ധനഞ്ജയനെ സമീപിച്ച് അപ്പോൾ ആർത്തസ്വരത്തിൽ കരഞ്ഞു; ധനഞ്ജയനും അവളെ കണ്ട് ആ പ്രഭു വില്ല് താഴെ വെച്ചു.
14.78.25
समुत्सृज्य धनुः पार्थो विधिवद्भगिनी तदा ।
प्राह किं करवाणीति सा च तं प्रत्युवाच ह ॥ १४.७८.२५ ॥
പാർത്ഥൻ വില്ല് താഴെ വെച്ച് മര്യാദപ്രകാരം സഹോദരിയോട് "ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?" എന്ന് ചോദിച്ചു; അവൾ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
14.78.26
एष ते भरतश्रेष्ठ स्वस्रीयस्यात्मजः शिशुः ।
अभिवादयते पार्थ तं पश्य पुरुषर्षभ ॥ १४.७८.२६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇതാ നിന്റെ സഹോദരിയുടെ പുത്രന്റെ പുത്രനായ ശിശു നിനക്ക് വന്ദനം ചെയ്യുന്നു; പാർത്ഥാ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, അവനെ നോക്കൂ.
14.78.27
इत्युक्तस्तस्य पितरं स पप्रच्छार्जुनस्तथा ।
क्वासाविति ततो राजन्दुःशला वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.७८.२७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അർജുനൻ അവന്റെ പിതാവിനെക്കുറിച്ച് "അവൻ എവിടെ?" എന്ന് ചോദിച്ചു; അപ്പോൾ, രാജാവേ, ദുഃശല വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.78.28
पितृशोकाभिसंतप्तो विषादार्तोऽस्य वै पिता ।
पञ्चत्वमगमद्वीरो यथा तन्मे निशामय ॥ १४.७८.२८ ॥
പിതാവിന്റെ ദുഃഖത്താൽ സന്തപ്തനും വിഷാദത്താൽ പീഡിതനുമായ അവന്റെ വീരനായ പിതാവ് മരിച്ചു; അത് എങ്ങനെയെന്ന് എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
14.78.29
स पूर्वं पितरं श्रुत्वा हतं युद्धे त्वयाऽनघ ।
त्वामागतं च संश्रुत्य युद्धाय हयसारिणम्।
पितुश्च मृत्युदुःखार्तोऽजहात्प्राणान्धनंजय ॥ १४.७८.२९ ॥
കളങ്കമില്ലാത്തവനേ ധനഞ്ജയാ, അവൻ മുമ്പ് തന്റെ പിതാവ് യുദ്ധത്തിൽ നിന്നാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് കേട്ടു; നീ കുതിരകളുടെ സാരഥിയായി യുദ്ധത്തിന് വന്നിരിക്കുന്നുവെന്നും കേട്ടു; പിതാവിന്റെ മരണദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി അവൻ പ്രാണൻ വെടിഞ്ഞു.
14.78.30
प्राप्तो बीभत्सुरित्येव नाम श्रुत्वैव तेऽनघ ।
विषादार्तः पपातोर्व्यां ममार च ममात्मजः ॥ १४.७८.३० ॥
കളങ്കമില്ലാത്തവനേ, "ബീഭത്സു വന്നിരിക്കുന്നു" എന്ന പേര് കേട്ടയുടനെ അവൻ വിഷാദത്താൽ പീഡിതനായി ഭൂമിയിൽ വീണ് മരിച്ചു; അവൻ എന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.
14.78.31
तं दृष्ट्वा पतितं तत्र ततस्तस्यात्मजं प्रभो ।
गृहीत्वा समनुप्राप्ता त्वामद्य शरणैपिणी ॥ १४.७८.३१ ॥
അവിടെ വീണുകിടക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, പിന്നെ അവന്റെ മകനെ പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ഇന്ന് അഭയം തേടി അവൾ നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
14.78.32
इत्युक्त्वाऽऽर्तस्वरं सा तु मुमोच धृतराष्ट्रजा ।
दीना दीनं स्थितं पार्थमब्रवीच्चाप्यधोमुखम् ॥ १४.७८.३२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആർത്ത സ്വരത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രി വിലപിച്ചു; ദീനയായി, തലകുനിച്ചു നിന്ന പാർത്ഥനോട് അവൾ സംസാരിച്ചു.
14.78.33
स्वसारं समवेक्षस्व स्वस्रीयात्मजमेव च ।
कर्तुमर्हसि धर्मज्ञ दयां कुरुकुलोद्वह।
विस्मृत्य कुरुराजानं तं च मन्दं जयद्रथम् ॥ १४.७८.३३ ॥
നിന്റെ സഹോദരിയെയും, സഹോദരിയുടെ പുത്രനെയും കരുണയോടെ നോക്കുക. ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, കുരുകുലോദ്വഹാ, കുരുരാജാവിനെയും ആ മൂഢനായ ജയദ്രഥനെയും മറന്ന് കരുണ കാണിക്കേണ്ടവനാണ് നീ.
14.78.34
अभिमन्योर्यथा जातः परिक्षित्परवीरहा ।
तथाऽयं सुरथाज्जातो मम पौत्रो महाभुज ॥ १४.७८.३४ ॥
അഭിമന്യുവിൽ നിന്ന് ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന പരീക്ഷിത് ജനിച്ചതുപോലെ, സുരഥനിൽ നിന്ന് ഇവൻ ജനിച്ചു; എന്റെ പൗത്രൻ, ഹേ മഹാബാഹോ.
14.78.35
तमादाय नरव्याघ्र सम्प्रप्तास्मि तवान्तिकम् ।
शमार्थं सर्वयोधानां शृणु चेदं वचो मम ॥ १४.७८.३५ ॥
അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ഹേ നരവ്യാഘ്രാ, ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ യോദ്ധാക്കളുടെയും ശമത്തിനായി എന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കുക.
14.78.36
आगतोऽयं महाबाहो तस्य मन्दस्य पुत्रकः ।
प्रसादमस्य बालस्य तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३६ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ, ആ മൂഢന്റെ പുത്രൻ ഇതാ വന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ ബാലനോട് നീ കൃപ കാണിക്കേണ്ടതാണ്.
14.78.37
एष प्रसाद्य शिरसा प्रशमार्थमरिंदम ।
याचते त्वां महाबाहो शमं गच्छ धनंजय ॥ १४.७८.३७ ॥
ഇവൻ തല നമിച്ച് ശാന്തിക്കായി നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ യാചിക്കുന്നു. ശത്രുദമനനേ, മഹാബാഹുവേ ധനഞ്ജയ, ശാന്തനാകൂ.
14.78.38
बालस्य हतबन्धोश्च पार्थ किञ्चिदजानतः ।
प्रसादं कुरु धर्मज्ञ मा मन्युवशमन्वगाः ॥ १४.७८.३८ ॥
ബന്ധുക്കൾ വധിക്കപ്പെട്ട ഈ ബാലൻ ഒന്നും അറിയാത്തവനാണ്. പൃഥാപുത്രനേ, ധർമജ്ഞനേ, കനിവ് കാണിക്കൂ; കോപത്തിന് വശനാകരുത്.
14.78.39
तमनार्थं नृशंसं च विस्मृत्यास्य पितामहम् ।
आगस्कारिणमत्यर्तं प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १४.७८.३९ ॥
അനർഥകാരിയും ക്രൂരനുമായ അവനെയും, ഇവന്റെ പിതാമഹനെയും ഓർത്ത്, കടുത്ത അപരാധിയോടും കനിവ് കാണിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
14.78.40
एवं ब्रुवत्यां करुणं दुःशलायां धनंजयः ।
संस्मृत्य देवीं गान्धारीं धृतराष्ट्रं च पार्थिवम्।
उवाच दुःखशोकार्तः क्षत्रधर्मं व्यगर्हयत् ॥ १४.७८.४० ॥
ദുഃശല ഇങ്ങനെ കരുണയോടെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ധനഞ്ജയൻ ദേവി ഗാന്ധാരിയെയും രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രരെയും ഓർത്തു. ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ പീഡിതനായി അവൻ ക്ഷത്രധർമത്തെ നിന്ദിച്ചു.
14.78.41
धिक्तं दुर्योधनं क्षुद्रं राज्यलुब्धं च मानिनम् ।
यत्कृते बान्धवाः सर्वे मया नीता यमक्षयम् ॥ १४.७८.४१ ॥
ആ ക്ഷുദ്രനും രാജ്യലോഭിയും അഹങ്കാരിയുമായ ദുര്യോധനന് ധിക്കാരം! അവന്റെ കാരണത്താൽ ബന്ധുക്കളെല്ലാം ഞാൻ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
14.78.42
इत्युक्त्वा बहु सान्त्वादि प्रसादमकरोज्जयः ।
परिष्वज्य च तां प्रीतो विससर्ज गृहान्प्रति ॥ १४.७८.४२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ജയൻ പല സാന്ത്വനവാക്കുകളാൽ അവളെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. പിന്നെ അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് സന്തോഷത്തോടെ വീടുകളിലേക്ക് യാത്രയാക്കി.
14.78.43
दुःशला चापि तान्योधान्निवार्य महतो रणात् ।
सम्पूज्य पार्थं प्रययौ गृहानेव शुभानना ॥ १४.७८.४३ ॥
ദുഃശലയും ആ യോദ്ധാക്കളെ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞ്, പാർത്ഥനെ ആദരിച്ച്, ശുഭമുഖിയായി തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കു പോയി.
14.78.44
एवं निर्जित्य तान्वीरान्सैन्धवान्स धनंजयः ।
अन्वधावत धावन्तं हयं कामविचारिणम् ॥ १४.७८.४४ ॥
ഇങ്ങനെ ആ സൈന്ധവ വീരന്മാരെ ജയിച്ച്, ആ ധനഞ്ജയൻ ഇഷ്ടം പോലെ ഓടിനടന്ന കുതിരയെ പിന്തുടർന്നു.
14.78.45
ततो मृगमिवाकाशे यथा देवः पिनाकधृक् ।
ससार तं तथा वीरो विधिवद्यज्ञियं हयम् ॥ १४.७८.४५ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് മാനിനെ പിന്തുടരുന്ന പിനാകധാരിയായ ദേവനെപ്പോലെ, ആ വീരൻ വിധിപ്രകാരം യജ്ഞയോഗ്യമായ ആ കുതിരയെ പിന്തുടർന്നു.
14.78.46
स च वाजी यथेष्टेन तांस्तान्देशान्यथाक्रमम् ।
विचचार यथाकामं कर्म पार्थस्य वर्धयन् ॥ १४.७८.४६ ॥
ആ കുതിര ഇഷ്ടാനുസരണം ആ ആ ദേശങ്ങളിൽ ക്രമപ്രകാരം സഞ്ചരിച്ച്, പാർത്ഥന്റെ കർമ്മം വർധിപ്പിച്ചു.
14.78.47
क्रमेण स हयस्त्वेवं विचरन्पुरुषर्षभ ।
मणलूरपतेर्देशमुपायात्सहपाण्डवः ॥ १४.७८.४७ ॥
പുരുഷർഷഭാ! ഇങ്ങനെ ക്രമമായി സഞ്ചരിച്ച ആ കുതിര, പാണ്ഡവനോടൊപ്പം മണലൂരിന്റെ അധിപതിയുടെ ദേശത്ത് എത്തി.