మహాభారతం · అధ్యాయం 14.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.79.1
श्रुत्वा तु नृपतिः प्राप्तं पितरं बभ्रुवाहनः ।
निर्ययौ विनयेनाथ ब्राह्मणार्यपुरःसरः ॥ १४.७९.१ ॥
రాజు బభ్రువాహనుడు తన తండ్రి వచ్చాడని విని, బ్రాహ్మణులను, ఆర్యులను ముందుంచుకొని వినయంతో బయటకు వెళ్ళాడు.
14.79.2
मणलूरेश्वरं त्वेवमुपयातं धनंजयः ।
नाभ्यनन्दत्स मेधावी क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ १४.७९.२ ॥
మణలూరు ప్రభువు ఇలా రావడం చూసి, బుద్ధిమంతుడైన ధనంజయుడు క్షత్రధర్మాన్ని స్మరిస్తూ అతనికి స్వాగతం పలకలేదు.
14.79.3
उवाच च स धर्मात्मा समन्युः फल्गुनस्तदा ।
प्रक्रियेयं न ते युक्ता बहिस्त्वं क्षत्रधर्मतः ॥ १४.७९.३ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన ఫల్గునుడు కోపంగా ఇలా అన్నాడు: "ఈ పద్ధతి నీకు తగదు; క్షత్రధర్మం ప్రకారం నీవు బయటివాడివే."
14.79.4
संरक्ष्यमाणं तुरगं यौधिष्ठिरमुपागतम् ।
यज्ञियं विषयान्ते मां नायोत्सीः किंनु पुत्रक ॥ १४.७९.४ ॥
"కుమారా, రాజ్య సరిహద్దుకు వచ్చిన యుధిష్ఠిరుని యజ్ఞాశ్వాన్ని రక్షిస్తున్నప్పుడు నీవు నాతో ఎందుకు యుద్ధం చేయలేదు?"
14.79.5
धिक्त्वामस्तु सुदुर्बुद्धिं क्षत्रधर्माविशारदम् ।
यो मां युद्धाय सम्प्राप्तं साम्नैव प्रत्यगृह्णथाः ॥ १४.७९.५ ॥
"నీకు ధిక్కారం, అత్యంత మూర్ఖుడా, క్షత్రధర్మంలో అనుభవం లేనివాడా! యుద్ధానికి వచ్చిన నన్ను నీవు సామోపాయంతోనే స్వీకరించావు!"
14.79.6
न त्वया पुरुषार्थो हि कश्चिदस्तीह जीवता ।
यस्त्वं स्त्रीवद्युधा प्राप्तं मां साम्ना प्रत्यगृह्णथाः ॥ १४.७९.६ ॥
"జీవించి ఉన్న నీవు ఇక్కడ ఏ పురుషార్థమూ చేయలేదు; యుద్ధానికి వచ్చిన నన్ను స్త్రీలా సామోపాయంతో స్వీకరించావు."
14.79.7
यद्यहं न्यस्तशस्त्रस्त्वामागच्छेयं सुदुर्मते ।
प्रक्रियेयं भवेद्युक्ता तावतव नराधम ॥ १४.७९.७ ॥
నేను ఆయుధాలు విడిచి నీ వద్దకు వచ్చి ఉంటే, ఓ దుర్మతీ, ఈ పద్ధతి తగినదై ఉండేది; ఓ నరాధమా, అంతమాత్రమే చాలు.
14.79.8
तमेवमुक्तं भर्त्रा तु विदित्वा पन्नगात्मजा ।
अमृष्यमाणा भित्त्वोर्वीमुलूपी समुपागमत् ॥ १४.७९.८ ॥
భర్త ఈ విధంగా చెప్పడాన్ని తెలుసుకున్న నాగకన్య సహించలేక, భూమిని చీల్చుకొని ఉలూపి పైకి వచ్చింది.
14.79.9
सा ददर्श तत पुत्रं विमृशन्तमधोमुखम् ।
संतर्ज्यमानमसकृत्पित्रा युद्धार्थिना विभो ॥ १४.७९.९ ॥
అక్కడ తన కుమారుడిని చూసింది; అతడు ముఖం కిందకు వంచి ఆలోచిస్తున్నాడు; యుద్ధం కోరుతున్న తండ్రి చేత మళ్లీ మళ్లీ మందలించబడుతున్నాడు, ఓ విభూ.
14.79.10
ततः सा चारुसर्वाङ्गी समुपेत्योरगात्मजा ।
उलूपी प्राह वचनं क्षत्रधर्मविशारद ॥ १४.७९.१० ॥
అప్పుడు సర్వాంగసుందరి అయిన ఆ నాగకన్య ఉలూపి దగ్గరకు వచ్చి మాట్లాడింది, ఓ క్షత్రధర్మ విశారదా.
14.79.11
उलूपीं मां निबोध त्वं मातरं पन्नगात्मजाम् ।
कुरुष्व वचनं पुत्र धर्मस्ते भविता परः ॥ १४.७९.११ ॥
నన్ను ఉలూపిగా తెలుసుకో; నేను నీ తల్లి, నాగకన్యను. ఓ కుమారా, నా మాట చేయి; అదే నీకు పరమ ధర్మం అవుతుంది.
14.79.12
युध्यस्वैनं कुरुश्रेष्ठं धनंजयमरिन्दमम् ।
एवमेष हि ते प्रीतो भविष्यति न संशयः ॥ १४.७९.१२ ॥
కురుశ్రేష్ఠుడు, శత్రుదమనుడు అయిన ధనంజయునితో యుద్ధం చెయ్యి; ఈ విధంగా అతడు నీ పట్ల సంతోషిస్తాడు, సందేహం లేదు.
14.79.13
एवमुद्धार्षितो राजा स मात्रा बभ्रुवाहनः ।
मनश्चक्रे महातेजा युद्धाय भरतर्षभ ॥ १४.७९.१३ ॥
ఈ విధంగా తల్లి చేత ప్రేరేపించబడిన మహాతేజస్వి రాజు బభ్రువాహనుడు, భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధానికి మనసు నిలిపాడు.
14.79.14
सन्नह्य काञ्चनं वर्म शिरस्त्राणं च भानुमत् ।
तूणीरशतसंबाधमारुरोह रथोत्तमम् ॥ १४.७९.१४ ॥
బంగారు కవచాన్ని, ప్రకాశించే శిరస్త్రాణాన్ని ధరించి, వందలాది అంబుల పొదులతో నిండిన ఉత్తమ రథాన్ని అధిరోహించాడు.
14.79.15
सर्वोपकरणोपेतं युक्तमश्वैर्मनोजवैः ।
सचक्रोपस्करं श्रीमान्हेमभाण्डपरिष्कृतम् ॥ १४.७९.१५ ॥
అన్ని ఉపకరణాలతో కూడినది, మనసంత వేగమున్న గుర్రాలను కట్టినది, చక్రాలు మరియు అలంకరణలతో, బంగారు పాత్రలతో అలంకరించబడిన ఆ శోభాయమాన రథం.
14.79.16
परमार्चितमुच्छ्रित्य ध्वजं हंसं हिरण्मयम् ।
प्रययौ पार्थमुद्दिश्य स राजा बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.१६ ॥
అత్యంత గౌరవించబడిన, బంగారు హంస ధ్వజాన్ని ఎత్తి, రాజు బభ్రువాహనుడు అర్జునుని లక్ష్యంగా చేసుకొని బయలుదేరాడు.
14.79.17
ततोऽभ्योत्य हयं वीरो यज्ञियं पार्थरक्षितम् ।
ग्राहयामास पुरुषैर्हयशिक्षाविशारदैः ॥ १४.७९.१७ ॥
అప్పుడు ఆ వీరుడు, పార్థునిచే రక్షించబడిన యజ్ఞాశ్వం దగ్గరకు చేరి, గుర్రాల శిక్షణలో నిపుణులైన పురుషులతో దానిని పట్టుకోయించాడు.
14.79.18
गृहीतं वाजिनं दृष्ट्वा प्रीतात्मा स धनंजयः ।
पुत्रं रथस्थं भूमिष्ठः संन्यवारयदाहवे ॥ १४.७९.१८ ॥
గుర్రం పట్టుబడటం చూసి సంతోషించిన ధనంజయుడు, నేలపై నిలిచి, రథంపై ఉన్న తన కుమారుని యుద్ధంలో అడ్డుకున్నాడు.
14.79.19
स तत्र राजा तं वीरं शरसङ्घैरनेकशः ।
अर्दयामास निशितैराशीविषविषोपमैः ॥ १४.७९.१९ ॥
అక్కడ ఆ రాజు ఆ వీరుడిని విషసర్పాల విషంతో సమానమైన వాడి బాణాల సమూహాలతో అనేకసార్లు బాధించాడు.
14.79.20
तयोः समभवद्युद्धं पितुः पुत्रस्यक चातुलम् ।
देवासुररणप्रख्यमुभयोः प्रीयमाणयोः ॥ १४.७९.२० ॥
వారిద్దరి మధ్య తండ్రీ కొడుకుల అసమాన యుద్ధం జరిగింది; అది దేవాసుర యుద్ధం వలె ఉండింది, ఇరువురూ సంతోషిస్తూ పోరాడారు.
14.79.21
किरीटिनं प्रविव्याघ शरेणानतपर्वणा ।
जत्रुदेशे नरव्याघ्रं प्रहसन्बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.२१ ॥
బభ్రువాహనుడు నవ్వుతూ, వంగిన కీళ్ల బాణంతో ఆ కిరీటధారి నరవ్యాఘ్రుడిని కంఠాస్థి ప్రాంతంలో కొట్టాడు.
14.79.22
सोभ्यगात्सहपुङ्खेन वल्मीकमिव पन्नगः ।
विनिर्भद्य च कौन्तेयं प्रविवेशि महीतलम् ॥ १४.७९.२२ ॥
ఆ బాణం, పుట్టలోకి పాము దూరినట్టు, రెక్కతో సహా కౌంతేయుడిని చీల్చుకుని భూమి ఉపరితలంలోకి ప్రవేశించింది.
14.79.23
स गाढवेदनो धीमानालम्ब्य धनुरुत्तमम् ।
दिव्यं तेजः समाविश्य प्रमीत इव सोभवत् ॥ १४.७९.२३ ॥
తీవ్ర వేదనలో ఉన్న ఆ బుద్ధిమంతుడు ఉత్తమ ధనుస్సును పట్టుకుని, దివ్య తేజస్సులో లీనమై, మృతుడిలా అయ్యాడు.
14.79.24
स संज्ञामुपलभ्याथ प्रशस्य पुरुषर्षभः ।
पुत्रं शक्रात्मजो वाक्यमिदमाह महाद्युतिः ॥ १४.७९.२४ ॥
తర్వాత స్పృహ తిరిగి పొందిన ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు, ఇంద్రపుత్రుడు, మహాతేజస్వి, కుమారుడిని ప్రశంసిస్తూ ఈ మాట అన్నాడు.
14.79.25
साधुसाधु महाबाहो वत्स चित्राङ्गदात्मज ।
सदृशं कर्म ते दृष्ट्वा प्रीतिमानस्मि पुत्रक ॥ १४.७९.२५ ॥
బాగు బాగు! మహాబాహూ, ప్రియ వత్సా, చిత్రాంగదుని కుమారా, నీ తగిన కార్యాన్ని చూసి నేను సంతోషించాను, పుత్రకా.
14.79.26
विमुञ्चाम्येष ते बाणान्पुत्र युद्धे स्थिरो भव ।
इत्येवमुक्त्वा नाराचैरभ्यवर्षदमित्रहा ॥ १४.७९.२६ ॥
పుత్రా, ఇదిగో నీపై బాణాలు వదులుతున్నాను; యుద్ధంలో స్థిరంగా ఉండు. అని పలికి, శత్రుహంతకుడు నారాచ బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
14.79.27
तान्स गाण्डीवनिर्मुक्तान्वज्राशनिसमप्रभान् ।
नाराचानच्छिनद्राज भल्लैः सर्वांस्त्रिधा द्विधा ॥ १४.७९.२७ ॥
రాజా, గాండీవం నుండి విడిచిన, వజ్రం మరియు మెరుపులా ప్రకాశించే ఆ నారాచ బాణాలన్నింటినీ అతడు భల్లాలతో మూడు ముక్కలుగా, రెండు ముక్కలుగా ఖండించాడు.
14.79.28
तस्य पार्थः शरैर्दिव्यैर्ध्वजं हेमपरिष्कृतम् ।
सुवर्णतालप्रतिमं क्षुरेणापाहरद्रथात् ॥ १४.७९.२८ ॥
పార్థుడు దివ్య బాణాలతో, బంగారంతో అలంకరించిన, బంగారు తాడిచెట్టులా ఉన్న అతని ధ్వజాన్ని, క్షుర బాణంతో రథం నుండి పడగొట్టాడు.
14.79.29
हयांश्चास्य महाकायान्महावेगानरिंदम ।
चकार राजन्निर्जावान्प्रहसन्निव पाण्डवः ॥ १४.७९.२९ ॥
అరిందమా, రాజా, పాండవుడు అతని పెద్ద శరీరాలు గల, వేగవంతమైన గుర్రాలను, నవ్వుతున్నట్లుగా, ప్రాణంలేనివిగా చేశాడు.
14.79.30
स रथादवतीर्याथ राजा परमकोपनः ।
पदातिः पितरं क्रुद्धो योधयामास पाण्डवम् ॥ १४.७९.३० ॥
అప్పుడు ఆ రాజు, అత్యంత కోపంతో, రథం దిగి, కాలినడకన కోపోద్రిక్తుడై తన తండ్రి, ఆ పాండవునితో యుద్ధం చేశాడు.
14.79.31
सम्प्रीयमाणः पार्थानामृषभः पुत्रविक्रमात् ।
नात्यर्थं पीडयामास पुत्रं वज्रधरात्मजः ॥ १४.७९.३१ ॥
పార్థులలో వృషభుడు తన కుమారుని పరాక్రమానికి అత్యంత సంతోషించి, వజ్రధరుని కుమారుడు కుమారుని అధికంగా బాధించలేదు.
14.79.32
स हन्यमानोऽभिमुखं पितरं बभ्रुवाहनः ।
शरैराशीविषाकारैः पुनरेवार्दयद्बली ॥ १४.७९.३२ ॥
ఆ బభ్రువాహనుడు, తన తండ్రి ఎదురుగా కొట్టబడుతూ, విషసర్పాల వంటి బాణాలతో బలంగా మళ్లీ అతన్ని బాధించాడు.
14.79.33
ततः स बाल्यात्पितरं विव्याध हृदि पत्रिणा ।
निशेतेन सुपुङ्खेन बलवद्बभ्रुवाहनः ॥ १४.७९.३३ ॥
అప్పుడు ఆ బభ్రువాహనుడు, యౌవనం వల్ల, తన తండ్రి హృదయాన్ని పదునైన, మంచి రెక్కల బాణంతో బలంగా గుచ్చాడు.
14.79.34
स बाणस्तेजसा दीप्तो ज्वलन्निव हुताशनः ।
विवेश पाण्डवं राजन्मर्म भित्त्वाऽतिदुःखकृत् ॥ १४.७९.३४ ॥
ఆ బాణం తన తేజస్సుతో మండే అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, ఓ రాజా, పాండవుని మర్మస్థానాన్ని చీల్చి అతి దుఃఖం కలిగించి లోపలికి ప్రవేశించింది.
14.79.35
स तेनातिभृशं विद्धः पुत्रेण कुरुनन्दनः ।
महीं जगाम मोहार्तस्ततो राजन्धनंजयः ॥ १४.७९.३५ ॥
ఆ కుమారునిచే అతిగా గుచ్చబడి, కురునందనుడు ధనంజయుడు మోహార్తుడై, ఓ రాజా, నేలపై పడిపోయాడు.
14.79.36
तस्मिन्निपतिते वीरे कौरवाणां धुरंधरे ।
सोपि मोहं जगामाथ ततश्चित्राङ्गदासुतः।ष ॥ १४.७९.३६ ॥
కౌరవుల ధురంధరుడైన ఆ వీరుడు పడిపోయినప్పుడు, చిత్రాంగద కుమారుడు కూడా మూర్ఛపోయాడు.
14.79.37
व्यायम्य संयुगे राजा दृष्ट्वा च पितरं हतम् ।
पूर्वमेव स बाणौर्घर्गाढविद्धोऽर्जुनेन ह।
पपात सोपि धरणीमालिङ्ग्य रणमूर्धनि ॥ १४.७९.३७ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమం చూపిన రాజు, తన తండ్రి చంపబడటం చూశాడు. అర్జునుని బాణాలతో ముందే భయంకరంగా లోతుగా గాయపడిన అతడు కూడా రణభూమి ముందు భాగంలో భూమిని కౌగిలించుకుంటూ పడిపోయాడు.
14.79.38
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा पुत्रं च पतितं भुवि ।
चित्राङ्गदा परित्रस्ता प्रविवेश रणाजिरे ॥ १४.७९.३८ ॥
భర్త హతుడై పడి ఉండటం, కొడుకు నేలపై పడి ఉండటం చూసి చిత్రాంగద అత్యంత భయభ్రాంతురాలై రణరంగంలో ప్రవేశించింది.
14.79.39
शोकसंतप्तहृदया रुदती वेपती भृशम्। ॥ १४.७९.३९ ॥
శోకంతో సంతప్త హృదయంతో, ఏడుస్తూ, అత్యంతంగా వణుకుతూ.
14.79.40
मणलूरपतेर्माता ददर्श निहतं पतिम् ॥ १४.७९.४० ॥
మణలూరు ప్రభువు తల్లి హతుడైన భర్తను చూసింది.